Na ulicach średniowiecznego miasta portowego bywało niebezpiecznie. Zatem nic dziwnego, że tak wielu mieszkańców nosiło broń. Jednak powszechność broni osobistej można tłumaczyć też inną potrzebą: zaznaczenia swojego statusu społecznego. Temu zagadnieniu będzie poświęcony wykład dra hab. Lecha Marka.
Spichlerz Błękitny Baranek zaprasza na wykład dra hab. Lecha Marka: „Boso, lecz przy kordzie. Materialne świadectwa używania broni w średniowiecznym i nowożytnym mieście na przykładzie Gdańska” – w piątek 30 stycznia 2026 roku o godzinie 17:00. Wstęp wolny.
Prelegent omówi kwestię dostępu do broni osobistej i tak zwanej morderczej (używanej na wojnie) w średniowiecznym mieście, posiłkując się źródłami z wieloletnich badań archeologicznych na terenie Gdańska.
Powszechność broni osobistej w przestrzeni miejskiej nie może być tłumaczona wyłącznie potrzebą jej praktycznego stosowania, choć przemoc na ulicy była zjawiskiem bardziej powszednim w średniowieczu niż obecnie. Dla przykładu, bardzo często noszony wewnątrz murów miejskich puginał stanowił też ważny element stroju o niezwykle skomplikowanym znaczeniu symbolicznym. Podkreślał on legalny, majątkowy i społeczny status właściciela lub po prostu wyrażał jego aspiracje. Wprawdzie regulacje prawne w tym zakresie były inne w niemal każdym europejskim mieście, nawet w ramach jednej krainy geograficznej, lecz na ogół puginałem mógł posługiwać się każdy wolny człowiek, w szczególności zaś osoby dysponujące prawami miejskimi.
Wydaje się, że przyboczna broń biała była elementem języka symboli wywodzącego się jeszcze ze starożytnych i wczesnośredniowiecznych praw zwyczajowych. Zgodnie z nimi dysponowanie orężem wiązało się ze statusem wolnego człowieka.
Dr hab. Lech Marek – profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, kierownik Zakładu Archeologii Historycznej w Instytucie Archeologii na Wydziale Nauk Historycznych i Pedagogicznych. Interesuje się archeologią konfliktu, badaniami średniowiecznych zamków i bronioznawstwem.
Przy okazji wydarzenia będzie można kupić angielskojęzyczną książkę Urban violence harnessed or unleashed? The role of arms and armour as everyday objects in the daily life of a medieval and early modern port town. The example of Gdańsk. Publikacja ukazała się w 2025 roku nakładem wydawnictw Uniwersytetu Wrocławskiego, Muzeum Archeologicznego w Gdańsku oraz Yellow Point Publications.
Zapowiedź wydarzenia na stronie Muzeum Archeologicznego w Gdańsku: https://archeologia.pl/aktualnosci/blekitny-baranek-aktualnosci/bron-osobista-w-sredniowieczu-lech-marek/
Wydarzenie na Facebooku: https://www.facebook.com/events/1960835757802864