Poniżej dzielimy się z wami graficzną prezentacją działań jednego z naszych autorów, Przemysława Trześniowskiego i lokalnego opiekuna dziedzictwa Jacinto Gómez Sáncheza w okolicach stanowiska Lacanja Tzeltal, stolicy Sak Tz’i’.
Wszystkie zdjęcia są autorstwa Przemka i udostępnione na licencji CC BY-NC-SA 4.0.
Czytaj dalej „Ocalić Sak Tz’i’ od zapomnienia. Suplement fotograficzny”
Lacanja Tzeltal to stanowisko archeologiczne położone w regionie rzeki Usumacinta, w dzisiejszym meksykańskim stanie Chiapas. Padło ofiarą intensywnych rabunków w drugiej połowie XX stulecia. Większość monumentów znalezionych przez archeologów zachowała się tylko w szczątkowej formie, gdyż wandale odcięli piłami najciekawsze fragmenty. Te nie zrabowane były poprzemieszczane, wyrwane z kontekstu, a większość z nich pozbawiona jest zdobień. Wyjątkiem od reguły jest panel 1, który ocalił señor Jacinto Gómez Sánchez – El Guardian de Sak Tz’i’. W wyniku analizy inskrypcji z tego monumentu orzeczono, że jest to najprawdopodobniej stolica poszukiwanego od 1994 roku zaginionego królestwa Sak Tz’i’ (Białego Psa).
Czytaj dalej „Sak Tz’i’ II: Odnalezione królestwo – Lacanja Tzeltal”
Plan de Ayutla to stanowisko archeologiczne w regionie rzeki Usumacinta (Chiapas, Meksyk). Przez dłuższy czas utożsamiane było ze stolicą królestwa Sak Tz’i’ (Biały Pies), którego istnienie potwierdzały inskrypcje z innych miastach w regionie. W 1976 r. archeolog Peter Schmidt dostał informację o tym miejscu od Majów Lacandon z Lacanha. Na miejscu znalazł trzy akropole zbudowane na szczytach naturalnych wzgórz. Zaraportował lokalizację stanowiska, podkreślając jego rozmiary, wspomniał o świetnym stanie zachowania oraz monumentalnej architekturze. Wyróżniała się ona kombinacją wczesno- oraz późnoklasycznych budowli w stylu Usumacinta. Jego raport zawierał fotografie dokumentujące szczegóły konstrukcyjne, które znajdowały się w doskonałym wręcz stanie. Dokument przeleżał w archiwach INAH 28 lat. Plan de Ayutla zostało zapomniane i pozostawione na łup grabieżców…
Czytaj dalej „Sak Tz’i’ część I: Zapomiane miasto Majów Plan de Ayutla”
W dniu dzisiejszym o godzinie 13 pod Sejmem RP odbędzie się protest sektora nauki. 3% dla nauki, 100% dla Polski”. Redakcja Archeowieści, składająca się ze studentów, doktorantów i młodych naukowców w pełni popiera i przyłącza się do działań protestacyjnych.
Zapraszamy do podpisania petycji
Czytaj dalej „Protest środowiska naukowego „3% dla nauki, 100% dla Polski””
Najwcześniejsza data radiowęglowa uzyskana dotąd dla Castillo de Huarmey nie pochodzi z monumentalnego grobowca, królewskiego zabytku ani spektakularnej konstrukcji architektonicznej. Pochodzi od naturalnie zmumifikowanego nagiego psa peruwiańskiego. Datowany na lata 688-870 n.e. ten niezwykły okaz jest czymś więcej niż tylko ciekawostką. Otwiera bowiem okno na znacznie szerszą opowieść: w świecie Wari psy nie były po prostu pupilami ani bezpańskimi zwierzętami, lecz istotami o wielu społecznych rolach. Miały one znacznie ważniejsze role. Były pomocnikami, padlinożercami, towarzyszami, a być może nawet przewodnikami w zaświaty.
UWAGA! Artykuł zawiera zdjęcia szczątków zwierzęcych
Ten Artykuł przeczytasz w 6 minut.
Czytaj dalej „Najwcześniejsza data z Castillo de Huarmey pochodzi od nagiego psa”
Dokładnie rok temu Archeowieści opublikowały tekst na temat genetycznego śladu obecności potomków rdzennych Amerykanów we wczesnośredniowiecznej Norwegii. Przez ogromne przeoczenie zabrakło tam informacji o odkryciu tajemniczej haplogrupy mitochondrialnego DNA, która może być świadectwem średniowiecznych kontaktów Islandczyków z mieszkańcami Ameryki Północnej. Dzisiaj jest świetna okazja, żeby naprawić ten błąd.
Ludzie paleolityczni w pewnym „momencie” zaczęli czuć potrzebę tworzenia sztuki naskalnej: malowideł, rytów. Takie dzieła zaczęły pojawiać się mniej więcej w tym samym czasie (najstarsze wydatowane z dużą pewnością mają około 30-40 tysięcy lat) na właściwie wszystkich zamieszkałych przez ludzi kontynentach. Zwróćcie uwagę, że to sporo później niż samo pojawienie się człowieka rozumnego. To może oznaczać, że musieliśmy do tego niejako dojrzeć. – Jest to fenomen wynikający z jakichś rosnących naszych chyba zdolności. Być może (…) ewolucja na poziomie biologicznym gdzieś również tutaj odgrywa rolę – mówi prof. Andrzej Rozwadowski, archeolog z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. W odcinku rozmawiamy o sztuce naskalnej, która jest fenomenem globalnym, długotrwałym, który jeszcze się nie zakończył!
Czytaj dalej „Sztuka naskalna – co chcieli nam powiedzieć ludzie prehistoryczni”
Komunikacja w społeczeństwach ludzkich odgrywa ogromną rolę. Jako istoty stadne dzięki niej możemy porozumiewać się z innymi przedstawicielami naszego gatunku, dzieląc się przeżyciami, emocjami, ale też wiedzą. Być może bez komunikacji rozwój starożytnych cywilizacji w ogóle nie byłby możliwy. Jednak komunikacja to nie tylko rozmowa. W przeszłości istniały także środki umożliwiające przekazywanie informacji na odległość. I bynajmniej wcale odkrycie Alexandra Grahama Bella nie było pierwszym takim medium. Nowe badania naukowców z trzech amerykańskich uniwersytetów skupiły się na pejzażu dźwiękowym kanionu Chaco. Badacze zaproponowali, że Starożytni Pueblo wykorzystywali do komunikacji między osadami… muszle.
Czytaj dalej „Muszle i komunikacja. Archeologia dźwięków w kanionie Chaco”
Czy prekolumbijscy królowie byli bogami? A może byli jedynie pośrednikami między światem ludzi a światem boskim – złożonym, nieoczywistym i zmiennym?
Najnowszy numer czasopisma World Art (15.1 / 2025) pt. „Sacred Sovereigns: Art, Divinity and Rulership in the Ancient Americas” oferuje fascynującą syntezę badań nad rolą świętości i boskości władców w starożytnych cywilizacjach Mezoameryki i Andów. Zamiast traktować władzę jako wyłącznie polityczną, autorzy tego numeru przyglądają się jej jako zjawisku rytualnemu, kosmologicznemu i materialnemu – zakorzenionemu w ciałach przodków, przedmiotach i ceremoniach.
Wczorajszy wpis o amerykańskich haplogrupach na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku w Norwegii był oczywiście primaaprilisowym żartem. Normanowie dotarli na Nową Fundlandię i tam spotkali rdzennych Amerykanów, natomiast wyniki wykopalisk na stanowisku Orkdal zostały zupełnie zmyślone, podobnie jak publikacja w PNAS. Żartem tym zwracamy uwagę na potrzebę samodzielnego weryfikowania informacji w internecie, sprawdzania odnośników oraz źródeł, na podstawie których przygotowywane są „sensacyjne” wiadomości.
Czytaj dalej „Rdzenni Amerykanie w średniowiecznej Norwegii raz jeszcze”
