Prarolnicy znad Jeziora Tyberiadzkiego

W północnym Izraelu archeolodzy natrafili na ślady wskazujące, że już 23 tys. lat temu ludzie próbowali uprawiać zboża.

zboże

Fot. OliBac, Creative Commons

Początki rolnictwa powszechnie datuje się na 12-11 tys. lat temu. To wówczas na terenie Bliskiego Wschodu udomowiono pierwsze zwierzęta hodowlane, zboża i inne rośliny, wprowadzając ludzkość na drogę ogromnych przemian, które doprowadziły ostatecznie do narodzin cywilizacji.

Najnowsze odkrycia, których badacze z Tel Aviv University, Harvard University, Bar-Ilan University i University of Haifa dokonali na stanowisku archeologicznym Ohalo II nad Jeziorem Tyberiadzkim w północnym Izraelu, pokazują jednak, że ta tak zwana neolityczna rewolucja w żadnym razie nie może być prezentowana jako nagła zmiana.

W Ohalo II archeolodzy odkryli resztki obozowiska łowców-zbieraczy sprzed 23 tys. lat. Dzięki rzadkiemu zbiegowi okoliczności zachowały się one w bardzo dobrym stanie. Pozostałości ludzkiej bytności strawił ogień, a następnie zakryły je osady jeziora, utrudniając w ten sposób dostęp tlenu i blokując rozkład substancji organicznych. – To stanowisko jest jednym z najlepszych na świecie archeologicznych przykładów stylu życia łowców-zbieraczy – mówi prof. Marcelo Sternberg z Tel Aviv University.

W trakcie badań archeolodzy pozyskali około 150 tys. szczątków roślin należących do ponad 140 gatunków, w tym 13 dobrze znanych chwastów, których pozostałości były wymieszane z licznymi ziarnami dzikich zbóż: pszenicy płaskurki, jęczmienia i owsa.

Chwasty były zawsze utrapieniem dla rolników, ale dla naukowców badających początki rolnictwa są one jednym z cennych źródeł informacji. Duża liczba chwastów w materiale ze stanowisk neolitycznych i późniejszych jest powszechnie uznawana za dowód systematycznych upraw. Najpewniej jest więc tak samo w przypadku Ohalo II, mimo że wyprzedza ono neolit o 11 tys. lat.

– Choć nie powstało jeszcze wówczas w pełni rozwinięte rolnictwo, to nasze badania pokazują, że próbne uprawy zaczęły się duży wcześniej, niż dotąd sądziliśmy. Zmusza to nas do przemyślenia na nowo możliwości naszych przodków – tłumaczy Sternberg w komunikacie prasowym. – Byli oni bystrzejsi i zręczniejsi niż wiedzieliśmy – dodaje.

Przypuszcza się, że rozwój chwastów zaczął się wraz z upowszechnieniem rolnictwa. Pola uprawne i ludzkie osady były nowym, nieistniejącym wcześniej środowiskiem, które wbrew woli ludzi zagospodarowały szybko rozwijające się chwasty.

Na próby celowej uprawy wskazują także szczątki zbóż, z których część ma już pewne cechy typowe dla roślin udomowionych, choć wciąż przeważają cechy zbóż dzikich.

Ziarna dzikich zbóż i szczątki chwastów nie są jednak jedynymi dowodami dużej roli roślin w życiu tej społeczności łowców-zbieraczy. Archeolodzy znaleźli również kamienne żarna. Wokół narzędzia wciąż leżały ziarna zbóż, a badania jego powierzchni ujawniły obecność skrobi typowej dla tych roślin. W obozowisku było także kamienne ostrze sierpa.

Jak podkreślają badacze, znaleziska w Ohalo II są najstarszym dowodem zmieniania przez ludzi środowiska i najstarszym znanym przypadkiem eksperymentów z uprawą zbóż.

Wyniki badań ukazały się w PLoS ONE.

Snir A, Nadel D, Groman-Yaroslavski I, Melamed Y, Sternberg M, Bar-Yosef O, et al. (2015) The Origin of Cultivation and Proto-Weeds, Long Before Neolithic Farming. PLoS ONE 10(7): e0131422. doi:10.1371/journal.pone.0131422

Komunikat prasowy AFTAU.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 11, średnia ocen: 5,91 na 6)
Loading...