W kolejnym odcinku „Historia na 2 głosy” rozmowa z dr Karoliną Frank o religii, dywinacji i życiu codziennym w Grecji klasycznej i hellenistycznej – oraz o tym, jak wyglądała pozycja kobiet w tym świecie.
Archeolodzy apelują ws. ustawy. Podpisz list otwarty
Kilka dni po publikacji pierwszego apelu w sprawie nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami środowisko archeologiczne zabiera głos ponownie. Tym razem list otwarty podpisali przedstawiciele instytucji naukowych, muzeów i stowarzyszeń reprezentujących polską archeologię.
Autorzy listu domagają się powstrzymania wejścia w życie przepisów, które mają zacząć obowiązywać 1 stycznia 2027 r. Ich zdaniem nowelizacja może osłabić ochronę dziedzictwa archeologicznego, doprowadzić do utraty kontroli nad zabytkami i zniszczyć konteksty, bez których znaleziska tracą znaczną część swojej wartości naukowej.
Pod listem można podpisać się online. Petycja dostępna jest tutaj:
List otwarty w sprawie powstrzymania wejścia w życie nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
To kolejny głos środowiska archeologicznego w tej sprawie. Wcześniej na Archeowieściach opublikowaliśmy list otwarty Konferencji Dziekanów i Dyrektorów Wydziałów i Instytutów Archeologii Akademickiej w Polsce, która również apelowała o przywrócenie wcześniejszych przepisów i rozpoczęcie prac nad nowym modelem ochrony zabytków.
Poniżej publikujemy pełną treść listu otwartego z 15 maja 2026 r.
Czytaj dalej „Archeolodzy apelują ws. ustawy. Podpisz list otwarty”
Archeowieści o książce „Majowie. Na tropie wielkiej cywilizacji Ameryki Środkowej”
Od premiery najnowszej książki profesora Jarosława Źrałki, zatytułowanej Majowie. Na tropie wielkiej cywilizacji Ameryki Środkowej, minęło już trochę czasu. Archeowieści sięgają po tę pozycję nieco ponad miesiąc po jej ukazaniu się, ale zdecydowanie warto wspomnieć o niej jeszcze raz. To publikacja świeża, interesująca i pod wieloma względami wyjątkowa. W dzisiejszym tekście wyjaśnimy, dlaczego warto włączyć ją do swojego księgozbioru oraz czego o Majach można dowiedzieć się z tej lektury.
Czytaj dalej „Archeowieści o książce „Majowie. Na tropie wielkiej cywilizacji Ameryki Środkowej””
Dziedzictwo archeologiczne Mazur: konferencja w Gołdapi
Już dzisiaj i jutro (14 i 15 maja 2026 r.) w Gołdapi odbędzie się dwudniowe wydarzenie „Porozmawiajmy o przeszłości Mazur!”, poświęcone ochronie, zagrożeniom i potencjałowi dziedzictwa archeologicznego regionu. Pierwszego dnia zaplanowano szkolenie dla urzędów i instytucji, drugiego konferencję popularnonaukową „Ocalić od zniszczenia. W stronę trwałego i odpornego dziedzictwa archeologicznego na Mazurach”. To spotkanie pokazuje, że archeologia nie jest tylko opowieścią o przeszłości, ale także ważnym elementem odpowiedzialnego myślenia o rozwoju lokalnym, ochronie krajobrazu i tożsamości miejsca.
Czytaj dalej „Dziedzictwo archeologiczne Mazur: konferencja w Gołdapi”
List otwarty archeologów: nowelizacja ustawy może zagrozić ochronie zabytków w Polsce
Środowisko archeologiczne alarmuje, że wejście w życie nowelizacji ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami może doprowadzić do nieodwracalnych strat w dziedzictwie archeologicznym Polski. Konferencja Dziekanów i Dyrektorów Wydziałów i Instytutów Archeologii Akademickiej w Polsce skierowała list otwarty do najważniejszych osób w państwie, apelując o przywrócenie wcześniejszych przepisów i rozpoczęcie prac nad nowym modelem ochrony zabytków.
Autorzy listu podkreślają, że dziedzictwo archeologiczne jest zasobem nieodnawialnym, a jego ochrona wymaga kontroli, odpowiedzialności i udziału specjalistów. Poniżej publikujemy pełną treść apelu.
Czytaj dalej „List otwarty archeologów: nowelizacja ustawy może zagrozić ochronie zabytków w Polsce”
Najwcześniejsza data z Castillo de Huarmey pochodzi od nagiego psa
Najwcześniejsza data radiowęglowa uzyskana dotąd dla Castillo de Huarmey nie pochodzi z monumentalnego grobowca, królewskiego zabytku ani spektakularnej konstrukcji architektonicznej. Pochodzi od naturalnie zmumifikowanego nagiego psa peruwiańskiego. Datowany na lata 688-870 n.e. ten niezwykły okaz jest czymś więcej niż tylko ciekawostką. Otwiera bowiem okno na znacznie szerszą opowieść: w świecie Wari psy nie były po prostu pupilami ani bezpańskimi zwierzętami, lecz istotami o wielu społecznych rolach. Miały one znacznie ważniejsze role. Były pomocnikami, padlinożercami, towarzyszami, a być może nawet przewodnikami w zaświaty.
UWAGA! Artykuł zawiera zdjęcia szczątków zwierzęcych
© Hookery, CC BY-SA 3.0
Ten Artykuł przeczytasz w 6 minut.
Czytaj dalej „Najwcześniejsza data z Castillo de Huarmey pochodzi od nagiego psa”
Jeziora – funkcja i znaczenie w perspektywie historycznej
Tematem wykładu są jeziora i ich znaczenie oraz funkcje w kontekście historycznym. Naszym gościem jest dr hab. Tomasz Nowakiewicz – archeolog i adiunkt na Wydziale Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Katedry Archeologii Średniowiecza i Nowożytności.
Czytaj dalej „Jeziora – funkcja i znaczenie w perspektywie historycznej”
Napoje alkoholowe z dalekiej przeszłości, czyli o najnowszych odkryciach z północno-wschodniej Polski
W ostatnich latach na jednym ze stanowisk archeologicznych położonych w Polsce północno-wschodniej odkryto depozyty rytualne, a w nich liczne fragmenty bogato dekorowanych naczyń ceramicznych sprzed około 4500 lat. Ich analizy wykazały, że pochodzą od pojemników, które w innych częściach Europy powiązano wynikami badań chemicznych ze spożywaniem napojów alkoholowych. Badacze z Uniwersytetu Warszawskiego oraz Politechniki Łódzkiej postanowili sprawdzić, czy i „polskie” egzemplarze były wykorzystywane do takich celów. Wybrane fragmenty 13 drogocennych naukowo naczyń poddano specjalistycznej analizie polegającej na identyfikacji zachowanych w masie ceramicznej związków organicznych. W badanych próbkach zidentyfikowano szereg różnych substancji, które odpowiadały rozmaitym źródłom pochodzenia, od produktów odzwierzęcych, po roślinne. Analiza wykazała ponadto, że 9 na 13 badanych naczyń mogło mieć kontakt z alkoholem. Czy było to jednak piwo? Trudno powiedzieć. Mogły być to napoje podobne do Nordic Groga – słabego, wielosmakowego napoju fermentowanego. Dawne alkohole nie przypominały jednak tych, które znamy obecnie. Były dużo słabsze, mętne, najprawdopodobniej wielosmakowe. Służyły społecznej integracji, a może nawet i różnym celom prozdrowotnym. W niniejszym artykule przyglądamy się kulisom powyższych badań oraz historii spożywania napojów alkoholowych w dalekiej przeszłości.
© M. Bogacki
Ten Artykuł przeczytasz w 12 minut.
Cesarze Rzymu: żołnierze za życia, bogowie po śmierci. Fakty i mity
Słynny „Poczet cesarzy rzymskich” Aleksandra Krawczuka ukazał się w 1986 r. – a kilka dekad w nauce to cała epoka. Wiedzę na temat Starożytnego Rzymu w tym czasie poszerzano, pojawiły się nowe źródła archeologiczne oraz, co ciekawe, źródła pisane.
Czytaj dalej „Cesarze Rzymu: żołnierze za życia, bogowie po śmierci. Fakty i mity”
Świeża miedź z Tell el-Retaba. Polsko-słowacki zespół bada metalurgię starożytnego Egiptu
W starożytnym Egipcie metale kojarzą się zwykle ze złotem faraonów i skarbami królewskich grobowców. Tymczasem badania w Tell el-Retaba pokazują, jak wyglądała codzienna praca z miedzią i brązem w osadzie na wschodnich rubieżach państwa. Polsko-słowacki zespół odkrył ślady niewielkiej produkcji metalurgicznej, które rzucają nowe światło na technologię Nowego Państwa i Trzeciego Okresu Przejściowego.
