Kopce kujawskie wśród lasów czy pól? Palinologia i archeologia w Sobocie

Neolit przyniósł rewolucyjną zmianę sposobu życia człowieka. Choć przejście od mobilnego trybu życia łowców-zbieraczy do osiadłych społeczności rolniczych było procesem rozciągniętym na wiele stuleci, z perspektywy całej historii ludzkości stanowiło prawdziwy przełom. Pojawienie się stałych osad, upraw oraz hodowli zwierząt oznaczało nie tylko zmianę sposobu zdobywania pożywienia, lecz także zupełnie nowy sposób organizacji przestrzeni i relacji ze środowiskiem.

Kultura pucharów lejkowatych to jedna z najważniejszych kultur archeologicznych, która w IV tysiącleciu p.n.e. zajmowała rozległe obszary Europy Środkowej. Społeczności te pozostawiły po sobie nie tylko ślady osadnictwa i działalności rolniczej, lecz także monumentalne grobowce, w tym słynne kopce kujawskie. Ich obecność rodzi jednak ciekawe pytanie: w jakim krajobrazie wznoszono te monumentalne konstrukcje? Czy były częścią terenów intensywnie przekształconych przez rolnictwo, czy może powstawały wśród zachowanych lasów? A przede wszystkim:  jak bardzo społeczności KPL zmieniły środowisko, które zamieszkiwały?

Czytaj dalej „Kopce kujawskie wśród lasów czy pól? Palinologia i archeologia w Sobocie”

Dom marzeń, czyli przegląd najstarszych technik budowlanych w północnym Lewancie

Jak zbudować dom, kiedy pod ręką są przede wszystkim ziemia, glina i kamienie? Okazuje się, że już ponad 10 tysięcy lat temu mieszkańcy północnego Lewantu nie tylko zadawali sobie to pytanie, ale też opracowywali zaskakująco różnorodne odpowiedzi. Najnowsze badania dr. Marcina Białowarczuka z Uniwersytetu Warszawskiego, oparte na analizie pozostałości zabudowy pradziejowej osady Tell Qaramel w dzisiejszej Syrii, pozwalają prześledzić, jak rodziły się i zmieniały najstarsze techniki budownictwa ziemnego. 

Czytaj dalej „Dom marzeń, czyli przegląd najstarszych technik budowlanych w północnym Lewancie”

Spektakl taneczny „Barbaricum”

„Barbaricum” to taneczno-muzyczne widowisko Kieleckiego Teatru Tańca zawierające opowieść o barbarzyńcach ze środkowej Europy, dawnych mieszkańcach krainy na północ od Karpat. Wydarzenie odbędzie się w dniu 25.09.2026 w Warszawie w Terminalu Kultury Gocław filia Centrum Promocji Kultury w Dzielnicy Praga Południe. Początek o godzinie 17:00. Wydarzenie jest biletowane.

Czytaj dalej „Spektakl taneczny „Barbaricum””

Kamienne nekropole Mazowsza i Podlasia. Kim byli pochowani w grobach w obudowach kamiennych?


Wczesnośredniowieczne cmentarzyska z grobami w obudowach kamiennych należą do najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu archeologicznego Mazowsza i Podlasia. Wyróżniają się one spośród innych nekropolii tego okresu obecnością dużych kamiennych konstrukcji otaczających pochówki, regularnym układem grobów oraz specyficznym obrządkiem pogrzebowym, którego geneza i znaczenie od wielu lat pozostają przedmiotem badań. Nowe możliwości interpretacyjne przyniosły badania interdyscyplinarne, obejmujące analizy bioarcheologiczne, archeogenetyczne oraz izotopowe. Szczególne znaczenie mają badania dwóch cmentarzysk. Ich wyniki pozwalają przyjrzeć się nie tylko samej formie pochówków, lecz także pochodzeniu, mobilności, diecie i strukturze społecznej osób, które zostały tam pochowane.
Czytaj dalej „Kamienne nekropole Mazowsza i Podlasia. Kim byli pochowani w grobach w obudowach kamiennych?”

Witamy w Raju – Spokojne życie w Halaesa Arconidea

Raj, w którym można znaleźć się zupełnie nieoczekiwanie? Halaesa Arconidea to jedno z wielu stanowisk archeologicznych na północnym wybrzeżu Sycylii. Łatwo je przeoczyć pośród niezliczonych cudów Wielkiej Grecji. Nie zobaczy się tam doskonale zachowanych świątyń, bogatych mozaik, czy monumentalnej zabudowy publicznej. Można jednak poznać historię idylli i spokojnego życia między urodzajnym lądem i łagodnym morzem.

Czytaj dalej „Witamy w Raju – Spokojne życie w Halaesa Arconidea”

Renifer wśród Saamów. Historia niezwykłej relacji człowieka i zwierzęcia

Relacja człowieka z reniferem w północnej Skandynawii jest przykładem wyjątkowej więzi, która przez stulecia kształtowała życie gospodarcze, społeczne i duchowe Saamów. Zwierzęta te nie były jedynie źródłem pożywienia czy środkiem transportu, lecz stały się ważnym elementem kultury i systemu wierzeń tej rdzennej społeczności. Historia tej relacji nie jest jednak łatwa do jednoznacznego odtworzenia. Archeologia, badania genetyczne oraz analizy izotopowe wskazują, że proces udomowienia reniferów przebiegał stopniowo i przez długi czas łączył polowanie na dzikie zwierzęta z pierwszymi formami ich hodowli.

Czytaj dalej „Renifer wśród Saamów. Historia niezwykłej relacji człowieka i zwierzęcia”

Jakie są tajemnice faraonów? Klątwy i zaklęcia w historii

Czy starożytna czarna magia i zaklęcia miłosne przypominały to, co znamy z dzisiejszej popkultury? W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii”, prowadzonym przez Agnieszkę Krzemińską, naszym gościem jest doktor Filip Taterka, egiptolog z PAN. Wspólnie badamy tajemnice Faraonów. Sprawdzamy, jak naprawdę funkcjonowały klątwy i uroki w dawnych wiekach. Omawiamy m.in. zorganizowany magiczny spisek, którego celem był sam Ramzes III, oraz wyjaśniamy, jak faraonowie Egiptu zabezpieczali się przed wrogami.

Czytaj dalej „Jakie są tajemnice faraonów? Klątwy i zaklęcia w historii”