Nowa Mała Epoka Lodowa

Długotrwałe silne ochłodzenie klimatu mogło przyczynić się do osłabienia Cesarstwa Wschodniorzymskiego oraz do arabskiej ekspansji – podejrzewa międzynarodowy zespół badaczy.

MELPA

Anomalie w średnich temperaturach lata. Na czerwono dane z Ałtaju, a na niebiesko z Alp. Poniżej wymienione są najważniejsze wydarzenia polityczne i społeczne tego okresu. Rys. Past Global Changes International Project Office

Powyższa hipoteza naukowców z projektu Past Global Changes (PAGES) opiera się na nowych analizach pierścieni drzew z gór Ałtaj na pograniczu Rosji, Chin, Mongolii i Kazachstanu. W oparciu o nie naukowcy są w stanie określić zmiany temperatury w poszczególnych latach.

Badania wykazały drastyczny spadek temperatury około 540 r. n.e. Ochłodzenie utrzymywało się następnie przez ponad sto lat. Co niezwykle ważne, uzyskane wyniki doskonale pasują do danych odczytanych wcześniej z drzew w Alpach.

– To było najbardziej dramatyczne ochłodzenie na północnej półkuli w ciągu ostatnich 2000 lat – twierdzi główny autor badań, dendroklimatolog Ulf Büntgen ze Szwajcarskiego Federalnego Instytutu Badawczego.

W ocenie badaczy jego przyczyną były prawdopodobnie trzy duże erupcje wulkanów, do których doszło w stosunkowo krótkim czasie w latach 536, 540 i 547. Nawet jeden taki wybuch może doprowadzić do czasowego ochłodzenia klimatu emitując do atmosfery wielkie ilości aerozoli siarczanowych, które odbijają promieniowanie słoneczne.

Badania wskazują, że niższe temperatury utrzymywały się przez ponad sto lat, do czego przyczyniła się dodatkowo mniejsza aktywność Słońca w tym okresie.

– Przy tak wielu zmiennych musimy być ostrożni, jeśli chodzi o środowiskowe przyczyny i polityczne skutki, ale ta zmiana klimatu w uderzający sposób zbiega się z zawirowaniami w kilku regionach – mówi Büntgen.

Ochłodzenie nakłada się chociażby na plagę Justyniana, czyli wielką pandemię dżumy, która pojawiła się w Cesarstwie Wschodniorzymskim w 541 r. i w kolejnych latach zabiła miliony ludzi w całym regionie śródziemnomorskim. Wiemy także, że na krótko przed zarazą Justyniana w regionie śródziemnomorskim pojawił się głód, co mogło być właśnie spowodowane zmianami klimatycznymi. Wydarzenia te bardzo osłabiły Cesarstwo w chwili, gdy właśnie zaczęło wypierać barbarzyńców z Italii i innych ziem na zachodzie.

W czasie ochłodzenia doszło także do migracji licznych ludów w środkowej Azji, z których część wtargnęła do Chin, a inne najechały Persję. Na ten okres przypada też ekspansja Słowian i Awarów na Bałkanach.

Bardziej na południe, na Półwyspie Arabskim, skutki były całkowicie odmienne. Ochłodzenie przyniosło stosunkowo obfite deszcze, a tym samym więcej roślinności. Badacze spekulują, że mogło przyczynić się to do arabskiej ekspansji, która zaczęła się w latach 30. VII w., gdyż dzięki bujniejszej roślinności mieszkańcy półwyspu mogli znacząco zwiększyć liczebność swoich stad.

Wykryty okres niższych temperatur badacze nazwali Małą Epoką Lodową Późnego Antyku. Nawiązują tym samym do ochłodzenia zwanego Małą Epoką Lodową, które zaczęło się mniej więcej na początku XIV w. i trwało przez kilka stuleci. Wiele badań wskazuje, że jego nadejście spowodowało kryzys w europejskim rolnictwie, co doprowadziło do klęsk głodu. Najpewniej zmusiło ono również skandynawskich kolonistów do opuszczenia Grenlandii.

Zdaniem Büntgena wyniki badań jego zespołu są przykładem na to, jak nagła zmiana klimatu może wpłynąć na sytuację polityczną

Swoje ustalenia uczeni zaprezentowali na łamach „Nature Geoscience”.

Ulf Büntgen, Vladimir S. Myglan, Fredrik Charpentier Ljungqvist, Michael McCormick, Nicola Di Cosmo, Michael Sigl, Johann Jungclaus, Sebastian Wagner, Paul J. Krusic, Jan Esper, Jed O. Kaplan, Michiel A. C. de Vaan, Jürg Luterbacher, Lukas Wacker, Willy Tegel & Alexander V. Kirdyanov, Cooling and societal change during the Late Antique Little Ice Age from 536 to around 660 AD, Nature Geoscience (2016) doi:10.1038/ngeo2652

Komunikat prasowy Future Earth.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 12, średnia ocen: 5,50 na 6)
Loading...
Tags: