Znaleźli okręt z armady Vasco da Gamy

Wrak portugalskiego okrętu, który 513 lat temu zatonął podczas burzy, odkryto u wybrzeży Omanu. Jednostka wchodziła w skład armady, na czele której Vasco da Gama odbył swą drugą podróż do Indii.

Esmeralda 8

Archeolodzy wydobyli spod wody 2800 zabytków z przełomu XV/XVI w. Fot. Esmeralda Shipwreck

Gdy Vasco da Gama odkrył w latach 1497–1499 wschodni szlak do Indii, Portugalczycy postanowili błyskawicznie umocnić swoją pozycję w tym egzotycznym kraju. Rządzący od 1495 r. król Manuel I nie szczędził funduszy na wystawienie licznych flot, które wysyłał do Indii niemal każdego roku.

Esmeralda 9

Fotomozaika miejsca, w którym leżało kilka komór prochowych dział i metalowa część arkebuza. Fot. Esmeralda Shipwreck

W 1502 r. na czele czwartej takiej floty Vasco da Gama wyruszył w swoją drugą podróż do Indii. Miał do dyspozycji aż 20 silnie uzbrojonych okrętów podzielonych na trzy eskadry. Zadanie armady było bowiem przede wszystkim bojowe. Da Gama miał rzucić na kolana władcę Kalikatu, gdyż w mieście tym tłum zniszczył portugalską faktorię handlową zabijając kilkudziesięciu poddanych Manuela I.

Esmeralda 1

Płyta z królewskim herbem i osobistym emblematem Manuela I. Jak dotąd nie udało się poznać przeznaczenia zabytku. Fot. Esmeralda Shipwreck

Mimo militarnych sukcesów i okrucieństwa da Gama nie zmusił władcy do uległości i na początku 1503 r. wyruszył z powrotem do Portugalii. W Indiach pozostawił jedną eskadrę, aby patrolowała wybrzeża tego kraju i ochraniała pozostałe dwie portugalskie faktorie. Jednak wbrew poleceniom da Gamy dowodzący eskadrą wuj odkrywcy Vicente Sodré postanowił popłynąć w kierunku Morza Czerwonego, by łupić statki muzułmańskich kupców. To właśnie wtedy – na przełomie kwietnia i maja 1503 r. – dwa portugalskie okręty przegrały z żywiołem.

Esmeralda 2

Złota moneta bita w Lizbonie w latach 1495-1501. Fot. Esmeralda Shipwreck

Znajdujący się w pobliżu wyspy Al Hallaniyah u południowo-zachodnich wybrzeży Omanu wrak namierzyła już w 1998 r. brytyjska firma Blue Water Recoveries Ltd , ale badania archeologiczne prowadzone w porozumieniu z władzami Omanu zaczęły się dopiero w 2013 r. Pracami kierowali David L. Mearns z Blue Water Recoveries i Dave Parham z Bournemouth University.

Esmeralda 3

Moneta Indio. Jak dotąd w kolekcjach całego świata był tylko jeden taki numizmat. Fot. Esmeralda Shipwreck

Od tego czasu badacze wydobyli aż 2800 zabytków, z których kilka odegrało kluczową rolę w identyfikacji jednostki, jako portugalskiego okrętu z pierwszych lat XVI w. Badacze podejrzewają, że jest to „Esmeralda”, której kapitanem był Vicente Sodré. Wuj da Gamy zatonął wraz z okrętem.

 

Filmik z odkrycia płyty z emblematem Manuela I

Do tej grupy kilku szczególnie cennych zabytków należy niewątpliwie dysk ze stopu miedzi z portugalskim herbem królewskim i przedstawieniem sfery armilarnej, czyli osobistym emblematem króla Manuela I. Z panowaniem tego władcy wiąże się także niezwykle rzadka srebrna moneta zwana Indio. Manuel I nakazał jej wybicie w 1499 r. specjalnie na potrzeby handlu z Indiami. Na świecie znany był dotąd tylko jeden egzemplarz tej monety i, jak podkreślają odkrywcy, Indio mają wśród numizmatyków status legendarnych zaginionych monet Manuela.

Esmeralda 4

Bogata kolekcja komór prochowych. Fot. Esmeralda Shipwreck

Duże znaczenie dla identyfikacji mają także brązowy dzwon z mocno startą inskrypcją, która sugeruje, że statek pochodzi z 1498 r., złota moneta należąca do typu bitego w Lizbonie w latach 1495-1501, a także kamienne kule armatnie z inicjałem „VS”.

Esmeralda 5

Oględziny arkebuza. Fot. Esmeralda Shipwreck

Ogromna część wydobytych zabytków związana jest okrętową artylerią. Są to między innymi ołowiane, żelazne i kamienne pociski, liczne komory prochowe dział i elementy kilku sztuk ręcznej broni palnej. Uzbrojenie to również doskonale pasuje do identyfikacji wraku, podobnie jak fragmenty portugalskich, afrykańskich i chińskich naczyń ceramicznych.

 

Filmik pokazujący inskrypcje na dzwonie

Jak podkreślają archeolodzy, jest to najstarszy wrak z epoki wielkich odkryć, jaki udało się dotychczas odkryć i przebadać. Szczegółowe analizy zabytków będą miały więc ogromne znaczenie dla lepszego poznania żeglugi tego okresu. Najstarsze znane dotąd wraki jednostek z Półwyspu Iberyjskiego są o 30-50 lat młodsze.

Esmeralda 7

Archeolodzy badali wrak przez trzy sezony. Fot. Esmeralda Shipwreck

Odkrycie zaprezentowano w „International Journal of Nautical Archaeology”

Mearns, D.L., Parham, D., and Frohlich, B, A Portuguese East Indiaman from the 1502–1503 Fleet of Vasco da Gama off Al Hallaniyah Island, Oman: an interim report, International Journal of Nautical Archaeology Vol. 45.2,

Strona internetowa Esmeralda Shipwreck.

Esmeralda 6

Kula z literami „VS”. Fot. Esmeralda Shipwreck

 

Miejsce, w którym odkryto wrak

Spodobała ci się ta informacja? Wesprzyj powstawanie serwisu i zostań subskrybentem. Bez pomocy Czytelników Archeowieści znikną. Subskrypcję możesz wykupić np. tutaj

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 9, średnia ocen: 5,89 na 6)
Loading...