#cokryjeziemia: trzy kolejne historie z Lubelszczyzny

#cokryjeziemia wraca z kolejnymi opowieściami z Lubelszczyzny. Tym razem zaglądamy do Świeciechowa, gdzie powstawały imponujące długie ostrza krzemienne, do ukrytego w lasach Roztocza Ulowa oraz do Gródka nad Bugiem, którego historia obejmuje tysiące lat osadnictwa. Trzy miejsca, trzy różne historie i kolejne spojrzenie na archeologiczne dziedzictwo regionu. Wszystkie trzy poznacie w nowych odcinkach serii przygotowanej przez archeologów z UMCS.

Krzemień świeciechowski ze Świeciechowa, jedynej znanej dotąd pradziejowej kopalni krzemienia na Lubelszczyźnie. Źródło: UMCS
Krzemień świeciechowski ze Świeciechowa, jedynej znanej dotąd pradziejowej kopalni krzemienia na Lubelszczyźnie. Źródło: UMCS

Czytaj dalej „#cokryjeziemia: trzy kolejne historie z Lubelszczyzny”

Nieoczywista sztuka archeologiczna w mazurskiej scenerii

Przyznajmy to szczerze. Wśród znalezisk archeologicznych analizowanych przez specjalistów zajmujących się epoką kamienia rzadko zdarzają się zabytki wykonane z drewna czy kości. Specyficzne warunki środowiskowe pozwalają jednak na odkrywanie takich perełek w różnych zakamarkach świata, także w Polsce północno-wschodniej. Każde takie znalezisko to przy tym prawdziwa kopalnia wiedzy. Również w zakresie identyfikacji możliwych zachowań symbolicznych. Tak też było w przypadku badań prowadzonych przez prof. Witolda Gumińskiego oraz dr. Karolinę Bugajską z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. 

Niektóre analizowane przez nich przedmioty pochodzące z dwóch stanowisk Krainy Wielkich Jezior Mazurskich, Dudki i Szczepanek, posiadały dość proste zdobienia. Zaawansowane badania kontekstowe wykazały, że mogły one pełnić funkcję szczególnych oznaczeń kulturowych. 

Odkrycia badaczy z Uniwersytetu Warszawskiego rzucają nowe światło na życie duchowe dawnych społeczności zamieszkujących te tereny. Ich wyniki opisano w międzynarodowej publikacji poświęconej najdawniejszym przejawom ekspresji artystycznej zatytułowanej Mesolithic Art – Abstraction, Decoration, Messages. 

Czytaj dalej „Nieoczywista sztuka archeologiczna w mazurskiej scenerii”

Archeologia epoki kamienia, czyli o tym, ile informacji nam umyka

Archeologia to w gruncie rzeczy nauka oparta na pozostałościach. I choć niektóre z nich są czasem efektowne i przystępne poznawczo, to wciąż dane naukowe pozyskane w trakcie ich analizy mogą być nader szczątkowe… Sytuacja ta w ostatnich latach dynamicznie się zmienia, a rozwój narzędzi sztucznej inteligencji z pewnością wyznacza nam już zupełnie nowy kierunek rozpoznawania zjawisk minionej “rzeczywistości”. Niemniej, istnieją obszary naszej archeologicznej niewiedzy, których zapewne nigdy nie będziemy mogli w pełni rozpoznać. Świadomi tego faktu naukowcy usiłują zatem przynajmniej je nazwać, określić i oszacować. Przykładem takiego działania są ostatnie badania zespołu prof. Małgorzaty Kot z Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego poświęcone technikom obróbki surowców kamiennych. Nowatorskie w charakterze, pokazują nam jak prawdziwie szeroki może być zakres naszego deficytu poznawczego w jednej z najstarszych dziedzin ludzkiego życia na Ziemi.

Wyniki analiz łączących metody archeologii eksperymentalnej, matematyki i uczenia maszynowego zostały opublikowane niedawno w Journal of Archaeological Science, jednym z najważniejszych czasopism archeologicznych poświęconych nowym technologiom. W dzisiejszym artykule Archeowieściowym przyglądamy się rezultatom tych badań i zastanawiamy się nad tym, czy adresowane przez naukowców zagadnienia są krojone już na miarę sławnych Problemów Milenijnych. Bo kto wie. Może któryś z naszych Czytelników ma akurat na zbyciu ten przysłowiowy garnek złota na drugim krańcu tęczy, niwelujący swoim zasobem zakres naszej wspomnianej wyżej archeologicznej niewiedzy.

Nie przeciągając zatem – do dzieła lektury! 

Artykuł ten przeczytasz w 14 minut.

Czytaj dalej „Archeologia epoki kamienia, czyli o tym, ile informacji nam umyka”

Spektakl taneczny „Barbaricum”

„Barbaricum” to taneczno-muzyczne widowisko Kieleckiego Teatru Tańca zawierające opowieść o barbarzyńcach ze środkowej Europy, dawnych mieszkańcach krainy na północ od Karpat. Wydarzenie odbędzie się w dniu 25.09.2026 w Warszawie w Terminalu Kultury Gocław filia Centrum Promocji Kultury w Dzielnicy Praga Południe. Początek o godzinie 17:00. Wydarzenie jest biletowane.

Czytaj dalej „Spektakl taneczny „Barbaricum””

Zaproszenie na otwarcie wystawy „Drogi do przeszłości: 30 lat polskiej archeologii ratowniczej”

Nowa wystawa czasowa w Muzeum Archeologicznym w Poznaniu!

Czy zastanawialiście się kiedyś, co kryje się tuż pod ziemią, po której codziennie jeździmy autostradami lub spacerujemy w centrach miast? Zapraszamy na najnowszą wystawę czasową: „Drogi do przeszłości: 30 lat polskiej archeologii ratowniczej”, która w fascynujący sposób podsumowuje trzy dekady niezwykłych odkryć badaczy.

To wyjątkowa okazja, by zobaczyć, jak nowoczesny rozwój kraju otworzył drzwi do głęboko ukrytej historii.

Czytaj dalej „Zaproszenie na otwarcie wystawy „Drogi do przeszłości: 30 lat polskiej archeologii ratowniczej””

Znalazłeś krzemień w górach? Pomóż archeologom odkrywać stanowiska z epoki kamienia

Wędrując po polskich górach, warto patrzeć nie tylko na rozciągające się ze szlaków panoramy. Na ścieżce czy w jej pobliżu można natrafić na zabytki, będące śladem obecności ludzi sprzed tysięcy lat. Archeolodzy rozpoczynają akcję, w ramach której proszą turystów o pomoc w poszukiwaniu stanowisk z epoki kamienia.

Nie chodzi o prowadzenie poszukiwań ani rozkopywanie ziemi. Mówimy tutaj o powierzchniowych znaleziskach. Wystarczy uważna obserwacja, wykonanie kilku fotografii i zapisanie miejsca, w którym zauważyło się nietypowy kamień. Takie zgłoszenie może pomóc naukowcom zlokalizować nieznane wcześniej stanowisko archeologiczne.

Nóż prądnicki z Jaskini Ciemnej, wykonany z krzemienia jurajskiego około 50 tys. lat temu
Muzeum Archeologiczne w Krakowie / Wirtualne Muzea Małopolski, Domena publiczna

Czytaj dalej „Znalazłeś krzemień w górach? Pomóż archeologom odkrywać stanowiska z epoki kamienia”

Rola kobiet w epoce kamienia. Profesor Sobkowiak-Tabaka w podcaście Polityki

Jednym z najbardziej żywotnych mitów o pradziejach jest przekonanie, że mężczyźni byli łowcami, a kobiety pozostawały w cieniu, zajmując się wyłącznie domem i dziećmi. Tymczasem od kilku dekad archeologia konsekwentnie podważa ten uproszczony, wywodzący się z patriarchalnych wyobrażeń obraz przeszłości. Na łamach Archeowieści wielokrotnie poruszaliśmy ten temat, pisząc między innymi o roli kobiet w kulturach Nubii, w przedrzymskich społecznościach Celtyberów czy o królowych Egiptu Okresu Późnego. Rozmawialiśmy o nim także w pierwszym odcinku naszego podcastu (przy tej okazji zachęcamy do powrotu do naszej rozmowy o kobietach w Egipcie i Nubii).

Dziś jednak zachęcamy do wysłuchania rozmowy Agnieszki Krzemińskiej z profesor Iwoną Sobkowiak-Tabaka z serii podcastów Polityki.

Czytaj dalej „Rola kobiet w epoce kamienia. Profesor Sobkowiak-Tabaka w podcaście Polityki”