Wpisy

Opublikowane w

Dzieci głosu nie mają? O przemocy wobec dzieci w Tell Brak

Przemoc wobec dzieci nie jest wyłącznie zjawiskiem współczesnym. Towarzyszyła ludziom również w przeszłości, o czym świadczą zarówno źródła pisane, jak i odkrycia archeologiczne. Choć jej istnienie nie budzi wątpliwości, znacznie trudniej określić skalę tego zjawiska w dawnych społeczeństwach. Wynika to nie tylko z fragmentaryczności materiału źródłowego, który przetrwał do naszych czasów, lecz także z trudności związanych z rozpoznawaniem przypadków przemocy w materiale archeologicznym. Czasem jednak szkielety zachowują ślady urazów, które pozwalają przypuszczać, że dziecko mogło paść ofiarą przemocy. Tak było prawdopodobnie w przypadku dziecka pochowanego w Tell Brak na terenie dzisiejszej Syrii. Jego szczątki stały się przedmiotem analizy badaczy z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Uniwersytetu Durham opublikowanej niedawno na łamach „International Journal of Osteoarchaeology”. 

Czytaj dalej „Dzieci głosu nie mają? O przemocy wobec dzieci w Tell Brak”

Opublikowane w

70 lat odkrywania przeszłości. Jubileusz Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku

Witryny, sale, gabloty, eksponaty – to zapewne pierwsze skojarzenia, jakie przychodzą nam do głowy, kiedy myślimy o instytucji jaką jest muzeum. I choć zapewne takie hasła mogłyby pomóc nam w wygraniu niejednej rozgrywki w dobrze wszystkim znanej grze towarzyskiej Taboo, to są one jedynie namiastką czegoś znacznie bardziej skomplikowanego. Bo muzeum Szanowni Państwo nie kończy się wcale na tym, co widać w gablocie. Zaczyna się tam, gdzie pojawia się pytanie, skąd pochodzą rzeczy w niej umieszczone.

I właśnie z tego miejsca, z tej potrzeby porządkowania, badania i opowiadania przeszłości poprzez jej materialne ślady, wyrasta historia Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, jednego z najważniejszych ośrodków badań nad dziejami Podlasia i północno-wschodniej Polski, który w 2026 roku obchodzi jubileusz siedemdziesięciolecia istnienia.

A że parafrazując, czas świąteczny trzeba święcić, to jako Archeowieści, patron medialny jubileuszu, przyglądamy się w dzisiejszym poście uroczystym obchodom towarzyszącym temu wydarzeniu. 

Tekst ten przeczytasz w 10 minut.

Fragment ekspozycji poświęconej obchodom jubileuszu Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku© A. Cetwińska, na licencji CC BY SA 4.0
Fragment ekspozycji poświęconej obchodom jubileuszu Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku
© A. Cetwińska, na licencji CC BY SA 4.0

Czytaj dalej „70 lat odkrywania przeszłości. Jubileusz Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku”

Opublikowane w

Bursztynowa zagwozdka z Mazowsza sprzed 2 tysięcy lat

Badania archeologiczne prowadzone od lat 60. XX wieku na zachodnim Mazowszu wykazały, że region ten był kiedyś czymś więcej niż jedynie spokojną krainą w głębi lądu. To właśnie tutaj u schyłku starożytności działało ogromne centrum produkcji żelaza, zwane dzisiaj Mazowieckim Centrum Metalurgicznym. Skala prowadzonej na Mazowszu działalności metalurgicznej była zaś prawdziwie imponująca! Produkcja żelaza nie była jednak jedynym filarem ówczesnej gospodarki. 

Obok reliktów rzemiosła hutniczego, archeolodzy odkryli tu bowiem coś znacznie bardziej zaskakującego. Pozostałości po… pracowniach bursztyniarskich! I nie, nie były to jakieś pojedyncze znaleziska, ale całe zespoły produkcyjne! Gotowe ozdoby, surowe bryły, odpady produkcyjne – wszystkie one dowodzą, że działalność bursztynnicza na Mazowszu prowadzona była na naprawdę dużą skalę. Znalezisko to generuje jednak więcej pytań niż odpowiedzi. Na obszarze tym nie występują bowiem naturalne złoża bursztynu. Brak również danych wskazujących na jego silną eksploatację kulturową w tym regionie. 

Skąd zatem pochodził i dlaczego właśnie tutaj się znalazł? 

Odpowiedzi na te pytania próbują uzyskać prof. Adam Cieśliński z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz dr Marcin Woźniak z Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego w Pruszkowie. Część najnowszych ustaleń przedstawili zaś na łamach publikacji „Amber workshops in central Poland during the Roman Period”. Poniżej znajdziecie zaś jej krótkie omówienie!

Ten Artykuł przeczytasz w 12 minut!

Czytaj dalej „Bursztynowa zagwozdka z Mazowsza sprzed 2 tysięcy lat”

Opublikowane w

Protest środowiska naukowego „3% dla nauki, 100% dla Polski”

W dniu dzisiejszym o godzinie 13 pod Sejmem RP odbędzie się protest sektora nauki. 3% dla nauki, 100% dla Polski”. Redakcja Archeowieści, składająca się ze studentów, doktorantów i młodych naukowców w pełni popiera i przyłącza się do działań protestacyjnych.

Zapraszamy do podpisania petycji 


Czytaj dalej „Protest środowiska naukowego „3% dla nauki, 100% dla Polski””

Opublikowane w

Cząstków Polski, czyli o tym jak zakończyły się neolityczne poszukiwania „wyspy szczęścia” na Mazowszu

Przez dekady sądzono, że obszar Mazowsza nie sprzyjał neolitycznej kolonizacji pierwszych rolników. Jednym z głównych argumentów był deficyt żyznych gleb, który urósł wręcz do rangi aksjomatu… Najnowsze badania dowodzą jednak, że tereny te były miejscem skokowej ekspansji społeczności tak zwanej kultury ceramiki wstęgowej rytej. Czy ich pobyt był jednak fortunny? Czy odnaleźli oni tutaj swoje „wyspy szczęścia”? Wyniki analiz materiałów pochodzących z osady Cząstków Polski zmieniają nasze spojrzenie na temat zachowań migracyjnych pierwszych rolników w Kotlinie Warszawskiej.

Artykuł ten przeczytasz w 12 min. 

Czytaj dalej „Cząstków Polski, czyli o tym jak zakończyły się neolityczne poszukiwania „wyspy szczęścia” na Mazowszu”

Opublikowane w

Archeolodzy apelują ws. ustawy. Podpisz list otwarty

Kilka dni po publikacji pierwszego apelu w sprawie nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami środowisko archeologiczne zabiera głos ponownie. Tym razem list otwarty podpisali przedstawiciele instytucji naukowych, muzeów i stowarzyszeń reprezentujących polską archeologię.

Autorzy listu domagają się powstrzymania wejścia w życie przepisów, które mają zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Ich zdaniem nowelizacja może osłabić ochronę dziedzictwa archeologicznego, doprowadzić do utraty kontroli nad zabytkami i zniszczyć konteksty, bez których znaleziska tracą znaczną część swojej wartości naukowej.

Pod listem można podpisać się online. Petycja dostępna jest tutaj:
List otwarty w sprawie powstrzymania wejścia w życie nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

 

To kolejny głos środowiska archeologicznego w tej sprawie. Wcześniej na Archeowieściach opublikowaliśmy list otwarty Konferencji Dziekanów i Dyrektorów Wydziałów i Instytutów Archeologii Akademickiej w Polsce, która również apelowała o przywrócenie wcześniejszych przepisów i rozpoczęcie prac nad nowym modelem ochrony zabytków.

Poniżej publikujemy pełną treść listu otwartego z 15 maja 2026 r.

File:Metal detecting in progress on a Time Team dig (2).jpg
Fot. portableantiquities / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Czytaj dalej „Archeolodzy apelują ws. ustawy. Podpisz list otwarty”

Opublikowane w

Archeowieści o książce „Majowie. Na tropie wielkiej cywilizacji Ameryki Środkowej”

Od premiery najnowszej książki profesora Jarosława Źrałki, zatytułowanej Majowie. Na tropie wielkiej cywilizacji Ameryki Środkowej, minęło już trochę czasu. Archeowieści sięgają po tę pozycję nieco ponad miesiąc po jej ukazaniu się, ale zdecydowanie warto wspomnieć o niej jeszcze raz. To publikacja świeża, interesująca i pod wieloma względami wyjątkowa. W dzisiejszym tekście wyjaśnimy, dlaczego warto włączyć ją do swojego księgozbioru oraz czego o Majach można dowiedzieć się z tej lektury.

Czytaj dalej „Archeowieści o książce „Majowie. Na tropie wielkiej cywilizacji Ameryki Środkowej””

Opublikowane w

Dziedzictwo archeologiczne Mazur: konferencja w Gołdapi

Już dzisiaj i jutro (14 i 15 maja 2026 r.) w Gołdapi odbędzie się dwudniowe wydarzenie „Porozmawiajmy o przeszłości Mazur!”, poświęcone ochronie, zagrożeniom i potencjałowi dziedzictwa archeologicznego regionu. Pierwszego dnia zaplanowano szkolenie dla urzędów i instytucji, drugiego konferencję popularnonaukową „Ocalić od zniszczenia. W stronę trwałego i odpornego dziedzictwa archeologicznego na Mazurach”. To spotkanie pokazuje, że archeologia nie jest tylko opowieścią o przeszłości, ale także ważnym elementem odpowiedzialnego myślenia o rozwoju lokalnym, ochronie krajobrazu i tożsamości miejsca.

Czytaj dalej „Dziedzictwo archeologiczne Mazur: konferencja w Gołdapi”

Opublikowane w

List otwarty archeologów: nowelizacja ustawy może zagrozić ochronie zabytków w Polsce

Środowisko archeologiczne alarmuje, że wejście w życie nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami może doprowadzić do nieodwracalnych strat w dziedzictwie archeologicznym Polski. Konferencja Dziekanów i Dyrektorów Wydziałów i Instytutów Archeologii Akademickiej w Polsce skierowała list otwarty do najważniejszych osób w państwie, apelując o przywrócenie wcześniejszych przepisów i rozpoczęcie prac nad nowym modelem ochrony zabytków.

Autorzy listu podkreślają, że dziedzictwo archeologiczne jest zasobem nieodnawialnym, a jego ochrona wymaga kontroli, odpowiedzialności i udziału specjalistów. Poniżej publikujemy pełną treść apelu.

Zdjęcie lotnicze stanowiska neolitycznego w Drzemlikowicach.Fot. PWro, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.
Zdjęcie lotnicze stanowiska neolitycznego w Drzemlikowicach. Fot. PWro, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Czytaj dalej „List otwarty archeologów: nowelizacja ustawy może zagrozić ochronie zabytków w Polsce”