Tag: dziedzictwo kulturowe

Opublikowane w

Iter Copernicanum – Archeologiczny szlak Mikołaja z Torunia

Mikołaj Kopernik – astronom, duchowny, prawnik, urzędnik, lekarz… ale Mikołaj Kopernik podróżnik? Ależ tak! Mało kto w XV i XVI wieku przebył tyle mil, ile nasz najsłynniejszy uczony. I rzeczywiście pozostawił swój trwały ślad w każdym miejscu, które odwiedził, czy to w najważniejszych miastach średniowiecznej Polski, czy w najznamienitszych uniwersytetach Europy. Kraków, Frombork czy Bolonia, to jedynie kilka z najbardziej znanych miejsc, w których żył, pracował i zdobywał wiedzę Kopernik, a także tylko początek długiego szlaku wypraw toruńskiego mędrca. Jeśli chcemy pójść jego śladami, warto przyjrzeć się ścieżce archeologicznych pereł, czyli zabytków pamiętających Mikołaja Kopernika za jego życia.

Czytaj dalej „Iter Copernicanum – Archeologiczny szlak Mikołaja z Torunia”

Opublikowane w

Archeolodzy apelują ws. ustawy. Podpisz list otwarty

Kilka dni po publikacji pierwszego apelu w sprawie nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami środowisko archeologiczne zabiera głos ponownie. Tym razem list otwarty podpisali przedstawiciele instytucji naukowych, muzeów i stowarzyszeń reprezentujących polską archeologię.

Autorzy listu domagają się powstrzymania wejścia w życie przepisów, które mają zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Ich zdaniem nowelizacja może osłabić ochronę dziedzictwa archeologicznego, doprowadzić do utraty kontroli nad zabytkami i zniszczyć konteksty, bez których znaleziska tracą znaczną część swojej wartości naukowej.

Pod listem można podpisać się online. Petycja dostępna jest tutaj:
List otwarty w sprawie powstrzymania wejścia w życie nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

 

To kolejny głos środowiska archeologicznego w tej sprawie. Wcześniej na Archeowieściach opublikowaliśmy list otwarty Konferencji Dziekanów i Dyrektorów Wydziałów i Instytutów Archeologii Akademickiej w Polsce, która również apelowała o przywrócenie wcześniejszych przepisów i rozpoczęcie prac nad nowym modelem ochrony zabytków.

Poniżej publikujemy pełną treść listu otwartego z 15 maja 2026 r.

File:Metal detecting in progress on a Time Team dig (2).jpg
Fot. portableantiquities / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Czytaj dalej „Archeolodzy apelują ws. ustawy. Podpisz list otwarty”

Opublikowane w

Dziedzictwo archeologiczne Mazur: konferencja w Gołdapi

Już dzisiaj i jutro (14 i 15 maja 2026 r.) w Gołdapi odbędzie się dwudniowe wydarzenie „Porozmawiajmy o przeszłości Mazur!”, poświęcone ochronie, zagrożeniom i potencjałowi dziedzictwa archeologicznego regionu. Pierwszego dnia zaplanowano szkolenie dla urzędów i instytucji, drugiego konferencję popularnonaukową „Ocalić od zniszczenia. W stronę trwałego i odpornego dziedzictwa archeologicznego na Mazurach”. To spotkanie pokazuje, że archeologia nie jest tylko opowieścią o przeszłości, ale także ważnym elementem odpowiedzialnego myślenia o rozwoju lokalnym, ochronie krajobrazu i tożsamości miejsca.

Czytaj dalej „Dziedzictwo archeologiczne Mazur: konferencja w Gołdapi”

Opublikowane w

List otwarty archeologów: nowelizacja ustawy może zagrozić ochronie zabytków w Polsce

Środowisko archeologiczne alarmuje, że wejście w życie nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami może doprowadzić do nieodwracalnych strat w dziedzictwie archeologicznym Polski. Konferencja Dziekanów i Dyrektorów Wydziałów i Instytutów Archeologii Akademickiej w Polsce skierowała list otwarty do najważniejszych osób w państwie, apelując o przywrócenie wcześniejszych przepisów i rozpoczęcie prac nad nowym modelem ochrony zabytków.

Autorzy listu podkreślają, że dziedzictwo archeologiczne jest zasobem nieodnawialnym, a jego ochrona wymaga kontroli, odpowiedzialności i udziału specjalistów. Poniżej publikujemy pełną treść apelu.

Zdjęcie lotnicze stanowiska neolitycznego w Drzemlikowicach.Fot. PWro, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.
Zdjęcie lotnicze stanowiska neolitycznego w Drzemlikowicach. Fot. PWro, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Czytaj dalej „List otwarty archeologów: nowelizacja ustawy może zagrozić ochronie zabytków w Polsce”

Opublikowane w

Wielka plama śmieci to nasze dziedzictwo. Rozmowa z dr Moniką Stobiecką

Co badają archeolodzy współczesności? Co będzie analizować archeologia przyszłości? W jaki sposób dziedzictwo wykracza poza materialność? Jak radzić sobie z dziedzictwem trudnym lub wręcz negatywnym? Rozmowa z dr. Moniką Stobiecką, historyczką sztuki i archeolożką z Wydziału Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego w najnowszym odcinku podcastu Projektu Pulsar.

Czytaj dalej „Wielka plama śmieci to nasze dziedzictwo. Rozmowa z dr Moniką Stobiecką”

Opublikowane w

Ochrona dziedzictwa archeologicznego w Peru – przypadek Toro Muerto

Toro Muerto, wyjątkowy w skali światowej kompleks sztuki naskalnej badany od 2015 roku przez archeologów z Uniwersytetu Warszawskiego, stanowi istotny element dziedzictwa kulturowego ludzkości. Niestety, jego przetrwanie dla przyszłych pokoleń – choćby w stanie, w jakim znajduje się obecnie – jest zagrożone, z jednej strony przez czynniki środowiskowe, na które praktycznie nie mamy wpływu, z drugiej przez dewastacyjne działania ludzkie. W 2002 roku Toro Muerto zostało wpisane na listę Dziedzictwa Kulturowego Peru, a w 2019 – na listę informacyjną (listę kandydatur) światowego dziedzictwa UNESCO. Ochrona tego stanowiska wciąż pozostaje ogromnym wyzwaniem i warto zadać sobie pytanie, jakie środki można przedsięwziąć, by walka o jego przetrwanie mogła zakończyć się sukcesem.

Czytaj dalej „Ochrona dziedzictwa archeologicznego w Peru – przypadek Toro Muerto”

Opublikowane w

[WYWIAD] „Państwo polskie traci resztki kontroli nad swoją własnością”. O problemach z projektem nowelizacji ustawy o ochronie zabytków z dziekanem Wydziału Archeologii UW

Projekt nowelizacji ustawy z 2003 roku wzbudził powszechny sprzeciw archeologów, konserwatorów i muzealników, zarówno polskich, jak i zagranicznych. Niemal w przeddzień podpisania noweli przez Prezydenta RP, prof. Bartosz Kontny, dziekan Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, tłumaczy, dlaczego należy ją zawetować.

Czytaj dalej „[WYWIAD] „Państwo polskie traci resztki kontroli nad swoją własnością”. O problemach z projektem nowelizacji ustawy o ochronie zabytków z dziekanem Wydziału Archeologii UW”

Opublikowane w

Polski projekt w finale konkursu Europejskiej Rady ds. Badań

W finale konkursu o nagrodę Europejskiej Rady ds. Badań „Public Engagement with Research Award” w kategorii INSPIRE znalazł się projekt dr hab. Artura Obłuskiego, ERC Starting Grant UMMA, realizowanego w Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Nagroda wręczana jest zdobywcom grantów ERC, którzy podczas realizacji projektów wykazali się doskonałością w zakresie angażowania społeczności spoza świata nauki.

W puli nagród jest również wyróżnienie publiczności, o którym zdecyduje głosowanie w mediach społecznościowych – potrwa ono do dnia ceremonii, zwycięzca ogłoszony zostanie 14 lipca br. podczas uroczystości wręczenia trzech nagród głównych. Nasi czytelnicy mogą pomóc wygrać jedynemu polskiemu projektowi znajdującymi się w finale!

Na projekt można zagłosować na stronie: https://pollunit.com/polls/lhcrptmbiaac9v6i3tobjq?embed=1

Projekt UMMA promuje zbliżenie pomiędzy naukowcami a mieszkańcami Starej Dongoli © CAŚ UW
Polscy archeolodzy wraz z mieszkankami Al-Ghaddar próbują wspólnie zidentyfikować wydobyte przedmioty
© T. Fushiya / CAŚ UW

Czytaj dalej „Polski projekt w finale konkursu Europejskiej Rady ds. Badań”