W starożytnym Egipcie metale kojarzą się zwykle ze złotem faraonów i skarbami królewskich grobowców. Tymczasem badania w Tell el-Retaba pokazują, jak wyglądała codzienna praca z miedzią i brązem w osadzie na wschodnich rubieżach państwa. Polsko-słowacki zespół odkrył ślady niewielkiej produkcji metalurgicznej, które rzucają nowe światło na technologię Nowego Państwa i Trzeciego Okresu Przejściowego.
Pięć lat temu reaktywowaliśmy portal Archeowieści. Wtedy też pojawił się nasz pierwszy popularnonaukowy wpis „Unikatowa dłubanka z Lubanowa” autorstwa prof. Bartosza Kontnego, dziekana Wydziału Archeologii UW, jednego z pomysłodawców owej reaktywacji.
Pięć lat temu, tym właśnie wpisem przekształciliśmy wieloletnie dzieło pasjonaty Wojciecha Pastuszki w serwis press release Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Dokładnie pięć lat temu, tym właśnie działaniem, podjęliśmy się zadania, które mówiąc krótko, było (i jest) dość karkołomne…
Dzisiejszy tekst przedstawia wyniki interdyscyplinarnych badań ceramiki z Metsamor, osady położonej w Dolinie Ararackiej, w kontekście wpływów Królestwa Urartu. Omawia zarówno historię stanowiska, jak i rolę, jaką odgrywało ono po podboju urartyjskim w VIII wieku p.n.e. Szczególną uwagę poświęcono analizie ceramiki, jej składowi, technologii produkcji oraz pochodzeniu surowców. Z tekstu dowiemy się, co badania petrograficzne, mineralogiczne i geochemiczne mogą powiedzieć nam nie tylko o ceramice, ale także o ekonomii i technologii kaukaskiego garncarstwa w epoce żelaza .
Czytaj dalej „Królestwo Urartu i Metsamor: luksusowa ceramika, technologia i kontakty handlowe”
Osiedle Jazdów, zwane dziś Wolnym Jazdowem, narodziło się w 1945 roku jako skupisko drewnianych domków fińskich. Te skromne baraki, pierwotnie przeznaczone dla repatriantów i bezdomnych, stały się symbolem odbudowy stolicy po zniszczeniach II wojny światowej. Położone na malowniczym wzgórzu w pobliżu Łazienek Królewskich, osiedle zachowało swój unikalny charakter dzięki oddolnym działaniom mieszkańców, którzy od 13 lat przekształcili je w jedno z najbardziej rozpoznawalnych w Polsce i Europie miejsc oddolnej infrastruktury społecznej. Dziś inicjatywa Wolnego Jazdowa jest powaznie zagrożona. Dowiedz się jak możesz ich wesprzeć.
Udomowienie konia miało ogromny wpływ na życie dawnych społeczności ludzkich. Na łamach Archeowieści opublikowano już kilka tekstów o tych zwierzętach i ich roli w rozwoju kultur i cywilizacji. W dzisiejszym tekście opartym na publikacji doktorantki związanej z Wydziałem Archeologii UW Zainab A. Albshir usłyszymy głos specjalistki w sprawie identyfikacji koni w ikonografii starożytnej Mezopotamii.
Czytaj dalej „Czy to na pewno koń? Przedstawienia koniowatych w sztuce południowej Mezopotamii”
Już 6–8 maja 2026 r. w Międzynarodowym Ośrodku Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Szczecińskiego odbędzie się konferencja CAA Poland Kulice 2026 pod hasłem „Cyfrowe echa przeszłości”. To spotkanie dla osób zajmujących się archeologią cyfrową, dokumentacją dziedzictwa, GIS-em, bazami danych, fotogrametrią, skanowaniem 3D i sztuczną inteligencją w badaniach nad przeszłością. Nabór abstraktów trwa tylko do 16 kwietnia, więc to już ostatni moment, żeby zgłosić referat lub poster. Archeowieści objęły wydarzenie patronatem medialnym.
W oficynie wydawniczej Profil-Archeo wyszła książka „Brzezie 17. Osada solowarska z późnej epoki brązu” autorstwa Karola Dzięgielewskiego z Instytutu Archeologii UJ. Publikacja została przygotowana w formule klasycznej monografii stanowiska archeologicznego w Brzeziu i ukazała się w ramach wydawanej od 2001 roku przez połączone krakowskie instytucje archeologiczne serii „Via Archaologica”. Na jej łamach autor wraz z grupą specjalistów udostępnia bogate źródła z epoki brązu pozyskane przez archeologów dwie dekady temu przed budową autostrady A4.
Czytaj dalej „Kosmopolityczne osiedle warzelników soli z epoki brązu w Brzeziu”
Dokładnie rok temu Archeowieści opublikowały tekst na temat genetycznego śladu obecności potomków rdzennych Amerykanów we wczesnośredniowiecznej Norwegii. Przez ogromne przeoczenie zabrakło tam informacji o odkryciu tajemniczej haplogrupy mitochondrialnego DNA, która może być świadectwem średniowiecznych kontaktów Islandczyków z mieszkańcami Ameryki Północnej. Dzisiaj jest świetna okazja, żeby naprawić ten błąd.
Kosmowizja wielu kultur prekolumbijskich Andów opierała się na obserwacji zjawisk astronomicznych. To właśnie one pomagały wyznaczać rytm roku, porządkować kalendarz obrzędowy i interpretować relacje między światem ludzi oraz przyrody a kosmosem. Wiedza ta znajdowała odzwierciedlenie zarówno w orientacji architektury ceremonialnej, jak i w ikonografii przedstawień tworzonych przez dawne społeczności.
Jednym z miejsc, gdzie takie wyobrażenia mogły zostać utrwalone w formie sztuki naskalnej, jest stanowisko Toro Muerto na południowym wybrzeżu Peru. Analiza ikonografii głazu TM 2498 z wyróżnionego tam Sektora X sugeruje, że złożona kompozycja rytów może pozostawać w związku z obserwacjami astronomicznymi prowadzonymi w tym miejscu.
Do 15 kwietnia 2026 roku trwa nabór abstraktów na międzynarodową konferencję naukową „Archeologia sztuki. Od jaskiń do galerii: ewolucja wizualnej ekspresji”, która odbędzie się 24–25 września 2026 roku we Wrocławiu, w Bibliotece Uniwersyteckiej.
Czytaj dalej „Od jaskiń do galerii. Ruszył nabór abstraktów na konferencję o archeologii sztuki”
