Naturalna selekcja zmieniła wygląd Europejczyków

Ludzie, którzy żyli w Europie 5 tys. lat temu, mieli ciemniejszą skórę, włosy i oczy, niż współcześni Europejczycy.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Pochówek przedstawiciela kultury grobów jamowych niedaleko Kirowohradu na Ukrainie. Część badanego prehistorycznego DNA pochodziło właśnie od ludzi tej kultury. Fot. Alla V. Nikolova/Johannes Gutenberg-Universität

O tym, że dziesiątki tysięcy lat temu wszyscy Homo sapiens mieli ciemną skórę wiemy już od dość dawna. W końcu początkowo nasz gatunek żył tylko w Afryce. Naukowcy zakładali, że jaśniejsza skóra pojawiła się, dopiero gdy około 40 tys. lat temu pierwsi Homo sapiens zamieszkali w Europie. Wynikało to z tego, że Słońce jest na naszym kontynencie zdecydowanie mniej agresywne, niż w Afryce, dzięki czemu nie jest potrzebna aż tak silna ochrona przed promieniowaniem UV (a nawet nie jest wskazana, o czym niżej).

Na początku tego roku sporą niespodziankę przyniosły jednak badania genetyczne pewnego iberyjskiego myśliwego sprzed 7000 lat, który miał jeszcze ciemną skórę. Naukowcy byli zaskoczeni, że tak stosunkowo niedawno żyli jeszcze w Europie ludzie, którzy barwą skóry nie przypominali Europejczyków, choć genetycznie zdecydowanie nimi byli.

Najnowsze badania antropologów z Johannes Gutenberg-Universität w Moguncji i genetyków z University College London (UCL) pracujących we współpracy z archeologami z Berlina i Kijowa pokazują jednak, że kilka tysięcy lat temu ciemna skóra rzeczywiście nie była w Europie niczym wyjątkowym.

Niemieccy i brytyjscy badacze pozyskali DNA ze szkieletów prehistorycznych ludzi żyjących 5000 lat temu w Niemczech i na Ukrainie, a następnie porównywali je za pomocą symulacji komputerowych z genami współczesnych mieszkańców Europy.

Analizy te pozwoliły genetykom wyłapać zmiany zachodzące na skutek pozytywnej selekcji zwiększającej częstotliwość występowania niektórych mutacji. Okazało się, że zmiany te szczególnie często dotyczą trzech genów związanych z kolorem włosów, skóry i oczu.

– Prehistoryczni Europejczycy, żyjący w badanym regionie, byli ciemniejsi, niż ich dzisiejsi potomkowie – mówi Sandra Wilde z uniwersytetu w Moguncji. Jej zdaniem zmiana, która zaszła w Europie, jest szczególnie interesująca, ponieważ przez setki tysięcy lat ewolucja preferowała ciemniejsze fenotypy. – Wszyscy nasi wcześni przodkowie byli zdecydowanie ciemniejsi – mówi niemiecka antropolog.

– W Europie mamy do czynienia ze szczególnie dużą różnorodnością genetyczną w zakresie pigmentacji. Jednak nie spodziewaliśmy się odkryć, że w ciągu ostatnich kilku tysięcy lat naturalna selekcja faworyzowała jaśniejszą pigmentację – opowiada dr Karola Kirsanow z mogunckiej uczelni.

W dodatku są to jedne z najbardziej wyraźnych sygnałów selekcji na jakie genetycy natrafili dotąd w ludzkich organizmach. Sytuacja jest zdaniem badaczy porównywalna z preferowaniem genów zwiększających odporność na malarię, czy umożliwiających trawienie laktozy, a więc bardzo istotnych zmian genetycznych, które zwiększają szanse na przeżycie organizmu.

Zdaniem badaczy jest kilka możliwych wyjaśnień tak silnego preferowania jaśniejszej pigmentacji. Najbardziej oczywiste dotyczy dostosowania skóry do życia na północy. Jaśniejsza skóra ułatwia bowiem dostarczanie organizmowi odpowiedniej ilości witaminy D, co zależy w dużej mierze od ekspozycji skóry na promienie słoneczne. Ciemniejsza skóra utrudnia takie pozyskiwanie witaminy D, gdyż zbyt dobrze zapobiega absorpcji promieni UV. A jak wiadomo na północy światło słoneczne nie jest tak efektywne, jak na południu.

Jednak takie wyjaśnienie nie za bardzo pasuje do włosów i oczu. W tym wypadku badacze podejrzewają, że za zmianę wyglądu odpowiada selekcja seksualna, czyli po prostu preferowanie jasnowłosych partnerów i partnerek.

Wyniki badań ukazały się w PNAS

Sandra Wilde, Adrian Timpson, Karola Kirsanow, Elke Kaiser, Manfred Kayser, Martina Unterländer, Nina Hollfelder, Inna D. Potekhina, Wolfram Schier, Mark G. Thomas, and Joachim Burger, Direct evidence for positive selection of skin, hair, and eye pigmentation in Europeans during the last 5,000 y, PNAS 2014 ; published ahead of print March 10, 2014, doi:10.1073/pnas.1316513111

Komunikat Johannes Gutenberg-Universität

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 20, średnia ocen: 5,75 na 6)
Loading...