Polskie wykopaliska uhonorowane na Cyprze

Wystawę z okazji 50-lecia polskich wykopalisk w Nea Paphos będzie można oglądać od dzisiaj w Muzeum Cypryjskim w Nikozji.

Nea Paphos

Widoczna na plakacie wystawy marmurowa rzeźba z II w. n.e. to jedyne przedstawienie Afrodyty ukazanej w postaci Wenus Victrix (Zwycięskiej). Bogini w prawej ręce trzymała wzniesiony miecz. Kult tego aspektu rzymskiej Wenus, czyli greckiej Afrodyty, sięga pierwszych owacji (mniejsza forma triumfu), a rozpropagowali go rzymski wódz Pompejusz Wielki (55 r. p.n.e.) i cesarze z dynastii Sewerów (II. w. n.e.)

Ekspozycję „Nea Paphos: 50 years of Polish Excavations in Cyprus” tworzy niemal 250 zabytków, z których tylko nieliczne pokazano wcześniej w Muzeum Archeologicznym Dystryktu Pafos. Jest to także pierwsza wystawa ukazująca Nea Pafos, stolicę Cypru w okresach hellenistycznym i najpewniej także rzymskim, przygotowana w centralnym muzeum Cypru w obecnej stolicy, Nikozji. Jest to również pierwsza monograficzna prezentacja znalezisk misji polskich.

W ciągu pół wieku badań misja archeologiczna Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego odkryła w Nea Paphos wiele kompleksów architektonicznych zdobionych dobrze zachowanymi malowidłami ściennymi i mozaikami. Te arcydzieła sztuki starożytnej oraz odnalezione przez archeologów przedmioty codziennego użytku dostarczyły istotnych informacji o bogactwie i różnorodności życia w starożytnej stolicy Cypru, której pozostałości znajdują się obecnie na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Złota epoka Pafos zaczęła się między 316 a 309 rokiem p.n.e., gdy miejscowy król Nikokles przekształcił małą rybacką wioskę w prężne miasto portowe, które z biegiem czasu stało się najważniejszą metropolią hellenistycznego, a następnie rzymskiego Cypru.

Za sukcesem Pafos stało m.in. korzystne położenie na grzbiecie górskim na południowym zachodzie wyspy. Wielką rolę odegrał też łatwy dostęp do bogactw naturalnych, a szczególnie drewna potrzebnego do budowy statków.

Miasto biło własną monetę, a pod koniec III wieku p.n.e. było zapewne siedzibą ptolemejskiego gubernatora. Miasto było też najprawdopodobniej stolicą rzymskiej prowincji Cypru, ustanowionej w drugiej połowie I wieku p.n.e.. W II i III wieku n.e. Pafos rozrosło się jak nigdy wcześniej, a jego znaczenie odzwierciedlają tytuły, jakimi je określano, m.in. „Święta metropolia wszystkich miast Cypru”.

Stołeczną funkcję Pafos utraciło po tragicznym trzęsieniu ziemi w 332 r., ale dalej kwitły tam sztuka i kultura. Od IV wieku metropolia była stolicą biskupstwa, a w VII wieku życie chrześcijańskiej społeczności miasta toczyło się wokół kościołów położonych w pobliżu portu i miejsca, w którym miał być wychłostany św. Paweł. Jednak zachodnia część Pafos popadła już w tym czasie w ruinę. To właśnie pamięć o niej przywracają od pół wieku archeolodzy CAŚ UW.

Znajdujące się na badanym przez Polaków obszarze rozlegle i luksusowe budynki funkcjonowały od IV w p.n.e. do VII wieku n.e., czyli przez około tysiąc lat. Do najciekawszych budowli należy „dom hellenistyczny” przebudowany we wczesnym okresie rzymskim przy użyciu starszych elementów architektonicznych. Posiada on piękny portyk kolumnowy z kapitelami jońskimi.

Dom Tezeusza

Mozaika w Willi Tezeusza. Fot. Shonagon, Creative Commons

Wśród wyróżniających się obiektów jest też Willa Tezeusza, która zawdzięcza swą nazwę wspaniałej mozaice przedstawiającej mit o Tezeuszu i Minotaurze. Ta największa budowla rezydencjonalna na Cyprze składa się z ponad 100 pomieszczeń rozłożonych wokół przestronnego dziedzińca, a także z ogrodu i z wieży.

Dom Aiona, nazwany tak od mozaikowego przedstawienia greckiego boga czasu, które zdobi jedną z jego
sal, został wzniesiony w IV w n.e. Był siedzibą pogańskiego stowarzyszenia religijno-filozoficznego w
czasach, gdy na wyspie rozprzestrzeniało się już chrześcijaństwo.

Dodatkowe dane na temat placu targowego hellenistycznego i rzymskiego Pafos przyniosły wykopaliska ekspedycji Uniwersytetu Jagiellońskiego pracującej tam od 2011 r. W tym czasie prace misji CAŚ UW koncentrowały się głównie na przygotowaniu części stanowiska położonej w pobliżu starożytnego portu
do udostępnienia zwiedzającym w formie parku archeologicznego tworzonego przez cypryjski Departament
Starożytności.

Organizatorami wystawy są Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego i Departament Starożytności Republiki Cypryjskiej. Będzie można ją oglądać do 30 listopada 2015 r. Następnie ma ona trafić na stałe do muzeum w Pafos.

Na podstawie materiałów CAŚ UW (pdf).

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 3, średnia ocen: 6,00 na 6)
Loading...
Tags: ,