Rzadkie pochówki wtórne z zachodniego Meksyku

W 2005 oraz 2012 roku w dolinie Mascota w stanie Jalisco (zachodni Meksyk), na dwóch cmentarzyskach datowanych na środkowy okres preklasyczny (1500600 rok p.n.e.) El Embocadero II oraz Los Tanques natrafiono na sześć rzadkich pochówków wtórnych. Zmarli zostali pochowani ponownie, w formie starannie ułożonego zbioru kości, określanego terminem wrapped bundle burial. Ten specyficzny obrządek pogrzebowy związany jest z tradycją grobowców szybowych.

Pochówki z El Embocadero II. Widoczne tu są trzy pochówki osobników dorosłych wraz z wyposażeniem grobowym fot. Joseph Mountjoy, Rhodes J.A. Rhodes, J.B. Mountjoy, F.G. Cupul-Magaña, Understanding the wrapped bundle burials of West Mexico: A contextual analysis of Middle Formative mortuary practices, Ancient Mesoamerica, 27.2, s. 381 Reprodukcja za zgodą Cambridge University Press
Pochówki z El Embocadero II. Widoczne tu są trzy pochówki osobników dorosłych wraz z wyposażeniem grobowym
fot. Joseph Mountjoy, Rhodes
J.A. Rhodes, J.B. Mountjoy, F.G. Cupul-Magaña, Understanding the wrapped bundle burials of West Mexico: A contextual analysis of Middle Formative mortuary practices, Ancient Mesoamerica, 27.2, s. 381
Reprodukcja za zgodą Cambridge University Press

Pochówki wtórne z El Embocadero i Los Tanques

Zawiniątka z kośćmi ze stanowiska El Embocadero II złożono w dwóch grobach, w których znajdowały się kolejno trzy oraz dwa tego typu pochówki. W pierwszym ze wspomnianych grobowców pochowano dwóch mężczyzn (pierwszy zmarł między 40 a 55 rokiem życia, natomiast drugi między 30 a 40 rokiem życia) oraz jedną młodą kobietę, (zmarłą między 20 a 25 rokiem życia). Czaszkę zmarłej oraz młodszego mężczyzny poddano celowej deformacji określanej mianem tabular oblique polegającej na jej wydłużeniu przez przymocowanie deseczek na kości czołowej i potylicznej. W przypadku obu mężczyzn zaobserwowano zmiany typowe dla chorób zwyrodnieniowych stawów (kręgosłup, lewy staw kolanowy, kości śródstopia oraz śródręcza). Z kolei analiza uzębienia zmarłych wykazała liczne przypadki próchnicy i paradontozy. Dodatkowo, w przypadku młodej kobiety oraz starszego mężczyzny stwierdzono przypadki hipoplazji, czyli zaburzeń w rozwoju szkliwa powstałych w dzieciństwie i związanych z niedoborami żywieniowymi lub poważnymi chorobami zakaźnymi wieku dziecięcego.

Przykład celowej deformacji czaszki: tabular oblique Revista del Museo de La Plata, 1902, domena publiczna
Przykład celowej deformacji czaszki: tabular oblique
Revista del Museo de La Plata, 1902, domena publiczna

W drugim grobowcu złożono natomiast zawiniątka z kośćmi ze szczątkami dwójki dzieci. Pierwsze z dzieci zmarło między 3 a 5, natomiast drugie między 9 a 15 rokiem życia. Jak twierdzą autorzy badań, to jedyne znane dotychczas przypadki, w których w ten specyficzny sposób pochowano dzieci!

Na cmentarzysku Los Tanques natrafiono na grobowiec, w którym pochowano czterech zmarłych. Wszystkie pochówki określone zostały jako wtórne, jednakże tylko w jednym przypadku zmarły pogrzebany został w zawiniątku. Zmarłym tym był młody mężczyzna (w wieku około 1925 lat) z celowo zdeformowaną czaszką oraz śladami hipoplazji szkliwa. Pozostałe trzy pochówki zostały naruszone oraz zniszczone w znacznym stopniu, przez co niemożliwe było stwierdzenie w jaki sposób pierwotnie pochowano pozostałych zmarłych.

Dwa pochówki dzieci z El Embocadero II. Młodsze dziecko pochowano bliżej naczyń ceramicznych stanowiących wyposażenie grobowe tego pochówku. fot. Joseph Mountjoy, Rhodes J.A. Rhodes, J.B. Mountjoy, F.G. Cupul-Magaña,, Understanding the wrapped bundle burials of West Mexico: A contextual analysis of Middle Formative mortuary practices, Ancient Mesoamerica, 27.2, s. 381 Reprodukcja za zgodą Cambridge University Press
Dwa pochówki dzieci z El Embocadero II. Młodsze dziecko pochowano bliżej naczyń ceramicznych stanowiących wyposażenie grobowe tego pochówku.
fot. Joseph Mountjoy, Rhodes
J.A. Rhodes, J.B. Mountjoy, F.G. Cupul-Magaña,, Understanding the wrapped bundle burials of West Mexico: A contextual analysis of Middle Formative mortuary practices, Ancient Mesoamerica, 27.2, s. 381
Reprodukcja za zgodą Cambridge University Press

Pochowani ponownie

W odróżnieniu od innych pochówków wtórnych z Zachodniego Meksyku, opisywane tu przykłady charakteryzują się obecnością nawet najmniejszych części szkieletu. Układ kości i skrupulatność ich rozmieszczenia wskazuje na staranną i zamierzoną aranżację. Kości długie, wraz z kośćmi śródręcza, śródstopia oraz paliczkami rąk i stóp, tworzyły centralną część zawiniątka. Po bokach układano kolejno kości szkieletu, takie jak kręgi, łopatki, obojczyki oraz kości obręczy miednicznej i mostek. Żebra natomiast układano na zewnątrz tobołu, dzięki czemu te łamliwe kości nie uległy zniszczeniu w trakcie formowania i przenoszenia pochówku. Na samym końcu w zawiniątku umieszczana była czaszka. Ta specyficzna forma pochówku wskazuje na to, że kości mogły być związane przy pomocy tkaniny lub sznurów bądź lin. Jednakże na cmentarzyskach z doliny Mascota nie odnaleziono dotychczas zachowanych tkanin ani przęślików lub innych artefaktów wskazujących na produkcję włókienniczą w tym rejonie w okresie preklasycznym. W związku z powyższym przypuszcza się, że szczątki mogły być owijane skórami zwierzęcymi albo matami roślinnymi. 

Na kościach pochowanych w ten sposób osobników nie zaobserwowano śladów nacięć, które mogłyby świadczyć o usuwaniu tkanek miękkich krótko po śmierci, w celu szybkiego przygotowania szczątków zmarłego do pochówku. Wygląda więc na to, że kości były umieszczane w zawiniątku dopiero po zupełnym rozkładzie tkanek miękkich.

 

Na podstawie artykułu: J. A., Mountjoy, J. B., i Cupul-Magaña, F. G., Understanding the wrapped bundle burials of West Mexico: A contextual analysis of Middle Formative mortuary practices, Ancient Mesoamerica, 27.2

 

Artykuł ten można bezpłatnie przedrukować, bez zdjęć, z podaniem źródła 

 

Autor: Adam Budziszewski

Redakcja: A.S, J.M.C

Rozpowszechniaj

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *