Wpisy

Opublikowane w

PIĄTE URODZINY ARCHEOWIEŚCI

Pięć lat temu reaktywowaliśmy portal Archeowieści. Wtedy też pojawił się nasz pierwszy popularnonaukowy wpis „Unikatowa dłubanka z Lubanowa” autorstwa prof. Bartosza Kontnego, dziekana Wydziału Archeologii UW, jednego z pomysłodawców owej reaktywacji. 

Pięć lat temu, tym właśnie wpisem przekształciliśmy wieloletnie dzieło pasjonaty Wojciecha Pastuszki w serwis press release Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. 

 

Dokładnie pięć lat temu, tym właśnie działaniem, podjęliśmy się zadania, które mówiąc krótko, było (i jest) dość karkołomne…

Czytaj dalej „PIĄTE URODZINY ARCHEOWIEŚCI”

Opublikowane w

Królestwo Urartu i Metsamor: luksusowa ceramika, technologia i kontakty handlowe

Dzisiejszy tekst przedstawia wyniki interdyscyplinarnych badań ceramiki z Metsamor, osady położonej w Dolinie Ararackiej, w kontekście wpływów Królestwa Urartu. Omawia zarówno historię stanowiska, jak i rolę, jaką odgrywało ono po podboju urartyjskim w VIII wieku p.n.e. Szczególną uwagę poświęcono analizie ceramiki, jej składowi, technologii produkcji oraz pochodzeniu surowców.  Z tekstu dowiemy się, co badania petrograficzne, mineralogiczne i geochemiczne mogą powiedzieć nam nie tylko o ceramice, ale także o ekonomii i technologii kaukaskiego garncarstwa w epoce żelaza .

Czytaj dalej „Królestwo Urartu i Metsamor: luksusowa ceramika, technologia i kontakty handlowe”

Opublikowane w

Wolny Jazdów. Listy otwarte społeczności WJ

Osiedle Jazdów, zwane dziś Wolnym Jazdowem, narodziło się w 1945 roku jako skupisko drewnianych domków fińskich. Te skromne baraki, pierwotnie przeznaczone dla repatriantów i bezdomnych, stały się symbolem odbudowy stolicy po zniszczeniach II wojny światowej. Położone na malowniczym wzgórzu w pobliżu Łazienek Królewskich, osiedle zachowało swój unikalny charakter dzięki oddolnym działaniom mieszkańców, którzy od 13 lat przekształcili je w jedno z najbardziej rozpoznawalnych w Polsce i Europie miejsc oddolnej infrastruktury społecznej. Dziś inicjatywa Wolnego Jazdowa jest powaznie zagrożona. Dowiedz się jak możesz ich wesprzeć.

Czytaj dalej „Wolny Jazdów. Listy otwarte społeczności WJ”

Opublikowane w

Czy to na pewno koń? Przedstawienia koniowatych w sztuce południowej Mezopotamii

Udomowienie konia miało ogromny wpływ na życie dawnych społeczności ludzkich. Na łamach Archeowieści opublikowano już kilka tekstów o tych zwierzętach i ich roli w rozwoju kultur i cywilizacji. W dzisiejszym tekście opartym na publikacji doktorantki związanej z Wydziałem Archeologii UW Zainab A. Albshir usłyszymy głos specjalistki w sprawie identyfikacji koni w ikonografii starożytnej Mezopotamii.

Czytaj dalej „Czy to na pewno koń? Przedstawienia koniowatych w sztuce południowej Mezopotamii”

Opublikowane w

CAA Poland w Kulicach!

Już 6–8 maja 2026 r. w Międzynarodowym Ośrodku Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Szczecińskiego odbędzie się konferencja CAA Poland Kulice 2026 pod hasłem „Cyfrowe echa przeszłości”. To spotkanie dla osób zajmujących się archeologią cyfrową, dokumentacją dziedzictwa, GIS-em, bazami danych, fotogrametrią, skanowaniem 3D i sztuczną inteligencją w badaniach nad przeszłością. Nabór abstraktów trwa tylko do 16 kwietnia, więc to już ostatni moment, żeby zgłosić referat lub poster. Archeowieści objęły wydarzenie patronatem medialnym.

Czytaj dalej „CAA Poland w Kulicach!”

Opublikowane w

Kosmopolityczne osiedle warzelników soli z epoki brązu w Brzeziu

W oficynie wydawniczej Profil-Archeo wyszła książka „Brzezie 17. Osada solowarska z późnej epoki brązu” autorstwa Karola Dzięgielewskiego z Instytutu Archeologii UJ. Publikacja została przygotowana w formule klasycznej monografii stanowiska archeologicznego w Brzeziu i ukazała się w ramach wydawanej od 2001 roku przez połączone krakowskie instytucje archeologiczne serii „Via Archaologica”. Na jej łamach autor wraz z grupą specjalistów udostępnia bogate źródła z epoki brązu pozyskane przez archeologów dwie dekady temu przed budową autostrady A4. 

Pozyskiwanie soli ze słonych źródeł, wypływających w epoce brązu (ok. 1200-1000 p.n.e.) w pobliżu dzisiejszego Brzezia koło Wieliczki, polegało na odparowywaniu wstępnie zagęszczonej na słońcu solanki przy użyciu naczyń ceramicznych i ognia.
© Szymon Bukowski, Profil-Archeo, na licencji CC-BY-NC 4.0

Czytaj dalej „Kosmopolityczne osiedle warzelników soli z epoki brązu w Brzeziu”

Opublikowane w

Rdzenni Amerykanie na Islandii?

Dokładnie rok temu Archeowieści opublikowały tekst na temat genetycznego śladu obecności potomków rdzennych Amerykanów we wczesnośredniowiecznej Norwegii. Przez ogromne przeoczenie zabrakło tam informacji o odkryciu tajemniczej haplogrupy mitochondrialnego DNA, która może być świadectwem średniowiecznych kontaktów Islandczyków z mieszkańcami Ameryki Północnej. Dzisiaj jest świetna okazja, żeby naprawić ten błąd.

Sylwetka Normanów nad L’Anse aux Meadows w Nowej Fundlandii.© Gordon Leggett, na licencji CC BY-SA 4.0.
Sylwetka Normanów nad L’Anse aux Meadows w Nowej Fundlandii.
© Gordon Leggett, na licencji CC BY-SA 4.0.

Czytaj dalej „Rdzenni Amerykanie na Islandii?”

Opublikowane w

Kosmowizja ukryta w petroglifach Toro Muerto

Kosmowizja wielu kultur prekolumbijskich Andów opierała się na obserwacji zjawisk astronomicznych. To właśnie one pomagały wyznaczać rytm roku, porządkować kalendarz obrzędowy i interpretować relacje między światem ludzi oraz przyrody a kosmosem. Wiedza ta znajdowała odzwierciedlenie zarówno w orientacji architektury ceremonialnej, jak i w ikonografii przedstawień tworzonych przez dawne społeczności.

Jednym z miejsc, gdzie takie wyobrażenia mogły zostać utrwalone w formie sztuki naskalnej, jest stanowisko Toro Muerto na południowym wybrzeżu Peru. Analiza ikonografii głazu TM 2498 z wyróżnionego tam Sektora X sugeruje, że złożona kompozycja rytów może pozostawać w związku z obserwacjami astronomicznymi prowadzonymi w tym miejscu.

Czytaj dalej „Kosmowizja ukryta w petroglifach Toro Muerto”

Opublikowane w

Jak wcześni rolnicy radzili sobie z brakiem wody? Neolit na Bliskim Wschodzie w świetle badań izotopowych

Neolityzacja Bliskiego Wschodu była jednym z najważniejszych i najbardziej złożonych procesów w dziejach ludzkości, kształtując relacje między człowiekiem a środowiskiem. Najczęściej rozpatrywane w literaturze naukowej są aspekty zmiany trybu życia na osiadły, powstawanie stałych osad i zmianach w organizacji przestrzeni, początek hierarchizacji, dynamicznego rozwoju liczebności grup ludzkich czy rozwoju technologicznego i symbolicznego. W zakresie przemian w gospodarce społeczności ludzkich najczęściej natomiast badane są aspekty rozwoju uprawy roślin i hodowli zwierząt. A jak i skąd wcześni rolnicy pozyskiwali wodę? W końcu woda to życie.

Czytaj dalej „Jak wcześni rolnicy radzili sobie z brakiem wody? Neolit na Bliskim Wschodzie w świetle badań izotopowych”