Kiedy Europejczycy stali się biali?

Jeszcze 7000 lat temu w Europie żyli łowcy-zbieracze z ciemną skórą. Najnowsze badania genetyczne podważają dotychczasowe wyobrażenia o procesie zmiany koloru skóry Europejczyków.

La Braña-portret

Próba rekonstrukcji wyglądu mężczyzny z jaskini La Braña-Arintero w oparciu o dane antropologiczne i genetyczne. Rys. CSIC

Gdy trochę ponad 40 tys. lat temu do Europy wkroczyli pierwsi Homo sapiens, nie byli oni bynajmniej białymi ludźmi. Mieli taką samą karnację, jak ich afrykańscy przodkowie, którzy około 20-30 tys. lat wcześniej wyruszyli na podbój świata.

Dotąd naukowcy zakładali, że pochodzący z Afryki migranci stopniowo tracili ciemną karnację na skutek samego osiedlenia się w północnej części Eurazji. Zakładano, że na tych terenach jasna skóra była konieczna, by zapewnić organizmowi odpowiednią ilość witaminy D, co zależy w dużej mierze od ekspozycji skóry na promienie słoneczne. Ciemniejsza skóra utrudnia takie pozyskiwanie witaminy D, gdyż zbyt dobrze zapobiega absorpcji promieni UV.

Jednak opublikowane właśnie w prestiżowym magazynie Nature badania genów łowcy-zbieracza, który żył w Hiszpanii 7000 lat temu, podważają taką hipotezę.

Okazało się bowiem, że mężczyzna ten wciąż ma afrykańskie wersje genów odpowiedzialnych za pigmentację skóry. Genetycy nie mają wątpliwości, że był osobą o ciemnej karnacji, choć nie są w stanie dokładnie określić koloru.

Geny pokazują również, że nie jest to w żadnym razie przedstawiciel jakiejś grupy, która przybyła z Afryki znacznie później. Jest on bowiem przodkiem pierwszych Europejczyków, a jego najbliższymi współczesnymi krewniakami są mieszkańcy północnej Europy, a szczególnie Szwecji i Finlandii. Mężczyzna ten miał też wspólnych przodków ze starszym o ponad 7000 lat, dzieckiem, którego kości odkryto nad jeziorem Bajkał (południowa Syberia).

– Jeszcze większym zaskoczeniem było odkrycie, że miał on wariant genu zapewniający niebieskie oczy współczesnych Europejczyków – dodaje współautor badań Carles Lalueza-Fox z Instytutu Biologii Ewolucyjnej, hiszpańskiej Najwyższej Rady ds. Badań Naukowych (Consejo Superior de Investigaciones Científicas – CSIC). W badaniach uczestniczyli także inni naukowcy z Hiszpanii, a także z Danii, USA, Holandii i Australii.

La Braña

Kolejne fazy rekonstrukcji. Rys. CSIC

Szkielet mężczyzny odkryli przypadkiem eksploratorzy przypominającej labirynt jaskini La Braña-Arintero w Górach Kantabryjskich (północno-zachodnia Hiszpania). Miało to miejsce w 2006 r. Wraz z nim znaleziono szczątki jeszcze jednego mężczyzny, ale w tym wypadku DNA jest bardziej zdegradowane i na razie naukowcom nie udało się uzyskać materiału przydatnego do badań.

Wyniki badań genetycznych pokazują, że zaledwie 7000 lat temu co najmniej część Europejczyków miała jeszcze ciemną skórę. Zdaniem badaczy oznacza to, że wcześniejsza hipoteza była błędna. Samo przesunięcie się ludzi na tereny położonej dalej na północy nie wystarczyło, by w ich genach zaszły zmiany powodujące znaczące rozjaśnienie skóry.

Badacze podejrzewają teraz, że zmiana koloru skóry Europejczyków mogła być spowodowane (bądź przyspieszona) ekspansją rolnictwa. Jak tłumaczą, ludzie zaczęli żywić się głównie produktami zbożowymi, które nie dostarczają witaminy D. W efekcie możliwość produkcji tej witaminy przez sam organizm stała się dużo ważniejsza dla zachowania zdrowia.

Mężczyzna z Gór Kantabryjskich nie jest jedynym prehistorycznym mieszkańcem naszego kontynentu, którego DNA udało się badaczom odczytać. Genomy tych ludzi zdradzają nam wiele ciekawych informacji o najdawniejszych dziejach Europejczyków i naszym pochodzeniu.

Iñigo Olalde, Morten E. Allentoft, Federico Sánchez-Quinto, Gabriel Santpere, Charleston W. K. Chiang, Michael DeGiorgio, Javier Prado-Martinez, Juan Antonio Rodríguez, Simon Rasmussen, Javier Quilez, Oscar Ramírez, Urko M. Marigorta, Marcos Fernández-Callejo, María Encina Prada, Julio Manuel Vidal Encinas, Rasmus Nielsen, Mihai G. Netea, John Novembre, Richard A. Sturm, Pardis Sabeti, Tomàs Marquès-Bonet, Arcadi Navarro, Eske Willerslev & Carles Lalueza-Fox, Derived immune and ancestral pigmentation alleles in a 7,000-year-old Mesolithic European, Nature (2014) doi:10.1038/nature12960

Komunikat CSIC, artykuł LiveScience.

Spodobała ci się ta informacja? Wesprzyj powstawanie serwisu i zostań subskrybentem. Bez pomocy Czytelników Archeowieści znikną. Subskrypcję możesz wykupić np. tutaj

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 24, średnia ocen: 5,58 na 6)
Loading...