Co nam mówi DNA mamutów

Po raz pierwszy udało się uzyskać kompletne genomy włochatych krewniaków słoni (Mammuthus primigenius). Potwierdzają one, że stan zdrowia mamutów nie był najlepszy w ostatnim okresie ich istnienia.

Mamuty 3

Kieł mamuta na półwyspie Tajmyr w północnej Rosji. Fot. Love Dalén

Zespół badaczy ze Szwecji, Rosji, USA i Kanady uzyskał wysokiej jakości genomy z dwóch mamutów, co nie jest wcale takim łatwym zadaniem. Nawet na północnych krańcach Syberii trzeba mieć sporo szczęścia, aby natrafić na szczątki z dobrze zachowanym dawnym DNA. Jest tak, ponieważ zaraz po śmierci organizmu zaczyna się powolna degradacja materiału genetycznego i nawet chłodny klimat Syberii nie jest w stanie całkowicie tego zatrzymać. W dodatku próbki mogą być zanieczyszczone DNA mikrobów i innych organizmów.

Pierwszy z mamutów żył 44800 lat temu w północno-wschodniej Syberii. Drugi zmarł około 4300 lat temu i był jednym z ostatnich mamutów na świecie. Należał do niewielkiej populacji skarłowaciałych zwierząt, która żyła na Wyspie Wrangla (północno-wschodnie wybrzeża Rosji) jeszcze jakiś czas po zniknięciu włochatych olbrzymów z kontynentu. Dwa genomy osobników żyjących w różnych okresach pozwoliły badaczom dość dobrze skalibrować zegar molekularny pozwalający datować wydarzenia widoczne w DNA.

Mamuty 2

Eleftheria Palkopoulou z kłem mamuta w laboratorium dawnego DNA w Szwedzkim Muzeum Historii Naturalnej. Fot. Love Dalén

Genom młodszego osobnika wyraźnie pokazuje, że mamy do czynienia z gatunkiem zmierzającym ku zagładzie. Jego DNA charakteryzuje się bowiem bardzo małym zróżnicowaniem genetycznym. Dodatkowo uczeni dopatrzyli się w nim śladów chowu wsobnego, a więc sytuacji gdy dochodzi do krzyżowania się blisko spokrewnionych osobników. Dotąd uczeni mogli jedynie podejrzewać, że ostatnia populacja mamutów musiała mierzyć się z tymi problemami. Teraz wreszcie mamy na to dowody.

Ustalenia te pokazują również, że rację mieli holenderscy naukowcy, którzy niedawno ogłosili wyniki analiz szkieletów mamutów z kilku europejskich muzeów. Wykryli oni na sporym odsetku badanych szczątków anomalię w postaci żeber szyjnych. Uznali, że jest to dowód fatalnego stanu zdrowia ostatnich generacji mamutów. Jak tłumaczyli, wysoki procent osobników z żebrami szyjnymi występuje u ssaków tylko w przypadku rozmnażania się w obrębie niewielkiej spokrewnionej grupy oraz wystąpienia podczas ciąży niekorzystnych warunków środowiskowych (choroby, głodu, bądź zimna), które wywołują zakłócenia w rozwoju embrionu lub płodu (więcej na ten temat w dostępnym tylko dla subskrybentów artykule Wady wrodzone ostatnich mamutów).

Analizy genomów ujawniły także dwa okresy znacznego skurczenia się liczebności mamutów. Do pierwszego doszło około 250-300 tys. lat temu, ale włochate olbrzymy przetrwały i ponownie się rozmnożyły. Przyczyny tej zapaści są na razie nieznane.

Mamuty 1

Love Dalén z kością mamuta znalezioną na półwyspie Tajmyr. Fot. Ivar Benediktsson

Drugi raz populacja mamutów skurczyła się znacząco pod koniec epoki lodowej, co ostatecznie doprowadziło do zniknięcia tych zwierząt. Przyczyny tej zagłady od lat są przedmiotem naukowych dyskusji. Niewiele ponad rok temu na łamach „Nature” ukazała się publikacja grupy badaczy z 12 krajów, którzy uznali, że mamuty przegrały z klimatem (więcej na ten temat w dostępnym tylko dla subskrybentów artykule Mamutów nie ma przez zmiany klimatu). Na przestrzeni lat wiele było też głosów wskazujących na możliwy udział człowieka w wyginięciu włochatych olbrzymów.

Naukowcy planują sekwencjonować genomy kolejnych mamutów, aby lepiej poznać ich ewolucyjną historię.

Wyniki badań ukazały się w magazynie „Current Biology”.

Eleftheria Palkopoulou, Swapan Mallick, Pontus Skoglund, Jacob Enk, Nadin Rohland, Heng Li, Ayça Omrak, Sergey Vartanyan, Hendrik Poinar, Anders Götherström, David Reich, Love Dalén, Complete Genomes Reveal Signatures of Demographic and Genetic Declines in the Woolly Mammoth, Current Biology, In Press, DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.cub.2015.04.007

Komunikat prasowy Cell Press, wydawcy „Current Biology”.

Spodobała ci się ta informacja? Wesprzyj powstawanie serwisu i zostań subskrybentem. Bez pomocy Czytelników Archeowieści znikną. Subskrypcję możesz wykupić np. tutaj

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 26, średnia ocen: 5,58 na 6)
Loading...