W dniu dzisiejszym o godzinie 13 pod Sejmem RP odbędzie się protest sektora nauki. 3% dla nauki, 100% dla Polski”. Redakcja Archeowieści, składająca się ze studentów, doktorantów i młodych naukowców w pełni popiera i przyłącza się do działań protestacyjnych.
Zapraszamy do podpisania petycji
Czytaj dalej „Protest środowiska naukowego „3% dla nauki, 100% dla Polski””
W starożytnym Egipcie metale kojarzą się zwykle ze złotem faraonów i skarbami królewskich grobowców. Tymczasem badania w Tell el-Retaba pokazują, jak wyglądała codzienna praca z miedzią i brązem w osadzie na wschodnich rubieżach państwa. Polsko-słowacki zespół odkrył ślady niewielkiej produkcji metalurgicznej, które rzucają nowe światło na technologię Nowego Państwa i Trzeciego Okresu Przejściowego.
Z przyjemnością zapraszamy na drugi odcinek Podcastu Archeologicznego Archeowieści. W odcinku 2: Od Hyksosów do Ptolemeuszy. 20 lat badań polsko-słowackich w Tell el-Retaba rozmawiamy o stanowisku położonym w Dolnym Egipcie, które przez kilkaset lat pełniło kluczową rolę militarną, osadniczą i administracyjną. Tell el-Retaba to miejsce, w którym historia wielkiej polityki splata się z codziennym życiem zwykłych mieszkańców. A wszystko to archeolodzy odczytują z odkrywanych murów fortecy, pozostałości domów, ceramiki oraz cmentarzysk.
Gośćmi rozmowy prowadzonej przez Adama Budziszewskiego są dr hab. Sławomir Rzepka oraz dr hab. Anna Wodzińska z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego.
Czytaj dalej „Drugi odcinek Podcastu Archeologicznego. Od Hyksosów do Ptolemeuszy. 20 lat badań w Tell el-Retaba”
Dayr al-Surian położone jest w Wadi al-Natrun, na zachód od delty Nilu, w regionie znanym w późnej starożytności jako Sketis. Kościół klasztorny poświęcony Najświętszej Marii Pannie, pozostaje w nieprzerwanym użytkowaniu od VII wieku n.e. Pomiędzy IX a XVI wiekiem kościół użytkowała wspólnota syryjsko-koptyjska, związana z Syryjskim Kościołem Ortodoksyjnym, a jego architektura, malowidła i inskrypcje świadczą o stałej wymianie kulturowej między tymi dwiema grupami.
W świecie zdominowanym przez systemy patriarchalne, przykłady kultur, w których rola kobiet jest tak ważna są fascynujące, tym bardziej kiedy sięgają odległej wieków przeszłości. Takim przykładem jest kultura Nubii, obszaru położonego na południe od Egiptu, mającego długą i bogatą przeszłość. Nubia, nadal trochę w cieniu swojego sławnego północnego sąsiada, dzięki dekadom prac archeologów odsłania przed nami swe fascynujące oblicze, i mimo że była na początku postrzegana jako kulturowo zależna od Egiptu, jawi się coraz bardziej jako niezależna i odrębna kulturowo.
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów tej kultury jest właśnie rola kobiet, szczególnie tych zajmujących wysokie pozycje społeczne. Tak jak w wielu kulturach Afryki, ale także w kulturze żydowskiej, to kobieta jest przekazicielką tradycji i to w żeńskiej linii dziedziczy się status społeczny. Mimo dogłębnych zmian politycznych i religijnych, pozycja kobiet na tych terenach trwa, i pokazuje ich silną pozycję w kulturze Sudanu.
Czytaj dalej „Matka jest tylko jedna – o roli kobiet w kulturze Nubii”
Współcześnie tatuaże są zarówno popularną formą artystycznej ekspresji, jak i coraz szerzej akceptowaną formą ozdabiania ciała na całym świecie Jednocześnie wciąż istnieje wiele odmiennych, często kulturowo uwarunkowanych podejść do tatuowania. W niektórych krajach takich jak Japonia, człowiek z tatuażami do dziś uznawany jest za przestępcę, co wynika po części z ówczesnej popularności tych praktyk w świecie organizacji przestępczych. W kulturach islamskich tatuaże uznawane są za ingerencję w ciało stworzone przez Boga, wobec tego są sprzeczne z zasadami religii, podobnie jak w judaizmie, gdzie tatuaże uznawane są po prostu jako samookaleczanie. Natomiast w kulturach zachodnich tatuaże stanowią formę wyrażania siebie i podkreślają indywidualizm, chociaż w niektórych przypadkach jest to zwyczajne podążanie za trendami.
Cmentarz w Tarkhan powstał około 3300 p.n.e. w okresie Naqada IIIA2 i świadczy o mobilności ludności okresu Naqada. Przyjmuje się, że kultura Naqada rozwijająca się początkowo w Górnym Egipcie, w okolicy dzisiejszego miasta Naqada rozszerzała swoje terytoria między innymi na północ. W rejonie oazy Fajum znajdują się inne ważne cmentarzyska związane ze społecznością Naqada: Abusir el-Melek i el-Gerza, przy czym to drugie stanowisko położone jest tylko parę km na południe od bohatera dzisiejszej opowieści, czyli Tarkhan.
Naczynia ceramiczne, choć często postrzegane jedynie jako przypadkowe skorupy, stanowią bezcenne źródło wiedzy o dawnym Egipcie. Na stanowiskach archeologicznych, takich jak Tell el-Retaba we wschodniej części Delty Nilu, są one najliczniejszą kategorią znalezisk. Tysiące, a czasem nawet miliony fragmentów naczyń trafia do rąk archeologów w każdym sezonie wykopaliskowym. Dla laika to bezładna masa jednak dla ceramologa – specjalisty zajmującego się badaniem ceramiki – każdy fragment to świadectwo codziennego życia, technologii wytwarzania i wymiany handlowej sprzed tysięcy lat.
Analiza ceramiki pozwala ustalić nie tylko chronologię warstw archeologicznych, ale także funkcje budynków, w których je odkryto – od magazynów i warsztatów po pomieszczenia służące jako jadalnie. Różnice w kształtach, rodzajach gliny, technikach wykonania czy wykończenia powierzchni mówią także wiele o statusie społecznym użytkowników naczyń i dalekosiężnych kontaktach handlowych, zarówno w obrębie Egiptu, jak i poza jego granicami.
Czytaj dalej „Świat codzienności w glinie zapisany – ceramika egipska z Tell el-Retaba”
W historii starożytnego Egiptu Kleopatra VII Filopator zajmuje miejsce szczególne – nie tylko jako ostatnia władczyni hellenistycznej dynastii Ptolemeuszy, ale jako świadoma aktorka polityczna, która w trudnych czasach schyłku niezależności Egiptu potrafiła wykorzystać swoje atuty w grze o władzę z najpotężniejszym imperium tamtych czasów – Rzymem.
Czytaj dalej „Kleopatra VII – królowa strategii. Polityczna gra o koronę Egiptu”
Często trudno nam wyobrazić sobie, jak dokładnie wyglądało życie codzienne w czasach starożytnych. Fantazjujemy na temat przeszłości, romantyzujemy jej obraz, kreujemy wizje mistycznych, niezrozumiałych obrzędów. Często widzimy ją też przez pryzmat wojen i kultury elit. Tymczasem nasi przodkowie najprawdopodobniej mieli podobne potrzeby i funkcjonowali w sposób zbliżony do naszego. Dobrym przykładem tej bliskości doświadczeń jest użytkowanie naczyń ceramicznych. Tak jak i my gotujemy w garnkach (dzisiaj już co prawda metalowych) i pijemy z kubków, tak też starożytni Egipcjanie używali konkretnych naczyń do konkretnych celów.
