Prawdziwa dieta paleo

Jedna z najpopularniejszych diet ostatnich lat próbuje nawiązywać do sposobu żywienia się naszych przodków z czasów przed pojawieniem się rolnictwa. Jest ona jednak idealistycznym tworem naszych czasów, a nie odtworzeniem żywieniowych zwyczajów ludzi sprzed tysięcy lat.

Mięso

Dieta paleo duży nacisk kładzie na mięso. Jednak nie zawsze i nie we wszystkich społecznościach łowców-zbieraczy było ono głównym pokarmem.

„Dieta paleo to dieta znana od wieków. Nikt jej nie wymyślił, ponieważ jest to system odżywiania się naszych praprzodków – jaskiniowców. Stąd też bardzo często można spotkać się z inną nazwą diety paleo – dietą jaskiniowców” – tak prezentuje źródła tego sposobu odżywiania się jedna z internetowych stron.

Dieta paleo polega na spożywaniu przede wszystkim pokarmów wysokobiałkowych. Zalecane są chude mięso, ryby i owoce morza, pozbawione skrobi warzywa oraz owoce. Na liście zakazów pojawiają się natomiast nabiał, zboża, rośliny strączkowe, słodycze, warzywa zawierające dużą ilość skrobi, a także wszelkie odmiany jedzenia śmieciowego oraz sztuczne produkty (np. tzw. chińskie zupki).

Logika diety opiera się na tym, że nasze organizmy przez setki tysięcy lat przyzwyczaiły się właśnie do jedzenia dostępnego łowcom-zbieraczom, w związku z czym liczne produkty będące efektem rewolucji rolniczej i przemysłowej są niewskazane i to one w dużej mierze odpowiadają za nadwagę.

Jak te wyobrażenia mają się do rzeczywistości? Możemy się tego dowiedzieć, dzięki charakterystyce prawdziwej diety prehistorycznych ludzi będącej częścią pracy, którą opublikowali na łamach „The Quarterly Review of Biology” naukowcy z Georgia State University i Kent State University. Uczeni skupili się na okresie od 6 do 1,6 mln lat, jednak jak zapewnia dr Ken Sayers, uzyskane wnioski pasują też do późniejszych czasów.

Analizy jasno pokazują, że nasi praprzodkowie nie mieli żadnego systemu odżywiania się. Współczesnym mieszkańcom zamożnych państw może wydawać się to niepojęte, ale przez prawie całą naszą historię mało kto zawracał sobie głowę tworzeniem jakichś diet. Głównym zmartwieniem ludzi było bowiem zapewnienie wystarczającej ilości pożywienia, aby przeżyć. Jego jakość i długofalowy wpływ na zdrowie nie miały wielkiego znaczenia.

Już dawno temu uczeni zajmujący się prawdziwą dietą dawnych ludzi sugerowali, że przypominała ona dietę świń i niedźwiedzi. Te wszystkożerne ssaki jedzą po prostu to, do czego mają w danej chwili dostęp. Część badaczy próbowała jednak przypisywać niektórym gatunkom homininów (grupa naczelnych obejmująca człowieka i jego najbliższych wymarłych krewniaków) jakieś specyficzne dla nich pożywienie. I tak np. niektóre gatunki miały żywić sie głównie orzechami, a inne (np. neandertalczyk) prawie wyłącznie mięsem wielkich ssaków.

Badania ostatnich lat potwierdzają jednak słuszność tego pierwszego poglądu. Ludzie i ich najbliżsi przodkowie byli wszystkożerni, a ich dietę określały nie zachcianki, ale przede wszystkim zasoby lokalnego środowiska. W efekcie bardzo trudno wskazać jakąś jedną dietę paleo, gdyż tak naprawdę było ich wiele.

O tym, ile w pożywieniu było mięsa, ryb, owoców i warzyw nie decydowali ludzie, ale miejsce, w którym akurat przebywali. Duże znaczenie miała też ich znajomość środowiska i umiejętności, które posiadali. Na przekład przez długi czas homininy były kiepskimi myśliwymi i jadły mięso rzadko bądź w ogóle.

W efekcie różne grupy naszych praprzodków mogły mieć bardzo różną dietą. Zresztą takie wielkie zróżnicowanie jest także u współczesnych – bardzo już nielicznych – łowców-zbieraczy. Ci żyjący na dalekiej północy jedzą prawie wyłącznie pokarm zwierzęcy, związany najczęściej ze środowiskiem morskim, bo rejony arktyczne po prostu nie oferują innego pożywienia. Natomiast łowcy-zbieracze z terenów tropikalnych zdecydowanie bardziej polegają na owocach, gdyż jest ich w tym rejonie dużo.

Naukowcy podkreślają także, że dzisiejsze owoce i warzywa w wielu wypadkach nie przypominają tych, które zjadali ludzie sprzed setek tysięcy lat. Obecne produkty są bowiem efektem tysięcy lat doboru będącego dziełem rolników i sadowników, którzy poszukiwali określonych cech. Nasi przodkowie nierzadko jedli też rośliny i owady, które obecnie nie wchodzą w skład naszej diety, bo mamy dostęp do dużo lepszych produktów.

W ocenie badaczy nie można też powiedzieć, że dieta ludzi z epoki kamienia była w jakiś sposób zdecydowanie zdrowsza. Prehistoryczni ludzie umierali w dużo młodszym wieku niż my, gdyż ich życie było dużo bardziej ryzykowne, ich wiedza medyczna była w zasadzie zerowa, a nierzadko nie potrafili sobie zapewnić właściwej ilości potrzebnych substancji odżywczych, co prowadziło do problemów zdrowotnych, których przyczyn nie rozumieli (np. anemii). W efekcie wiele chorób trapiących współczesne społeczeństwa, które niektórzy wiąże właśnie z łatwym dostępem do żywności i jedzeniem śmieciowym, może wynikać po prostu z tego, że żyjemy około dwa razy dłużej niż ludzie paleolityczni.

Jak tłumaczą badacze, nasi przodkowie koncentrowali się na przetrwaniu, a nie na zapewnieniu sobie zbilansowanej i zdrowej diety. Najważniejszym czynnikiem była łatwość zdobycia pokarmu i to, czy zaspokajał on głód. – Po prostu pozyskiwali dość kalorii, aby przetrwać i rozmnożyć się. Każdy się zgodzi, że dieta naszych przodków nie obejmowała Twinkies [ciasteczko z kremem będące w USA jednym z symboli śmieciowego jedzenia – WP], ale jestem pewna, że jedliby je, gdyby rosły na drzewach – mówi Sayers.

Nasi praprzodkowie spożywali więc wszystko, co mogli uzyskać w środowisku, w którym akurat przebywali. Z pewnością nie omijali więc tłustego mięsa, dzikich zbóż, roślin strączkowych lub warzyw z dużą ilością skrobi, jeśli to właśnie one umożliwiały szybkie zaspokojenie głodu.

Ken Sayers, C. Owen Lovejoy, Blood, Bulbs, and Bunodonts: On Evolutionary Ecology and the Diets of Ardipithecus, Australopithecus, and Early Homo, The Quarterly Review of Biology, Vol. 89, No. 4 (December 2014), pp. 319-357

Komunikat Georgia State University.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 18, średnia ocen: 5,72 na 6)
Loading...