Karma dla mózgu

Rośliny dostarczające dużych ilości skrobi mogły odegrać ogromną rolę w rozwoju ludzkiego mózgu – przekonują naukowcy na łamach „The Quarterly Review of Biology”.

Myśliciel

Coraz lepiej rozumiemy okoliczności, które stoją za powstaniem naszych wielkich mózgów. Na zdjęciu fragment rzeźby „Myśliciel” Auguste’a Rodina. Fot. Nicolás Pérez, Creative Commons

Powszechnie uważa się, że bezprecedensowy wzrost wielkości mózgu, jaki nastąpił u ludzi, ma częściowy związek ze zmianami w diecie na przestrzeni ostatnich 3 mln lat. Szczególnie dużo uwagi poświęcono w ostatnich latach pojawieniu się w diecie naszych przodków większych ilości mięsa oraz odkryciu gotowania (w szerokim znaczeniu tego słowa obejmującym wszelkie sposoby traktowania jedzenia wysoką temperaturą). Więcej na ten temat pisałem niedawno m.in. w dostępnym tylko dla subskrybentów tekście U źródeł gotowania

Międzynarodowy zespół, którym kierowała dr Karen Hardy z Universitat Autònoma de Barcelona w Hiszpanii, zaprezentował właśnie na łamach „The Quarterly Review of Biology” pracę przedstawiającą dowody na to, że również jedzenie pochodzenia roślinnego znacząco przyczyniło się do rozwoju naszego mózgu. Na poparcie tej tezy naukowcy zgromadzili liczne dane archeologiczne, antropologiczne, genetyczne, fizjologiczne i anatomiczne.

Jak tłumaczą badacze, ludzki mózg pochłania 25 proc. energii potrzebnej naszym organizmom i aż do 60 proc. obecnej we krwi glukozy. Jeszcze więcej tego cukru potrzeba w przypadku ciąży i laktacji. Jego niski poziom we krwi matki jest zagrożeniem zarówno dla zdrowia kobiety, jak i dziecka.

Duże zapotrzebowanie na glukozę bardzo trudno zaspokoić przy diecie z niewielką ilością węglowodanów. Co prawda synteza glukozy z innych źródeł jest możliwa, ale nie jest ona zbyt efektywna.

Największe znaczenie wśród węglowodanów miała zdaniem badaczy skrobia. Dawni ludzie mieli do niej łatwy dostęp. Występuje bowiem w roślinach bulwiastych, a także w niektórych nasionach, owocach i orzechach. Problemem jednak jest to, że ludzie słabo trawią surową skrobię. Sytuacja zmienia się radykalnie, gdy poddamy żywność wysokiej temperaturze, co prowadzi do zmian struktury krystalicznej skrobi i znacząco ułatwia jej trawienie.

Dlatego badacze uważają, że gdy ludzie zaczęli coraz częściej poddawać jedzenie działaniu ognia, to wzrosło znaczenie nie tylko mięsa, ale też roślin zawierających skrobię.

Na znaczenie tego węglowodanu w diecie ludzi wskazują także zmiany w naszym DNA. Geny amylazy ślinowej występują u ludzi w wielu kopiach (średnio w sześciu), podczas gdy u innych naczelnych są to tylko dwie kopie. Większa ich liczba powoduje wzrost ilości produkowanej amylazy ślinowej i tym samym zwiększa możliwość trawienia skrobi. Co istotne, amylaza ślinowa jest prawie całkowicie nieefektywna w przypadku surowej skrobi. Zwiększenie liczby kopii genu można więc wiązać z pojawieniem się gotowanego pożywienia roślinnego.

Nie jest na razie dokładnie znany moment, kiedy w naszym genomie pojawiły się te dodatkowe kopie, ale analizy genetyczne sugerują, że miało to miejsce w ciągu ostatniego miliona lat.

W oparciu o te informacje zespół Hardy sądzi, że upowszechnienie się gotowania w połączeniu z większą liczbą kopii genu amylazy ślinowej znacznie zwiększyło dostępność glukozy dla mózgu i płodów. Dzięki temu nasze mózgi mogły dużo szybciej zwiększać swe rozmiary, co zdaniem badaczy zaczęło się jakieś 800 tys. lat temu

W ocenie zespołu Hardy, jedzenie mięsa mogło zapoczątkować ewolucję większych mózgów, ale to gotowane jedzenie zawierające skrobię i zwiększenie ilości amylazy ślinowej uczyniło nas naprawdę bystrymi istotami.

Wyniki badań ukazały się w „The Quarterly Review of Biology”.

Karen Hardy, Jennie Brand-Miller, Katherine D. Brown, Mark G. Thomas, Les Copeland, The Importance of Dietary Carbohydrate in Human Evolution, The Quarterly Review of Biology, Vol. 90, No. 3 (September 2015) , pp. 251-268

Komunikat prasowy The University of Chicago Press.

Spodobała ci się ta informacja? Wesprzyj powstawanie serwisu i zostań subskrybentem. Bez pomocy Czytelników Archeowieści znikną. Subskrypcję możesz wykupić np. tutaj

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 8, średnia ocen: 5,88 na 6)
Loading...