Już dzisiaj i jutro (14 i 15 maja 2026 r.) w Gołdapi odbędzie się dwudniowe wydarzenie „Porozmawiajmy o przeszłości Mazur!”, poświęcone ochronie, zagrożeniom i potencjałowi dziedzictwa archeologicznego regionu. Pierwszego dnia zaplanowano szkolenie dla urzędów i instytucji, drugiego konferencję popularnonaukową „Ocalić od zniszczenia. W stronę trwałego i odpornego dziedzictwa archeologicznego na Mazurach”. To spotkanie pokazuje, że archeologia nie jest tylko opowieścią o przeszłości, ale także ważnym elementem odpowiedzialnego myślenia o rozwoju lokalnym, ochronie krajobrazu i tożsamości miejsca.
W ostatnich latach na jednym ze stanowisk archeologicznych położonych w Polsce północno-wschodniej odkryto depozyty rytualne, a w nich liczne fragmenty bogato dekorowanych naczyń ceramicznych sprzed około 4500 lat. Ich analizy wykazały, że pochodzą od pojemników, które w innych częściach Europy powiązano wynikami badań chemicznych ze spożywaniem napojów alkoholowych. Badacze z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Politechniki Łódzkiej postanowili sprawdzić, czy i „polskie” egzemplarze były wykorzystywane do takich celów. Wybrane fragmenty 13 drogocennych naukowo naczyń poddano specjalistycznej analizie polegającej na identyfikacji zachowanych w masie ceramicznej związków organicznych. W badanych próbkach zidentyfikowano szereg różnych substancji, które odpowiadały rozmaitym źródłom pochodzenia, od produktów odzwierzęcych, po roślinne. Analiza wykazała ponadto, że 9 na 13 badanych naczyń mogło mieć kontakt z alkoholem. Czy było to jednak piwo? Trudno powiedzieć. Mogły być to napoje podobne do Nordic Groga – słabego, wielosmakowego napoju fermentowanego. Dawne alkohole nie przypominały jednak tych, które znamy obecnie. Były dużo słabsze, mętne, najprawdopodobniej wielosmakowe. Służyły społecznej integracji, a może nawet i różnym celom prozdrowotnym. W niniejszym artykule przyglądamy się kulisom powyższych badań oraz historii spożywania napojów alkoholowych w dalekiej przeszłości.
Przeszłość Puszczy Białowieskiej nie jest jeszcze dobrze poznana. Na zachodnim skraju tego kompleksu leśnego odkryto ślady po pradziejowej osadzie oraz enigmatyczne cmentarzysko kurhanowe. Właśnie opublikowano wyniki kompleksowych, interdyscyplinarnych badań przeprowadzonych na jednej ze śródleśnych polan. Dzięki nim udało się zrekonstruować, jak żyli mieszkańcy tej okolicy w pierwszych wiekach naszej ery. Odkrycie to w istotny sposób poszerza naszą wiedzę na temat przeszłości Puszczy.
Badacze od początku przypuszczali, że może to być niezwykle interesujące stanowisko archeologiczne. Co więcej, zaledwie kilkaset metrów stamtąd znajdowało się dość enigmatyczne cmentarzysko kurhanowe. Ostatecznie, dzięki kompleksowym badaniom o interdyscyplinarnym charakterze, udało się zrekonstruować interesującą strukturę osadniczą z pierwszych wieków naszej ery. Odkrycie to w istotny sposób poszerza naszą wiedzę na temat przeszłości Puszczy.
