Już niedługo odbędzie się Międzynarodowa konferencja naukowa we Wrocławiu poświęcona początkom ludzkiej
twórczości wizualnej.
Czytaj dalej „Archeologia sztuki. Od jaskiń do galerii – ewolucja wizualnej ekspresji”
Ocalić Sak Tz’i’ od zapomnienia. Suplement fotograficzny
Poniżej dzielimy się z wami graficzną prezentacją działań jednego z naszych autorów, Przemysława Trześniowskiego i lokalnego opiekuna dziedzictwa Jacinto Gómez Sáncheza w okolicach stanowiska Lacanja Tzeltal, stolicy Sak Tz’i’.
Wszystkie zdjęcia są autorstwa Przemka i udostępnione na licencji CC BY-NC-SA 4.0.
Czytaj dalej „Ocalić Sak Tz’i’ od zapomnienia. Suplement fotograficzny”
Sak Tz’i’ II: Odnalezione królestwo – Lacanja Tzeltal
Lacanja Tzeltal to stanowisko archeologiczne położone w regionie rzeki Usumacinta, w dzisiejszym meksykańskim stanie Chiapas. Padło ofiarą intensywnych rabunków w drugiej połowie XX stulecia. Większość monumentów znalezionych przez archeologów zachowała się tylko w szczątkowej formie, gdyż wandale odcięli piłami najciekawsze fragmenty. Te nie zrabowane były poprzemieszczane, wyrwane z kontekstu, a większość z nich pozbawiona jest zdobień. Wyjątkiem od reguły jest panel 1, który ocalił señor Jacinto Gómez Sánchez – El Guardian de Sak Tz’i’. W wyniku analizy inskrypcji z tego monumentu orzeczono, że jest to najprawdopodobniej stolica poszukiwanego od 1994 roku zaginionego królestwa Sak Tz’i’ (Białego Psa).
Czytaj dalej „Sak Tz’i’ II: Odnalezione królestwo – Lacanja Tzeltal”
Sak Tz’i’ część I: Zapomiane miasto Majów Plan de Ayutla
Plan de Ayutla to stanowisko archeologiczne w regionie rzeki Usumacinta (Chiapas, Meksyk). Przez dłuższy czas utożsamiane było ze stolicą królestwa Sak Tz’i’ (Biały Pies), którego istnienie potwierdzały inskrypcje z innych miastach w regionie. W 1976 r. archeolog Peter Schmidt dostał informację o tym miejscu od Majów Lacandon z Lacanha. Na miejscu znalazł trzy akropole zbudowane na szczytach naturalnych wzgórz. Zaraportował lokalizację stanowiska, podkreślając jego rozmiary, wspomniał o świetnym stanie zachowania oraz monumentalnej architekturze. Wyróżniała się ona kombinacją wczesno- oraz późnoklasycznych budowli w stylu Usumacinta. Jego raport zawierał fotografie dokumentujące szczegóły konstrukcyjne, które znajdowały się w doskonałym wręcz stanie. Dokument przeleżał w archiwach INAH 28 lat. Plan de Ayutla zostało zapomniane i pozostawione na łup grabieżców…
Czytaj dalej „Sak Tz’i’ część I: Zapomiane miasto Majów Plan de Ayutla”
Protest środowiska naukowego „3% dla nauki, 100% dla Polski”
W dniu dzisiejszym o godzinie 13 pod Sejmem RP odbędzie się protest sektora nauki. 3% dla nauki, 100% dla Polski”. Redakcja Archeowieści, składająca się ze studentów, doktorantów i młodych naukowców w pełni popiera i przyłącza się do działań protestacyjnych.
Zapraszamy do podpisania petycji
Czytaj dalej „Protest środowiska naukowego „3% dla nauki, 100% dla Polski””
Najwcześniejsza data z Castillo de Huarmey pochodzi od nagiego psa
Najwcześniejsza data radiowęglowa uzyskana dotąd dla Castillo de Huarmey nie pochodzi z monumentalnego grobowca, królewskiego zabytku ani spektakularnej konstrukcji architektonicznej. Pochodzi od naturalnie zmumifikowanego nagiego psa peruwiańskiego. Datowany na lata 688-870 n.e. ten niezwykły okaz jest czymś więcej niż tylko ciekawostką. Otwiera bowiem okno na znacznie szerszą opowieść: w świecie Wari psy nie były po prostu pupilami ani bezpańskimi zwierzętami, lecz istotami o wielu społecznych rolach. Miały one znacznie ważniejsze role. Były pomocnikami, padlinożercami, towarzyszami, a być może nawet przewodnikami w zaświaty.
UWAGA! Artykuł zawiera zdjęcia szczątków zwierzęcych
© Hookery, CC BY-SA 3.0
Ten Artykuł przeczytasz w 6 minut.
Czytaj dalej „Najwcześniejsza data z Castillo de Huarmey pochodzi od nagiego psa”
Rdzenni Amerykanie na Islandii?
Dokładnie rok temu Archeowieści opublikowały tekst na temat genetycznego śladu obecności potomków rdzennych Amerykanów we wczesnośredniowiecznej Norwegii. Przez ogromne przeoczenie zabrakło tam informacji o odkryciu tajemniczej haplogrupy mitochondrialnego DNA, która może być świadectwem średniowiecznych kontaktów Islandczyków z mieszkańcami Ameryki Północnej. Dzisiaj jest świetna okazja, żeby naprawić ten błąd.
© Gordon Leggett, na licencji CC BY-SA 4.0.
Sztuka naskalna – co chcieli nam powiedzieć ludzie prehistoryczni
Ludzie paleolityczni w pewnym „momencie” zaczęli czuć potrzebę tworzenia sztuki naskalnej: malowideł, rytów. Takie dzieła zaczęły pojawiać się mniej więcej w tym samym czasie (najstarsze wydatowane z dużą pewnością mają około 30-40 tysięcy lat) na właściwie wszystkich zamieszkałych przez ludzi kontynentach. Zwróćcie uwagę, że to sporo później niż samo pojawienie się człowieka rozumnego. To może oznaczać, że musieliśmy do tego niejako dojrzeć. – Jest to fenomen wynikający z jakichś rosnących naszych chyba zdolności. Być może (…) ewolucja na poziomie biologicznym gdzieś również tutaj odgrywa rolę – mówi prof. Andrzej Rozwadowski, archeolog z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu. W odcinku rozmawiamy o sztuce naskalnej, która jest fenomenem globalnym, długotrwałym, który jeszcze się nie zakończył!
Czytaj dalej „Sztuka naskalna – co chcieli nam powiedzieć ludzie prehistoryczni”
Muszle i komunikacja. Archeologia dźwięków w kanionie Chaco
Komunikacja w społeczeństwach ludzkich odgrywa ogromną rolę. Jako istoty stadne dzięki niej możemy porozumiewać się z innymi przedstawicielami naszego gatunku, dzieląc się przeżyciami, emocjami, ale też wiedzą. Być może bez komunikacji rozwój starożytnych cywilizacji w ogóle nie byłby możliwy. Jednak komunikacja to nie tylko rozmowa. W przeszłości istniały także środki umożliwiające przekazywanie informacji na odległość. I bynajmniej wcale odkrycie Alexandra Grahama Bella nie było pierwszym takim medium. Nowe badania naukowców z trzech amerykańskich uniwersytetów skupiły się na pejzażu dźwiękowym kanionu Chaco. Badacze zaproponowali, że Starożytni Pueblo wykorzystywali do komunikacji między osadami… muszle.
Czytaj dalej „Muszle i komunikacja. Archeologia dźwięków w kanionie Chaco”
Boscy władcy prekolumbijskich Ameryk
Czy prekolumbijscy królowie byli bogami? A może byli jedynie pośrednikami między światem ludzi a światem boskim – złożonym, nieoczywistym i zmiennym?
Najnowszy numer czasopisma World Art (15.1 / 2025) pt. „Sacred Sovereigns: Art, Divinity and Rulership in the Ancient Americas” oferuje fascynującą syntezę badań nad rolą świętości i boskości władców w starożytnych cywilizacjach Mezoameryki i Andów. Zamiast traktować władzę jako wyłącznie polityczną, autorzy tego numeru przyglądają się jej jako zjawisku rytualnemu, kosmologicznemu i materialnemu – zakorzenionemu w ciałach przodków, przedmiotach i ceremoniach.
