Polacy odkryli struktury oczne sprzed 80 mln lat

Prymitywne oczy, należące do prehistorycznych szkarłupni, morskich bezkręgowców o promienistej budowie ciała, zidentyfikowali polscy naukowcy. O wynikach badań informują na łamach „Nature Communications”.

soczewki

Soczewki kopalnych szkarłupni sprzed 80 mln lat. Fot. P. Gorzelak, Instytut Paleobiologii PAN

Struktury oczne zidentyfikowano w oparciu o badania skamieniałości z kamieniołomu Rzeżuśnia koło Miechowa (woj. małopolskie).

Okazuje się, że szkarłupnie z czasów dinozaurów, sprzed 80 mln lat, podobnie jak dzisiejsze, miały tzw. oczy złożone, które występują również u owadów. Pozwalały one zapewne dostrzegać intensywność światła, ale już nie umożliwiały ostrego postrzegania kształtów.

Zdaniem polskich naukowców pojawienie się narządów ocznych u tych szkarłupni było odpowiedzią na rosnącą presję ze strony drapieżników w okresie kredy. Zwierzęta miały dzięki temu większe szanse, żeby umknąć drapieżnikom.

Autorami artykułu są: dr Przemysław Gorzelak (Instytut Paleobiologii PAN w Warszawie), dr hab. Mariusz Salamon (Uniwersytet Śląski), mgr Rafał Lach (Uniwersytet Śląski), mgr Michał Loba (Uniwersytet Warszawski) oraz dr Bruno Ferre (Sotteville-les-Rouen, Francja).

– Na podstawie silnych podobieństw morfologicznych soczewek, należących kredowych szkarłupni, znalezionych w osadach datowanych na 80 mln lat w nieczynnym kamieniołomie Rzeżuśnia koło Miechowa, wnioskujemy, że złożone systemy fotoreceptorów z mikrosoczewkami u tej grupy bezkręgowców pojawiły się co najmniej 80 mln lat temu – wyjaśnia dr Gorzelak.

Inspiracją dla badaczy była publikacja zespołu prof. Joanny Aizenberg z Instytutu Nauki im. Weizmanna w Izraelu. Jej badania dowiodły, że oczy złożone występują nie tylko u owadów, ale też u innych bezkręgowców, w tym szkarłupni.

Aizenberg wykazała, że oczy złożone współczesnych szkarłupni zbudowane są z serii mozaikowo rozmieszczonych mikrosoczewek zbudowanych z węglanu wapnia (CaCO3). Otaczają je komórki barwnikowe, które pochłaniają większość promieni świetlnych, przepuszczając do soczewek tylko te prostopadłe.

– Kilka lat temu jako doktorant przeczytałem artykuł w „Nature” prof. Aizenberg o soczewkach dzisiejszych szkarłupni. Ciekaw byłem, czy tego typu struktury były opisane u kopalnych szkarłupni – opisuje dr Gorzelak.

Okazało się jednak, że tego typu soczewki nie były dotąd znane u kopalnych szkarłupni.

– Razem z kolegami z Uniwersytetu Śląskiego kilka lat temu zainicjowaliśmy projekt, który dotyczył szczegółowych badań mikrostrukturalnych różnych skamieniałości szkarłupni pod kątem dokumentacji potencjalnych mikrosoczewek – wyjaśnia paleontolog.

Jak mówi, badania terenowe, poczynione przez kolegów z Uniwersytetu Śląskiego w 2012 r., zaowocowały znaleziskami szczątków szkarłupni z mozaikowo ułożonymi soczewkami do złudzenia przypominającymi te spotykane u dzisiejszych światłoczułych gatunków szkarłupni.

– Późniejsze badania potwierdziły nasze przypuszczenia, że są to mikrosoczewki – dodaje.

Mikrosoczewki stały się przedmiotem zainteresowania dziedziny nauki zwanej biomimetyką, która stara się opracowywać technologie wzorowane na rozwiązaniach spotykanych w przyrodzie.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 11, średnia ocen: 5,91 na 6)
Loading...