Równi za życia, równi po śmierci? O stratyfikacji społecznej w Los Tamarindos

Archeolodzy często próbują odtworzyć hierarchię dawnych społeczności, analizując przedmioty składane wraz ze zmarłymi. Złote ozdoby, importowane kosztowności czy misternie wykonane przedmioty mogą sugerować wysoką pozycję społeczną pochowanych osób. Ale co, jeśli różnice w wyposażeniu grobów mówią nam o czymś zupełnie innym? Czy układ pochówków i znajdujących się w nich przedmiotów może zdradzić więcej o organizacji dawnej społeczności niż samo bogactwo poszczególnych grobów? Właśnie z takimi pytaniami zmierzyli się badacze analizujący niewielkie cmentarzysko Los Tamarindos w zachodnim Meksyku. Najnowsze wyniki analiz geostatystycznych nie wskazują na istnienie jakiegokolwiek uchwytnego wzorca. Ale te rezultaty nie załamały badaczy. Wręcz przeciwnie.

Czytaj dalej „Równi za życia, równi po śmierci? O stratyfikacji społecznej w Los Tamarindos”

Metalurgia Wari: tajemnica surowca z Castillo de Huarmey

W materiale archeologicznym z Castillo de Huarmey, związanym z działalnością metalurgiczną kultury Wari zachowały się nie tylko efektowne ozdoby i przedmioty ze stopów miedzi, lecz także znacznie mniej widowiskowe świadectwa dawnych technologii. Jednym z nich jest niewielki, nieregularny fragment materiału powstałego podczas procesów metalurgicznych, znaleziony w pochówku młodego mężczyzny wyposażonego w przedmioty ze stopów miedzi.

Choć nie wygląda jak typowy zabytek, okazał się ważnym źródłem informacji o technologii metalurgii. Znalezisko to najpierw  pozwoliło badaczom rozpoznać ślady technologii związanej z metalami arsenowymi. Następnie pozwoliło postawić kolejne pytanie badawcze: skąd mógł pochodzić surowiec, którego geochemiczny ślad zachował się w tym fragmencie?

Nowe analizy izotopów ołowiu wskazują, że materiał ten najprawdopodobniej pochodzi z rejonu południowo-środkowych Andów. Najlepszą zgodność z uzyskanymi danymi wykazuje rejon Pulacayo w dzisiejszej Boliwii. Autorzy badań podkreślają jednak, że wynik ten nie stanowi dowodu na transport surowej rudy do Huarmey. W obiegu handlowym mogły znajdować się także półprodukty, gotowe przedmioty, fragmenty materiałów technologicznych, wiedza lub sami specjaliści.

Czytaj dalej „Metalurgia Wari: tajemnica surowca z Castillo de Huarmey”

Protest środowiska naukowego „3% dla nauki, 100% dla Polski”

W dniu dzisiejszym o godzinie 13 pod Sejmem RP odbędzie się protest sektora nauki. 3% dla nauki, 100% dla Polski”. Redakcja Archeowieści, składająca się ze studentów, doktorantów i młodych naukowców w pełni popiera i przyłącza się do działań protestacyjnych.

Zapraszamy do podpisania petycji 


Czytaj dalej „Protest środowiska naukowego „3% dla nauki, 100% dla Polski””

Kosmowizja ukryta w petroglifach Toro Muerto

Kosmowizja wielu kultur prekolumbijskich Andów opierała się na obserwacji zjawisk astronomicznych. To właśnie one pomagały wyznaczać rytm roku, porządkować kalendarz obrzędowy i interpretować relacje między światem ludzi oraz przyrody a kosmosem. Wiedza ta znajdowała odzwierciedlenie zarówno w orientacji architektury ceremonialnej, jak i w ikonografii przedstawień tworzonych przez dawne społeczności.

Jednym z miejsc, gdzie takie wyobrażenia mogły zostać utrwalone w formie sztuki naskalnej, jest stanowisko Toro Muerto na południowym wybrzeżu Peru. Analiza ikonografii głazu TM 2498 z wyróżnionego tam Sektora X sugeruje, że złożona kompozycja rytów może pozostawać w związku z obserwacjami astronomicznymi prowadzonymi w tym miejscu.

Czytaj dalej „Kosmowizja ukryta w petroglifach Toro Muerto”

Sztuka naskalna – co chcieli nam powiedzieć ludzie prehistoryczni

Ludzie paleolityczni w pewnym „momencie” zaczęli czuć potrzebę tworzenia sztuki naskalnej: malowideł, rytów. Takie dzieła zaczęły pojawiać się mniej więcej w tym samym czasie (najstarsze wydatowane z dużą pewnością mają około 30-40 tysięcy lat) na właściwie wszystkich zamieszkałych przez ludzi kontynentach. Zwróćcie uwagę, że to sporo później niż samo pojawienie się człowieka rozumnego. To może oznaczać, że musieliśmy do tego niejako dojrzeć. – Jest to fenomen wynikający z jakichś rosnących naszych chyba zdolności. Być może (…) ewolucja na poziomie biologicznym gdzieś również tutaj odgrywa rolę – mówi prof. Andrzej Rozwadowski, archeolog z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. W odcinku rozmawiamy o sztuce naskalnej, która jest fenomenem globalnym, długotrwałym, który jeszcze się nie zakończył!

Czytaj dalej „Sztuka naskalna – co chcieli nam powiedzieć ludzie prehistoryczni”

Boscy władcy prekolumbijskich Ameryk

Czy prekolumbijscy królowie byli bogami? A może byli jedynie pośrednikami między światem ludzi a światem boskim – złożonym, nieoczywistym i zmiennym?

Najnowszy numer czasopisma World Art (15.1 / 2025) pt. „Sacred Sovereigns: Art, Divinity and Rulership in the Ancient Americas” oferuje fascynującą syntezę badań nad rolą świętości i boskości władców w starożytnych cywilizacjach Mezoameryki i Andów. Zamiast traktować władzę jako wyłącznie polityczną, autorzy tego numeru przyglądają się jej jako zjawisku rytualnemu, kosmologicznemu i materialnemu – zakorzenionemu w ciałach przodków, przedmiotach i ceremoniach.

Cover Image for World Art, Volume 15, Issue 1, (2025), Sacred Sovereigns: Art, Divinity & Rulership in the Ancient Americas

Czytaj dalej „Boscy władcy prekolumbijskich Ameryk”

Zagrożone dziedzictwo: degradacja stanowisk archeologicznych w Peru i sposoby ich ochrony

We wrześniu 2024 r. grupa członków Studenckiego Koła Naukowego Puerta del Sol z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego zrealizowała projekt, mający na celu ocenę stanu ochrony dziedzictwa archeologicznego w Peru. Celem tej inicjatywy było zaobserwowanie czynników zagrażających najlepiej rozpoznanym stanowiskom archeologicznym, ustalenie tego, jakie działania są podejmowane w celu ich ochrony, a także zwiększanie świadomości społecznej w temacie ochrony dziedzictwa poprzez publikację wyników projektu.

Czytaj dalej „Zagrożone dziedzictwo: degradacja stanowisk archeologicznych w Peru i sposoby ich ochrony”

Ofiara w ciąży? Zagadkowy pochówek kultury Manteño z wybrzeża Ekwadoru

Wyniki analizy unikatowego pochówku kultury Manteño opublikowane zostały na początku tego roku w czasopiśmie Latin American Antiquity. Na szczątkach kobiety zarejestrowano ślady przemocy i manipulacji pośmiertnej. Zagadkowości temu pochówkowi dodaje fakt, że w momencie śmierci zmarła była w 7 lub 8 miesiącu ciąży. Czy ciężarna została złożona w ofierze? Czy może jej śmierć związana jest z innym, równie makabrycznym wydarzeniem?

Czytaj dalej „Ofiara w ciąży? Zagadkowy pochówek kultury Manteño z wybrzeża Ekwadoru”