Nowe wieści o wielkiej migracji ze stepu, która ukształtowała Europę

Dwie prace, które ukazały się w najnowszym „Nature”, pokazują, jak wielki wpływ na Europę miała migracja przedstawicieli kultury grobów jamowych, którzy 5000 lat temu żyli na czarnomorskim stepie. To najpewniej oni stoją za rozpowszechnieniem się języków indoeuropejskich w Europie i w znacznej części Azji.

kultura grobów jamowych - czaszka

Pokryta czerwoną ochrą czaszka przedstawiciela kultury grobów jamowych z regionu Samary w środkowej Rosji. Fot. Natalia Sziszlina

Pierwszy artykuł jest dziełem wielkiego międzynarodowego zespołu, w którym główną rolę gra David Reich z Harvard Medical School w Bostonie (USA), który przeanalizował DNA blisko setki dawnych Europejczyków. Szczegółowo o wynikach ich prac pisałem już w lutym, gdy opublikowali preprint artykułu zaprezentowanego teraz w „Nature”.

Badania te ujawniły wielką migrację przedstawicieli kultury grobów jamowych ze Wschodniej Europy na zachód, która zdarzyła się około 5000-4500 lat temu i znacząco odmieniła nasz kontynent. Była to społeczność pasterzy, która przed migracją zajmowała ziemie dzisiejszej wschodniej Ukrainy oraz południowej Rosji. Ludzie ci należeli do pierwszych hodowców koni, a swych zmarłych chowali w jamach grobowych przykrywanych kurhanami. Uczeni ustalili, że geny tych pasterzy są obecne w DNA wielu współczesnych Europejczyków, zwłaszcza mieszkańców północnej części kontynentu. Badania dostarczyły również bardzo mocnych dowodów na to, że to właśnie podczas tej migracji rozprzestrzeniły się w Europie haplogrupy R1a i R1b, które dominują w męskiej populacji wielu krajów naszego kontynentu, a także języki indoeuropejskie (więcej na temat tych badań w lutowym artykule Europejski tygiel narodów – nowe szczegóły).

Drugą pracę opublikował konkurencyjny międzynarodowy zespół, którego najważniejszym członkiem jest znany duński genetyk Eske Willerslev z uniwersytetu w Kopenhadze. W tym wypadku analizy objęły genomy 101 prehistorycznych ludzi, w tym przedstawicieli kultury unietyckiej ze Śląska i Wielkopolski.

Uzyskane wyniki nie tylko potwierdziły wnioski zespołu Reicha, ale dostarczyły także dowodów na to, że przedstawiciele kultury grobów jamowych wyruszyli również w kierunku wschodnim docierając daleko w głąb Azji. To znacząco wzmacnia hipotezę, że to oni stoją za rozprzestrzenianiem się haplogrupy R1a oraz języków indoeuropejskich.

Genetycy ustalili, że ludność kultury grobów jamowych opanowała Środkową Azję sięgając aż po Ałtaj i rzekę Jenisej. Migracja w tym rejonie wyglądała jednak trochę inaczej niż w Europie. Na naszym kontynencie ludność kultury grobów jamowych mieszała się z żyjącymi tam rolnikami, natomiast w Azji Środkowej doszło do całkowitego wyparcia żyjących tam łowców-zbieraczy. W ocenie Willersleva wpływ miała na to przede wszystkim niska gęstość zaludnienia.

Badania ujawniły, że europejskie geny mieli również przedstawiciele kultury andronowskiej, która zdominowała środkową Azję około 3800 lat temu. DNA potwierdziło więc to, na co już od dawna wskazywały badania archeologów i antropologów, a także znaleziska grobów i mumii osób o europejskim wyglądzie.

Dominacja europejskiej ludności na tych terenach zakończyła się około 2000 lat temu na skutek naporu wschodnich Azjatów. Badania genetyczne wskazują, że nie doszło wówczas do wymieszania się ludności, ale do niemal całkowitego wyparcia europejskich genów przez przybyszów.

W pracach zespołu Willersleva uczestniczyli także polscy naukowcy, o ich udziale i licznych ustaleniach poczynionych w trakcie badań możecie przeczytać w tekście Polscy genetycy o badaniach nad prehistorycznymi Europejczykami.

Wolfgang Haak, Iosif Lazaridis, Nick Patterson, Nadin Rohland, Swapan Mallick, Bastien Llamas, Guido Brandt, Susanne Nordenfelt, Eadaoin Harney, Kristin Stewardson, Qiaomei Fu, Alissa Mittnik, Eszter Bánffy, Christos Economou, Michael Francken, Susanne Friederich, Rafael Garrido Pena, Fredrik Hallgren, Valery Khartanovich, Aleksandr Khokhlov, Michael Kunst, Pavel Kuznetsov, Harald Meller, Oleg Mochalov, Vayacheslav Moiseyev et al., Massive migration from the steppe was a source for Indo-European languages in Europe, Nature 522, 207–211 (11 June 2015) doi:10.1038/nature14317

Morten E. Allentoft, Martin Sikora, Karl-Göran Sjögren, Simon Rasmussen, Morten Rasmussen, Jesper Stenderup, Peter B. Damgaard, Hannes Schroeder, Torbjörn Ahlström, Lasse Vinner, Anna-Sapfo Malaspinas, Ashot Margaryan, Tom Higham, David Chivall, Niels Lynnerup, Lise Harvig, Justyna Baron, Philippe Della Casa, Paweł Dąbrowski, Paul R. Duffy, Alexander V. Ebel, Andrey Epimakhov, Karin Frei, Mirosław Furmanek, Tomasz Gralak et al., Population genomics of Bronze Age Eurasia, Nature 522, 167–172 (11 June 2015) doi:10.1038/nature14507

Komunikat prasowy uniwersytetu w Kopenhadze.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 20, średnia ocen: 5,40 na 6)
Loading...