Starożytni imigranci na rzymskich cmentarzach

Badania izotopowe szczątków osób, które blisko 2000 lat temu pochowano w pobliżu Rzymu, ujawniły, że część z nich urodziła się daleko od Wiecznego Miasta.

niewolnicy ze Smyrny

W czasach cesarstwa do Rzymu trafiały tysiące niewolników z różnych części Europy, Azji i Afryki. Na zdjęciu płaskorzeźba ze Smyrny w dzisiejszej Turcji ukazująca legionistę prowadzącego dwóch skutych niewolników. Obecnie w zbiorach Ashmolean Museum w Oxfordzie. Fot. Jun, Creative Commons

Kristina Killgrove z University of West Florida (USA) i Janet Montgomery z Durham University (Wielka Brytania) poddały badaniom 105 osób pochowanych w I-III w n.e. na cmentarzyskach Casal Bertone i Castellaccio Europarco. U wszystkich sprawdzały izotopy strontu, a w przypadku blisko połowy także izotopy tlenu i węgla. Badania takie pozwalają przybliżyć region, w którym urodziła się dana osoba, a także uzyskać trochę informacji o jej diecie.

Wyniki ujawniły, że cztery osoby na pewno pochodziły z terenów położonych z dala od Rzymu, a cztery kolejne prawdopodobnie. Imigranci ci przybyli najwyraźniej z regionów alpejskich oraz z Północnej Afryki. Byli to mężczyźni i dzieci, a ich pozbawione darów i ozdób pochówki wskazują, że byli osobami ubogimi, być może nawet niewolnikami. Naukowcy podkreślają, że nie należy wysuwać zbyt daleko idących wniosków z tego, że wśród tej ósemki nie ma kobiet, gdyż z nieznanych powodów było ich generalnie mniej na tych cmentarzyskach.

Porównania izotopów w zębach i w kościach zdradziły także, że dieta imigrantów zmieniła się znacząco po ich przybyciu do Rzymu, co prawdopodobnie wynikało z dostosowania się do miejscowej diety złożonej głównie ze zbóż i roślin strączkowych, a także z mięsa oraz ryb, choć te ostatnie produkty mogły być trudne do zdobycia dla ludzi ubogich. Naukowcy mogli wychwycić zmiany w diecie, gdyż izotopy w zębach pozostają niezmienione przez całe życie, natomiast w stale przebudowujących się kościach dochodzi w trakcie życia do ich powolnej wymiany. (więcej o diecie Rzymian rekonstruowanej w oparciu o badania izotopowe pisałem w dostępnym tylko dla subskrybentów artykule Co jedli Rzymianie?)

Wykrycie imigrantów na rzymskich cmentarzyskach w żadnym razie nie jest zaskoczeniem. Rzym był wówczas najważniejszym miastem całego regionu Morza Śródziemnego i przyciągał ludzi z bardzo rozległego obszaru. Oprócz tych, którzy przybyli z własnej woli, do miasta trafiali też bardzo liczni niewolnicy pochodzący często z ziem leżących poza cesarstwem.

Badania są jednak warte odnotowania, gdyż po raz pierwszy dostarczają nam bezpośrednich fizycznych dowodów migracji do Rzymu w tym okresie. Analizy izotopowe w połączeniu z badaniami genetycznymi mogą w przyszłości przynieść wiele nowych informacji o pochodzeniu mieszkańców Wiecznego Miasta i życiu imigrantów w ich nowym domu.

Wyniki badań ukazały się w PLoS ONE

Killgrove K, Montgomery J (2016) All Roads Lead to Rome: Exploring Human Migration to the Eternal City through Biochemistry of Skeletons from Two Imperial-Era Cemeteries (1st-3rd c AD). PLoS ONE 11(2): e0147585. doi:10.1371/journal.pone.0147585

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 9, średnia ocen: 4,78 na 6)
Loading...