Kategoria: Archeowieści

Opublikowane w

Znalazłeś krzemień w górach? Pomóż archeologom odkrywać stanowiska z epoki kamienia

Wędrując po polskich górach, warto patrzeć nie tylko na rozciągające się ze szlaków panoramy. Na ścieżce czy w jej pobliżu można natrafić na zabytki, będące śladem obecności ludzi sprzed tysięcy lat. Archeolodzy rozpoczynają akcję, w ramach której proszą turystów o pomoc w poszukiwaniu stanowisk z epoki kamienia.

Nie chodzi o prowadzenie poszukiwań ani rozkopywanie ziemi. Mówimy tutaj o powierzchniowych znaleziskach. Wystarczy uważna obserwacja, wykonanie kilku fotografii i zapisanie miejsca, w którym zauważyło się nietypowy kamień. Takie zgłoszenie może pomóc naukowcom zlokalizować nieznane wcześniej stanowisko archeologiczne.

Nóż prądnicki z Jaskini Ciemnej, wykonany z krzemienia jurajskiego około 50 tys. lat temu
Muzeum Archeologiczne w Krakowie / Wirtualne Muzea Małopolski, Domena publiczna

Czytaj dalej „Znalazłeś krzemień w górach? Pomóż archeologom odkrywać stanowiska z epoki kamienia”

Opublikowane w

Kuchnia Wikingów w czasach podboju Anglii

Wikingowie są jednym z najbardziej ikonicznych społeczności Europy wczesnego średniowiecza. Ich sławę ukształtowały przede wszystkim dalekie wyprawy i spektakularne podboje.  A chyba najbardziej ikonicznym był podbój Anglii. Tak często obecny w popkulturze obraz mobilnego wojownika. Ten wyrazisty wizerunek do dziś chętnie wykorzystuje się w marketingu, nie zawsze zresztą trafnie. Wikingowie stali się na przykład twarzą jednej z najpopularniejszych polskich marek cateringów dietetycznych. To rodzi jednak ciekawe pytanie: jak wyglądała ich kuchnia i co właściwie jedli w czasie podboju Anglii?

Czytaj dalej „Kuchnia Wikingów w czasach podboju Anglii”

Opublikowane w

Ocalić Sak Tz’i’ od zapomnienia. Suplement fotograficzny

Poniżej dzielimy się z wami graficzną prezentacją działań jednego z naszych autorów, Przemysława Trześniowskiego i lokalnego opiekuna dziedzictwa Jacinto Gómez Sáncheza w okolicach stanowiska Lacanja Tzeltal, stolicy Sak Tz’i’.

Wszystkie zdjęcia są autorstwa Przemka i udostępnione na licencji CC BY-NC-SA 4.0.

Czytaj dalej „Ocalić Sak Tz’i’ od zapomnienia. Suplement fotograficzny”

Opublikowane w

Sak Tz’i’ II: Odnalezione królestwo – Lacanja Tzeltal

Lacanja Tzeltal to stanowisko archeologiczne położone w regionie rzeki Usumacinta, w dzisiejszym meksykańskim stanie Chiapas. Padło ofiarą intensywnych rabunków w drugiej połowie XX stulecia. Większość monumentów znalezionych przez archeologów zachowała się tylko w szczątkowej formie, gdyż wandale odcięli piłami najciekawsze fragmenty. Te nie zrabowane były poprzemieszczane, wyrwane z kontekstu, a większość z nich pozbawiona jest zdobień. Wyjątkiem od reguły jest panel 1, który ocalił señor Jacinto Gómez Sánchez – El Guardian de Sak Tz’i’. W wyniku analizy inskrypcji z tego monumentu orzeczono, że jest to najprawdopodobniej stolica poszukiwanego od 1994 roku zaginionego królestwa Sak Tz’i’ (Białego Psa).

Czytaj dalej „Sak Tz’i’ II: Odnalezione królestwo – Lacanja Tzeltal”

Opublikowane w

Kości zostały rzucone! O Ludus Coriovalli i nowoczesnej archeologii opowiada dr Kamil Kopij

Przez lata archeolodzy patrzyli na przeszłość przez pryzmat XIX‑wiecznego etosu pracy. Kości, pionki i plansze uznawano za przedmioty kultowe, bo trudno było uwierzyć, że ludzie sprzed tysięcy lat po prostu lubili się bawić. Zapraszamy do wysłuchania doktora Kamila Kopija.

Czytaj dalej „Kości zostały rzucone! O Ludus Coriovalli i nowoczesnej archeologii opowiada dr Kamil Kopij”

Opublikowane w

Metalurgia Wari: tajemnica surowca z Castillo de Huarmey

W materiale archeologicznym z Castillo de Huarmey, związanym z działalnością metalurgiczną kultury Wari zachowały się nie tylko efektowne ozdoby i przedmioty ze stopów miedzi, lecz także znacznie mniej widowiskowe świadectwa dawnych technologii. Jednym z nich jest niewielki, nieregularny fragment materiału powstałego podczas procesów metalurgicznych, znaleziony w pochówku młodego mężczyzny wyposażonego w przedmioty ze stopów miedzi.

Choć nie wygląda jak typowy zabytek, okazał się ważnym źródłem informacji o technologii metalurgii. Znalezisko to najpierw  pozwoliło badaczom rozpoznać ślady technologii związanej z metalami arsenowymi. Następnie pozwoliło postawić kolejne pytanie badawcze: skąd mógł pochodzić surowiec, którego geochemiczny ślad zachował się w tym fragmencie?

Nowe analizy izotopów ołowiu wskazują, że materiał ten najprawdopodobniej pochodzi z rejonu południowo-środkowych Andów. Najlepszą zgodność z uzyskanymi danymi wykazuje rejon Pulacayo w dzisiejszej Boliwii. Autorzy badań podkreślają jednak, że wynik ten nie stanowi dowodu na transport surowej rudy do Huarmey. W obiegu handlowym mogły znajdować się także półprodukty, gotowe przedmioty, fragmenty materiałów technologicznych, wiedza lub sami specjaliści.

Czytaj dalej „Metalurgia Wari: tajemnica surowca z Castillo de Huarmey”

Opublikowane w

Wspólne dziedzictwo, wspólna odpowiedzialność II Kongres Archeologii Polskiej

W przyszłym roku Warszawa stanie się miejscem spotkania środowiska archeologicznego z całej Polski. Środowisko uniwersyteckie, Polska Akademia Nauk, muzea archeologiczne oraz Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich (SNAP) łączą siły, aby wspólnie zorganizować II Kongres Archeologii Polskiej. Wydarzenie to ma nie tylko zintegrować środowisko, ale też stać się forum debaty o wyzwaniach stojących przed archeologią w dynamicznie zmieniającym się świecie.

Czytaj dalej „Wspólne dziedzictwo, wspólna odpowiedzialność II Kongres Archeologii Polskiej”

Opublikowane w

Starożytne kanały przy fortecy Urartu z satelity

Kanały i płynąca w nich woda decydowała o tym, gdzie można było uprawiać ziemię, zakładać osady i budować miasta. W starożytnym Urartu zarządzanie nią mogło być jednym z fundamentów rozwoju państwa. Nowe badania wokół twierdzy Argisztihinili w Armenii pokazują, że ślady dawnych kanałów i koryt rzecznych można dziś odczytać nie tylko w terenie, lecz także na zdjęciach satelitarnych. 

Czytaj dalej „Starożytne kanały przy fortecy Urartu z satelity”

Opublikowane w

Rola kobiet w epoce kamienia. Profesor Sobkowiak-Tabaka w podcaście Polityki

Jednym z najbardziej żywotnych mitów o pradziejach jest przekonanie, że mężczyźni byli łowcami, a kobiety pozostawały w cieniu, zajmując się wyłącznie domem i dziećmi. Tymczasem od kilku dekad archeologia konsekwentnie podważa ten uproszczony, wywodzący się z patriarchalnych wyobrażeń obraz przeszłości. Na łamach Archeowieści wielokrotnie poruszaliśmy ten temat, pisząc między innymi o roli kobiet w kulturach Nubii, w przedrzymskich społecznościach Celtyberów czy o królowych Egiptu Okresu Późnego. Rozmawialiśmy o nim także w pierwszym odcinku naszego podcastu (przy tej okazji zachęcamy do powrotu do naszej rozmowy o kobietach w Egipcie i Nubii).

Dziś jednak zachęcamy do wysłuchania rozmowy Agnieszki Krzemińskiej z profesor Iwoną Sobkowiak-Tabaka z serii podcastów Polityki.

Czytaj dalej „Rola kobiet w epoce kamienia. Profesor Sobkowiak-Tabaka w podcaście Polityki”

Opublikowane w

O pochówku wielofazowym z Pommerœul: Obrządek pogrzebowy między neolitem a okresem rzymskim

UWAGA! ARTYKUŁ ZAWIERA ZDJĘCIA SZCZĄTKÓW LUDZKICH

 

Obrzędy pogrzebowe należą do najbardziej trwałych, a jednocześnie najbardziej zróżnicowanych elementów kultury ludzkiej. To właśnie sposób, w jaki traktowano zmarłych, pozwala archeologom odtworzyć nie tylko zwyczaje pogrzebowe starożytnych społeczeństw, ale także ich wyobrażenia o śmierci, przemijalności, pamięci oraz relacjach z przodkami. Czasami jednak odkrycia archeologiczne wymykają się prostym interpretacjom, zmuszając badaczy do dokładniejszego przyjrzenia się zjawiskom, które wcześniej wydawały się dobrze zrozumiałe. Tak jest w przypadku niezwykłego pochówku odkrytego w Pommerœul w Belgii. Grób, znaleziony na cmentarzu kremacyjnym z okresu rzymskiego, okazał się znacznie bardziej złożoną strukturą pogrzebową, łączącą szczątki z różnych okresów neolitu. Wyniki interdyscyplinarnych analiz ujawniły wieloetapową historię tego pochówku, rzucając nowe światło na praktyki pogrzebowe oraz sposób, w jaki starożytne społeczności traktowały szczątki swoich przodków.

Czytaj dalej „O pochówku wielofazowym z Pommerœul: Obrządek pogrzebowy między neolitem a okresem rzymskim”