Technologiczna innowacja z Armenii, która zaskoczyła archeologów

Nowatorski sposób obróbki kamieni, zwany techniką lewaluaską, miał być wynaleziony w Afryce i rozpowszechniony po całym świecie przez migrujących ludzi. Odkrycia w Armenii mocno podważają taką hipotezę.

Nor Geghi 1

Wyroby bifacjalne (u góry) i lewaluaskie (na dole) ze stanowiska Nor Geghi 1. Fot. Royal Holloway, University of London


Na stanowisku Nor Geghi 1 w leżącej w centrum Armenii prowincji Kotajk archeolodzy znaleźli tysiące kamiennych narzędzi, będących pozostałością po ludziach, którzy żyli tam 335-325 tys. lat temu. Niezwykłą ich cechą jest to, że należą do dwóch odmiennych technik: bifacjalnej i lewaluaskiej.

– Gdybym wziął wszystkie zabytki z tego stanowiska i pokazał archeologom, to natychmiast zaczęliby dzielić je na odległe od siebie chronologicznie grupy – mówi główny autor badań Daniel Adler z University of Connecticut. W rzeczywistości jednak narzędzia z Nor Geghi 1 są świadectwem technologicznej elastyczności jednej populacji.

Technika bifacjalna polega na obróbce dwóch stron kamienia, tak aby powstało z niego narzędzie. Klasycznym przykładem są tutaj najsłynniejsze kamienne wyroby, czyli pięściaki. Powstające podczas pracy odłupki były jedynie odpadem.

Technika lewaluaska była znacznie bardziej zaawansowana. Odłupki nie były już w niej odpadem, ale właściwym produktem, który ludzie wykorzystywali jako ostrza. W dodatku sam proces obróbki rdzenia był tak zaplanowany i prowadzony, aby uzyskać odłupki o ściśle określonych cechach i kształcie. W efekcie zamiast ciężkich pięściaków ludzie uzyskiwali zdecydowanie lżejsze ostrza, co miało wielkie znaczenie dla wiodących wędrowny tryb życia łowców-zbieraczy i stworzyło podstawy do dalszego udoskonalania łowieckiego wyposażenia. Technika lewaluaska zapewniała też zdecydowanie bardziej efektywne wykorzystanie surowca.

technika lewaluaska

Animacja pokazująca obróbkę kamienia techniką lewaluaską.
Rys. José-Manuel Benito Álvarez, Creative Commons

Dotąd uważano, że długotrwały proces przechodzenia z techniki bifacjalnej na lewaluaską miał miejsce w Afryce 300-200 tys. lat temu, a na inne kontynenty technologiczna nowinka trafiła wraz z migrującymi ludźmi.

Tymczasem lewaluaskie narzędzia z Nor Geghi 1 mają 335-325 tys. lat, a w dodatku występują razem z wyrobami bifacjalnymi, co w ocenie międzynarodowego zespołu naukowców oznacza, że żyjący tutaj ludzie opracowali nową technikę samodzielnie, wychodząc od starej metody. – Jednoczesne występowanie tych dwóch różnych technik w jednym miejscu sugeruje nam, że ludzie żyjący tutaj około 325 tys. lat temu byli innowacyjni – tłumaczy Adler.

Analiza innych wczesnych przypadków zastosowania techniki lewaluaskiej w Afryce, Europie i na Bliskim Wschodzie wspiera zdaniem Adlera i jego współpracowników hipotezę, że pojawiła się ona niezależnie w różnych regionach świata.

Wyniki badań ukazały się w „Science”.

D. S. Adler, K. N. Wilkinson, S. Blockley, D. F. Mark, R. Pinhasi, B. A. Schmidt-Magee, S. Nahapetyan, C. Mallol, F. Berna, P. J. Glauberman, Y. Raczynski-Henk, N. Wales, E. Frahm, O. Jöris, A. MacLeod, V. C. Smith, V. L. Cullen, and B. Gasparian, Early Levallois technology and the Lower to Middle Paleolithic transition in the Southern Caucasus, Science 26 September 2014: 345 (6204), 1609-1613. [DOI:10.1126/science.1256484]

Komunikaty prasowe Royal Holloway, University of London i University of Connecticut.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 14, średnia ocen: 5,64 na 6)
Loading...