Jak naprawdę wygląda codzienność archeologa pracującego w Afryce? Z czym wiąże się wieloletnia praca w terenie i jak łączy się ją z analizą materiałów po powrocie do laboratorium? W rozmowie w „Tygodniku Powszechnym” archeolodzy Piotr Osypiński oraz Marta Osypińska opowiadają o kulisach swojej pracy badawczej. Prowadzący Łukasz Kwiatek pyta o doświadczenia z wykopalisk w Sudanie, Tanzanii i Egipcie, a także o to, jak wygląda archeologia „od kuchni”. Bez uproszczeń, ale wciąż przystępnie.
Kościół N1 w „Marei”/Filoksenite w Egipcie to przykład wczesnochrześcijańskiej architektury sakralnej, ukazujący fazy budowy, użycie bloków wapiennych i przekształcenia w kompleks pielgrzymkowy. W dzisiejszym tekście przedstawimy wynik najnowszych badań prowadzonych przez polskich archeologów w tym ważnym mieście położonym w Dolnym Egipcie.
Czytaj dalej „Kościół N1 w „Marei”/Filoksenite: Historia, konstrukcja i rozwój kompleksu sakralnego”
Współcześnie tatuaże są zarówno popularną formą artystycznej ekspresji, jak i coraz szerzej akceptowaną formą ozdabiania ciała na całym świecie Jednocześnie wciąż istnieje wiele odmiennych, często kulturowo uwarunkowanych podejść do tatuowania. W niektórych krajach takich jak Japonia, człowiek z tatuażami do dziś uznawany jest za przestępcę, co wynika po części z ówczesnej popularności tych praktyk w świecie organizacji przestępczych. W kulturach islamskich tatuaże uznawane są za ingerencję w ciało stworzone przez Boga, wobec tego są sprzeczne z zasadami religii, podobnie jak w judaizmie, gdzie tatuaże uznawane są po prostu jako samookaleczanie. Natomiast w kulturach zachodnich tatuaże stanowią formę wyrażania siebie i podkreślają indywidualizm, chociaż w niektórych przypadkach jest to zwyczajne podążanie za trendami.
Cmentarz w Tarkhan powstał około 3300 p.n.e. w okresie Naqada IIIA2 i świadczy o mobilności ludności okresu Naqada. Przyjmuje się, że kultura Naqada rozwijająca się początkowo w Górnym Egipcie, w okolicy dzisiejszego miasta Naqada rozszerzała swoje terytoria między innymi na północ. W rejonie oazy Fajum znajdują się inne ważne cmentarzyska związane ze społecznością Naqada: Abusir el-Melek i el-Gerza, przy czym to drugie stanowisko położone jest tylko parę km na południe od bohatera dzisiejszej opowieści, czyli Tarkhan.
W historii starożytnego Egiptu Kleopatra VII Filopator zajmuje miejsce szczególne – nie tylko jako ostatnia władczyni hellenistycznej dynastii Ptolemeuszy, ale jako świadoma aktorka polityczna, która w trudnych czasach schyłku niezależności Egiptu potrafiła wykorzystać swoje atuty w grze o władzę z najpotężniejszym imperium tamtych czasów – Rzymem.
Czytaj dalej „Kleopatra VII – królowa strategii. Polityczna gra o koronę Egiptu”
Często trudno nam wyobrazić sobie, jak dokładnie wyglądało życie codzienne w czasach starożytnych. Fantazjujemy na temat przeszłości, romantyzujemy jej obraz, kreujemy wizje mistycznych, niezrozumiałych obrzędów. Często widzimy ją też przez pryzmat wojen i kultury elit. Tymczasem nasi przodkowie najprawdopodobniej mieli podobne potrzeby i funkcjonowali w sposób zbliżony do naszego. Dobrym przykładem tej bliskości doświadczeń jest użytkowanie naczyń ceramicznych. Tak jak i my gotujemy w garnkach (dzisiaj już co prawda metalowych) i pijemy z kubków, tak też starożytni Egipcjanie używali konkretnych naczyń do konkretnych celów.
Jeden z najbardziej znanych cytatów dotyczących starożytnego Egiptu pochodzi z Herodota, który stwierdza, że jest on „darem Nilu”. Wyjaśnia on powody takiego stwierdzenia, wśród których wymieniony jest łatwy dostęp do ryb. Wydaje się więc, że ryby powinny stanowić jeden z istotnych elementów diety starożytnych Egipcjan. W sprzeczności z tym stoją jednak wzmianki u innych autorów antycznych, którzy wspominają o istnieniu w Egipcie tabu dotyczącego jedzenia ryb. Czy w takim razie Egipcjanie jedli ryby?
Czytaj dalej „Ryby w Egipcie – podstawa diety czy zakazany owoc?”
Co łączy kulturę minojską, mykeńską, grecką i egipską? Jak wyglądały początki pierwszych cywilizacji Europy – i dlaczego narodziły się właśnie tam, gdzie się narodziły?
Małe, niepozorne figurki, odkrywane w różnych miejscach Egiptu, od dawna pozostają zagadką dla archeologów. Wykonane ręcznie z gliny, mogą przybierać różnorodne formy – od odwzorowanych postaci ludzkich oraz zwierząt do abstrakcyjnych, niezrozumiałych współcześnie kształtów. Takie przedmioty odkrywają również polscy archeolodzy na stanowisku Tell el-Retaba.
Dlaczego Egipcjanie lepili je z gliny? Czy były to dziecięce tylko zabawki, lalki, a może coś więcej? Coraz więcej dowodów wskazuje na to, że mogły pełnić rolę ochronnych amuletów, ofiar składanych bogom, a nawet narzędzi używanych w magicznych rytuałach. Zatem w dzisiejszym tekście spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czy faktycznie miały takie funkcje. A jeśli tak, to czy miały odpędzać złe moce, przynosić szczęście, a może rzucać klątwę na wrogów?
Fajans w starożytnym Egipcie był materiałem powszechnie wykorzystywanym do produkcji naprawdę różnorodnych przedmiotów. Dziś kojarzony jest głównie z małymi, niebiesko-zielonymi eksponatami, które znajdujemy na wystawach muzealnych. Jednak dla starożytnych Egipcjan fajans był czymś więcej, niż materiałem użytkowym. W ramach prac wykopaliskowych Polsko-Słowackiej Misji Archeologicznej na stanowisku Tell el-Retaba, położonym w północno-wschodnim Egipcie, w sezonach 2017-2023 odkryto kilkadziesiąt zabytków fajansowych. Wszystkie zabytki wykonane z fajansu znaleziono w osadzie datowanej na Trzeci Okres Przejściowy. Analiza tych znalezisk potwierdza, że fajans poza funkcją użytkową mógł mieć właściwości symboliczne czy rytualne. Czy jednak sam materiał może nam powiedzieć coś więcej na temat samej społeczności zamieszkującej osadę Tell el-Retaba na początku I tysiąclecia przed naszą erą?
Czytaj dalej „Znaczenie i użycie fajansu egipskiego oczami mieszkańców Tell el-Retaba”
