Tajemne przejście pod krakowskim Arsenałem

Archeolodzy zbadali tajemnice tunelu pod Arsenałem Miejskim w Krakowie, który w ub.r. odkryli robotnicy pracujący nad izolacją cieplną obiektu. Tunel służył najprawdopodobniej jako tajemne przejście. W jego zasypisku odnaleziono także cenny fragment renesansowego ołtarza.

Arsenał Miejski

Arsenał Miejski od strony Plant. Fot. Mach240390, Creative Commons

Badacze ustalili też, że odkopany przed Arsenałem kamienny mur o szerokości 1,2 m, jest pozostałością drugiego pierścienia murów obronnych Krakowa. Mur ten zachował się w ziemi na głębokość co najmniej 6 m.

Tunel natomiast ma 16 m długości, 2 m wysokości i 1,5 m szerokości – To bardzo ważne odkrycie w skali kraju, bowiem tajemnych przejść odkryto, jak dotąd, bardzo mało. Przykładem w tym zakresie może być przejście odkryte na zamku biskupów krakowskich w Sławkowie – powiedział PAP dr Jacek Pierzak, archeolog ze Śląska, który badał tunel.

Korytarz wykonany został w całości z kamienia wapiennego. Początkowo archeolodzy oceniali, że mógł powstać w drugiej połowie wieku XIV lub na przełomie XIV/XV, a służył jako kanał, którym odprowadzano ścieki miejskie do fosy, lub jako tajemne przejście. Za drugą hipotezą przemawia fakt, że tunel ten nie miał kamiennego, szczelnego dna. – Tajemne przejścia pełniły wiele funkcji. Można było dzięki nim sprowadzać pomoc czy zaopatrzenie dla oblężonego miasta, można też było organizować zbrojny wypad na nieprzyjaciela. W związku z tym, iż tunel powstał już po wybudowaniu drugiego muru obronnego, bardziej prawdopodobne jest jego datowanie na przełom XIV/XV w. – mówił archeolog.

W zasypanym ziemią tunelu odkryto detal architektoniczny, wykonany z czerwonego marmuru, zdobiony motywami roślinnymi (arabeska) i złoceniami. – Początkowo myślałem, że jest to fragment kominka, epitafium czy ołtarza. Okazało się, że jest to fragment ołtarza z ok. 1533-1536 r., wykonanego przez włoskiego rzeźbiarza Jana Marię Padovaniego, który to ołtarz jednak nie zachował się w całości – wyjaśnił archeolog i dodał, że identyfikacji dokonał w tym miesiącu i to dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności.

– Pani Paula Musiał, konserwator zabytków, która znała ołtarz jak mało kto, bowiem przeprowadzała konserwację zachowanych jego fragmentów; kiedy zobaczyła wydobyty w tunelu detal architektoniczny od razu stwierdziła, iż jest to fragment należący do tegoż ołtarza – opowiadał archeolog i zauważył, że odkrycia tak wybitnych dzieł sztuki w trakcie wykopalisk należą do rzadkości.

– Odnaleziony fragment, dokładnie cyborium (obudowa ołtarza), jest niewątpliwie bardzo ważny. Ołtarz zaprojektowany przez Padovaniego to perła renesansu, jedno z pierwszych polskich dzieł renesansowych. Odnaleziony fragment pokazuje, że rzeźbiarz doskonale operował dłutem i bardzo dobrze znał materiał – w tym przypadku marmur węgierski, uznawany za marmur królów – powiedziała PAP konserwator Paula Musiał i dodała: – Nie dowierzałam, kiedy zobaczyłam brakujący fragment ołtarza. Wielką tajemnicą pozostaje też to, w jaki sposób marmur znalazł się w tunelu pod Arsenałem.

Ołtarz, którego fragment odnaleziono, Padovano wykonał na zlecenie bp. Piotra Tomickiego do katedry wawelskiej. Tam ołtarz znajdował się do czasów baroku, kiedy to, w związku z przebudową kaplicy w katedrze wawelskiej, dwie płaskorzeźby aniołów trafiły do Muzeum Erazma Ciołka, a tabernakulum zostało przewiezione do kościoła św. Wojciecha w Modlnicy. W katedrze wawelskiej, w kaplicy Tomickiego, pozostała tylko płyta z wizerunkiem Boga Ojca i Ducha Świętego. Pozostałe fragmenty ołtarza zaginęły. – Trudno powiedzieć, co się z nimi stało. Możliwe, że zostały wykorzystane do budowy innych obiektów. Niewykluczone, że pod Arsenałem są inne fragmenty interesujących zabytków – powiedziała konserwator.

Odnaleziony fragment marmuru zasili zbiory Muzeum Czartoryskich, które sprawuje pieczę nad Arsenałem.

Arsenał Miejski, to drugi znany – po Arsenale Królewskim – tego typu budynek w Krakowie. Obiekt został wzniesiony z piaskowca, przy ul. Pijarskiej, w II poł. XVI w. Stał w pobliżu murów obronnych miasta i służył do przechowywania broni i sprzętu wojennego. W 1874 r. gmina przekazała Arsenał księciu Władysławowi Czartoryskiemu na cele muzealne. Obecnie w budynku mieści się Galeria Sztuki Nowożytnej, należąca do Muzeum Książąt Czartoryskich – oddziału Muzeum Narodowego w Krakowie. W Galerii znajdują się zabytki starożytnych kultur śródziemnomorskich.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 19, średnia ocen: 5,68 na 6)
Loading...