Długie dzieje denisowczyków

Połączenie kilku metod datowania pozwoliło wreszcie stworzyć w miarę rzetelną chronologię ludzkiej bytności w jaskini Denisowa w rosyjskiej części Ałtaju.

Jaskinia Denisowa

Wejście do jaskini Denisowa. Znalezione w niej nieliczne szczątki dawnych ludzi stały się dla genetyków prawdziwym naukowym skarbem, który odsłonił nam kompletnie dotąd nieznane rozdziały dziejów człowieka. Fot. MPI für evolutionäre Anthropologie, Bence Viola

O jaskini Denisowa stało się głośno w 2010 r., gdy zespół badaczy z Niemiec, USA i Rosji poinformował, że DNA mitochondrialne małej ludzkiej kości odkrytej w tej jaskini, należy do żyjącej kilkadziesiąt tysięcy lat temu nieznanej dotąd grupy ludzi odmiennej od neandertalczyków i Homo sapiens. Od tego czasu badacze zdołali znaleźć jeszcze parę zębów pochodzących od przedstawicieli tej grupy i zsekwencjonować pełny genom owych denisowczyków.

Poważnym problemem było jednak precyzyjne datowanie znalezisk z tej jaskini. Na przykład wiek warstwy, w której znajdowała się wspomniana już malutka kosteczka, rosyjscy archeolodzy określali na 48-30 tys. lat, a więc z bardzo dużym rozrzutem. Sytuacja stała się jeszcze bardziej skomplikowana, gdy zaprezentowane w 2012 r. datowanie w oparciu o uzyskane z tej kości kompletne DNA. Wskazało ono bowiem, że dziewczynka, od której pochodzi ta kość mogła żyć około 80 tys. lat temu.

Naukowcy starali się więc uzyskać lepsze datowania znalezisk z jaskini Denisowa, stosując w tym celu kilka metod. Na prośbę rosyjskich badaczy datowania radiowęglowego warstwy, w której znaleziono malutką kość, podjął się geochronolog Tom Higham z University of Oxford (Wielka Brytania).

Jego zespół pobrał i wydatował 15 próbek, którymi były zabytki i zwierzęce kości z nacięciami. Dzięki takiemu doborowi nie było wątpliwości, że uzyskane daty są związane z bytnością w jaskini ludzi. Okazało się, że badana warstwa ma co najmniej 48-50 tys. lat. Jest to też jednocześnie minimalne datowanie czasów, w których żyła denisowska dziewczynka.

Ten mały okruszek na najmniejszym palcu to replika kości, z której badacze odczytali pierwszy genom denisowczyków. Teraz mamy już DNA kilku przedstawicieli tej grupy ludzi. Fot. MPI für evolutionäre Anthropologie

Nowe daty zaprezentowali też genetycy, którzy pod kierunkiem Viviane Slon z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maksa Plancka w Lipsku (Niemcy), analizowali denisowskie genomy z jaskini. Oprócz DNA dziewczynki uczeni mają bowiem też materiał pochodzący od innych osób, w tym dziecka, którego ząb leżał w zdecydowanie niżej położonej warstwie (jej wiek określono wcześniej za pomocą datowania termoluminescencyjnego na około 170 tys. lat).

W celu określenia wieku pobranego materiału genetycznego uczeni analizowali mutacje w DNA mitochondrialnym. Zakładając tempo mutacji typowe dla naszego gatunku, określili, że dziewczynkę dzieli od najstarszego denisowczyka w jaskini jakieś 65 tys. To pozwala określić, że żył on co najmniej 110-115 tys. lat temu, ale badacze nie wykluczają też dużo wcześniejszej daty, którą zasugerowały analizy termoluminescencji.

Naukowcy nie kryją, że nowe datowania (zwłaszcza genetyczne) wciąż mają duży margines błędu, ale są one pewniejsze niż wcześniejsze wyniki. Przede wszystkim jednak pokazują, że denisowczycy istnieli jako odrębna populacja przez długi okres i wiele razy odwiedzali jaskinię. Co ciekawe między pobytami denisowczyków z jaskini korzystali również neandertalczycy.

Analizy genetyczne pokazały także, że denisowczycy, których szczątki znaleziono w jaskini, byli bardzo zróżnicowani genetycznie. Jak tłumaczą badacze, różnice między nimi były większe niż między wszystkimi znanymi neandertalczykami (aczkolwiek należy pamiętać, że neandertalczycy cechują się wyjątkowo niską różnorodnością genetyczną).

Wyniki badań autorzy zaprezentowali na spotkaniu European Society for the study of Human Evolution (ESHE). Abstrakty wystąpienia można znaleźć w tym pdf-ie (datowanie radiowęglowe – s. 83, analizy genetyczne – s. 207)

Napisał o nich również „Science”.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 17, średnia ocen: 5,59 na 6)
Loading...