Wikingowie i Piastowie. Handel, władza i dalekie kontakty

Cztery godziny o epoce wikingów? Wbrew pozorom jest o czym rozmawiać. I to nie tylko o samych wikingach.

Epoka wikingów trwała około trzech stuleci i zdecydowanie nie sprowadzała się do skandynawskich wojowników napadających na europejskie wybrzeża. To również historia kupców, rzemieślników i osadników, dalekosiężnego handlu, srebra i złota, niewolnictwa, powstawania nowych ośrodków władzy oraz kontaktów łączących Wyspy Brytyjskie, Europę Środkową, Ruś, Bizancjum i świat muzułmański. W niemal czterogodzinnej rozmowie można więc pozwolić sobie na spojrzenie znacznie szersze niż klasyczna opowieść o wyprawach wikingów.

Gościem rozmowy jest dr Piotr Pranke, historyk i adiunkt w Katedrze Historii Skandynawii i Europy Środkowo-Wschodniej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W swoich badaniach zajmuje się m.in. wczesnośredniowiecznym handlem, Skandynawią, Europą Środkowo-Wschodnią oraz kształtowaniem się ówczesnych struktur władzy. Jest również autorem książki Dzieje wikingów. W rozmowie te zainteresowania spotykają się ze sobą bardzo wyraźnie: od pytania, kim właściwie byli wikingowie, szybko przechodzimy do znacznie szerszej historii wczesnośredniowiecznej Europy.

Wikingowie na tkaninie z Bayeux – jedna z najsłynniejszych średniowiecznych ilustracji związanych z epoką wikingów.
Tkanina z Bayeux, XI w., Wikimedia Commons, domena publiczna.

Czytaj dalej „Wikingowie i Piastowie. Handel, władza i dalekie kontakty”

Kuchnia Wikingów w czasach podboju Anglii

Wikingowie są jednym z najbardziej ikonicznych społeczności Europy wczesnego średniowiecza. Ich sławę ukształtowały przede wszystkim dalekie wyprawy i spektakularne podboje.  A chyba najbardziej ikonicznym był podbój Anglii. Tak często obecny w popkulturze obraz mobilnego wojownika. Ten wyrazisty wizerunek do dziś chętnie wykorzystuje się w marketingu, nie zawsze zresztą trafnie. Wikingowie stali się na przykład twarzą jednej z najpopularniejszych polskich marek cateringów dietetycznych. To rodzi jednak ciekawe pytanie: jak wyglądała ich kuchnia i co właściwie jedli w czasie podboju Anglii?

Czytaj dalej „Kuchnia Wikingów w czasach podboju Anglii”

Protest środowiska naukowego „3% dla nauki, 100% dla Polski”

W dniu dzisiejszym o godzinie 13 pod Sejmem RP odbędzie się protest sektora nauki. 3% dla nauki, 100% dla Polski”. Redakcja Archeowieści, składająca się ze studentów, doktorantów i młodych naukowców w pełni popiera i przyłącza się do działań protestacyjnych.

Zapraszamy do podpisania petycji 


Czytaj dalej „Protest środowiska naukowego „3% dla nauki, 100% dla Polski””

Sagi islandzkie – historie bogów, biskupów i wikingów

Sagi islandzkie – historie bogów, biskupów i wikingów | prof. Jakub Morawiec, dr Marta Rey-Radlińska | Radio Naukowe

Opowieści o królach, o możnych rodach, o poetach, o wojnach, biskupach, a w dużej mierze… o alkoholu. Sagi islandzkie powstawały od XII do XV wieku, spisywano wtedy historie, które w ustnej tradycji krążyły o wiele dłużej. Wiemy to, bo pojawiają się w nich postaci historyczne z X wieku.

Czytaj dalej „Sagi islandzkie – historie bogów, biskupów i wikingów”

Kiedy zaczęły się wojny?

Archeologia wojny to dziedzina zajmująca się badaniem śladów wojen i konfliktów w przeszłości, od najdawniejszych czasów po współczesność . Analizuje ona zarówno aspekty psychologiczne i społeczne, jak i materialne pozostałości bitew, fortyfikacji i przemocy. W kontekście archeologii wojennej bada się różne rodzaje źródeł, w tym artefakty, krajobraz, a także teksty historyczne i relacje świadków.

Rekrutacja rusza już 19 sierpnia.
W związku z tym chcielibyśmy przypomnieć  podcast Archeologii Żywej „Kontekst” o archeologii wojny. Prof. Bartosz Kontny omawia zmieniające się metody badania i rozumienia wojen od prehistorycznych potyczek po współczesne konflikty. Dyskutowane są także ważne teorie, badania terenowe jak Tollense, aspekty psychologiczne wojny, oraz związane z nią rytuały i rozwój technologii wojskowe
Asyryjski relief przedstawiający rydwan
Domena publiczna

Czytaj dalej „Kiedy zaczęły się wojny?”

Archeologia Wojny

W październiku 2025 roku na Wydziale Archeologii UW rozpoczynają się jednoroczne, podyplomowe studia „Archeologia wojny”. Będą one pierwszym w Polsce interdyscyplinarnym kierunkiem edukacji, kształcącym nie tylko w zakresie bronioznawstwa, lecz również obejmującym zagadnienia sztuki fortyfikacyjnej, taktyki i sposobów prowadzenia walki oraz archeologii terroru i przemocy z uwzględnieniem osiągnięć antropologii na tym polu. Realizację tych ambitnych założeń zapewni grono najlepszych znawców wybranej tematyki z wielu ośrodków w całej Polsce. Początek rekrutacji startuje 5 czerwca 2025 r.

Czytaj dalej „Archeologia Wojny”

Rdzenni Amerykanie w średniowiecznej Norwegii raz jeszcze

Wczorajszy wpis o amerykańskich haplogrupach na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku w Norwegii był oczywiście primaaprilisowym żartem. Normanowie dotarli na Nową Fundlandię i tam spotkali rdzennych Amerykanów, natomiast wyniki wykopalisk na stanowisku Orkdal zostały zupełnie zmyślone, podobnie jak publikacja w PNAS. Żartem tym zwracamy uwagę na potrzebę samodzielnego weryfikowania informacji w internecie, sprawdzania odnośników oraz źródeł, na podstawie których przygotowywane są „sensacyjne” wiadomości.

Czytaj dalej „Rdzenni Amerykanie w średniowiecznej Norwegii raz jeszcze”

Duńsko-polski projekt badawczy odkryje wspólną historię wikingów z Jomsborgu

Jedna z Fundacji Salling, do której należy Grupa Salling, od 30 lat prowadząca w Polsce sieć sklepów Netto, oraz Fundusz Badawczy Uniwersytetu w Aarhus wspierają duńsko-polską współpracę archeologiczną w średniowiecznej osadzie znajdującej się na terenie dzisiejszej wyspy Wolin-legendarnym Jomsborgu. Naukowcy z Aarhus i Wolina przeprowadzą tam w latach 2025-2027 kompleksowe badania archeologiczne.

Czytaj dalej „Duńsko-polski projekt badawczy odkryje wspólną historię wikingów z Jomsborgu”

Tylko koni żal. O bałtyjskich pochówkach końskich i ich pochodzeniu

Pochówki końskie znane z licznych cmentarzysk ciałopalnych w rejonie bałtyjskim. Są niezwykle charakterystyczną cechą lokalnych kultur archeologicznych. Szczątki koni były najczęściej lokowane w pobliżu grobów ciałopalnych na płaskich cmentarzyskach. Ich obecność od dawna intrygowała badaczy, którzy debatowali nad ich znaczeniem i zróżnicowaniem. Zjawisko to nadal pozostaje w centrum zainteresowania archeologów. Dzięki nowoczesnym metodom badawczym, takim jak analiza izotopów strontu, badania antycznego DNA oraz datowanie radiowęglowe, możliwe jest głębsze zrozumienie praktyki i powodów stojących za grzebaniem koni na bałtyjskich cmentarzyskach.

Czytaj dalej „Tylko koni żal. O bałtyjskich pochówkach końskich i ich pochodzeniu”