Najnowsze wykopaliska potwierdzają młodszy wiek cieszyńskiej rotundy

Wiele osób spogląda na nią każdego dnia – romańska rotunda na Górze Zamkowej w Cieszynie widnieje na banknocie 20-złotowym. Mimo to nadal jest pełna zagadek dla naukowców. Kolejny sezon wykopalisk przyniósł nowe, zaskakujące informacje.

Rotunda_w_Cieszynie

Rotunda w Cieszynie. Fot. Hons084, Creative Commons

– Najciekawszym odkryciem są monumentalne przypory, dostawione do fundamentu świątyni – wyjaśnia PAP Zofia Jagosz-Zarzycka z Muzeum Śląska Cieszyńskiego, która prowadzi wykopaliska wspólnie z dr hab. Teresą Rodzińską-Chorąży z Instytutu Historii Sztuki UJ. Jest to sześć potężnych konstrukcji – dwie z nich przy drzwiach wejściowych do rotundy oraz dwie u styku nawy i absydy (od południa i północy). W ostatnich tygodniach prac odkryto dwie kolejne. Mimo że zalegają zaledwie pół metra pod ziemią – do tej pory naukowcy zupełnie nie byli świadomi ich istnienia.

– Na jednym z zachowanych rysunków przedstawiających Górę Zamkową widnieją dwa mury przylegające do ściany kaplicy od strony południowej, które możemy utożsamiać z odkrytymi reliktami przypór – komentuje Jagosz-Zarzycka. Z ilustracji wynika, że pierwotnie przypory sięgały kilku metrów wysokości. Mimo że przypory dostawiono do fundamentów rotundy, to wiemy, że powstały później niż oryginalna konstrukcja, prawdopodobnie w XIV wieku. Zdaniem archeologów, ich funkcją miało być wzmocnienie muru albo “modernizacja w stylu gotyku” – budowla miała wpasować się w nowe architektoniczne trendy.

Cieszyn

Dwie przypory usytuowane przy drzwiach rotundy. Fot. Zofia Jagosz-Zarzycka

Prawdopodobnie nadziemne relikty przypór zostały usunięte w 1 poł. XIX wieku, kiedy rotunda zmieniona została w obiekt klasycystyczny według projektu wiedeńskiego architekta Józefa Kornhäusla. Głębsze partie murów rozebrano w trakcie konserwacji rotundy i wymiany kamienia z lica zewnętrznego w latach 40 i 50 XX w. Ich obecność wówczas nie została jednak odnotowana.

Obecnie prowadzone wykopaliska potwierdzają też wcześniejsze przypuszczenia naukowców na temat wieku konstrukcji. Długi czas sądzono, że powstała w 1 poł. XI wieku. Zdaniem dr hab. Teresy Rodzińskiej-Chorąży, należy łączyć jej powstanie z okresem istnienia kasztelanii na Górze Zamkowej około połowy XII wieku lub z początkowymi dekadami istnienia Księstwa Cieszyńskiego.

W czasie wykopalisk archeolodzy odkryli liczne fragmenty naczyń ceramicznych z czasów średniowiecza, społeczności kultury puchowskiej utożsamianej z Celtami oraz z okresu epoki brązu – czyli sprzed około 2000 lat, co jednoznacznie wskazuje, że Góra Zamkowa od tysiącleci przyciągała osadników.

Tegoroczne wykopaliska zakończyły się we wrześniu. Planowana jest ich kontynuacja w przyszłym roku. Naukowcy planują również wykonanie wirtualnej, trójwymiarowej rekonstrukcji rotundy wraz z nowo odkrytymi przyporami.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 14, średnia ocen: 5,71 na 6)
Loading...