Europejski tygiel narodów

Europejczycy są potomkami trzech prehistorycznych populacji. Ujawniły to analizy DNA parunastu osób, które żyły na naszym kontynencie ponad 7000 lat temu.

Coraz liczniejsze badania dawnego DNA uzyskanego z kości ludzi, którzy zmarli tysiące lat temu, pozwalają genetykom znacząco uzupełniać wiedzę o tym, co działo się na naszym kontynencie w czasach prehistorycznych.

Jeszcze kilka lat temu naukowcy nie mieli nawet pewności, czy jesteśmy potomkami prehistorycznych łowców-zbieraczy, którzy przybyli do Europy około 40 tys. lat temu, czy też przybyłych ponad 30 tysięcy lat później rolników z Bliskiego Wschodu. Badacze zastanawiali się bowiem, czy rolnictwo w Europie rozprzestrzeniło się na skutek migracji ludzi, czy też jedynie poprzez przekazywanie wiedzy o uprawie roślin i hodowli zwierząt. Dopiero badania genetyczne dostarczyły niepodważalnych dowodów na to, że rzeczywiście kilka tysięcy lat temu na Bałkany zaczęli napływać rolnicy z Bliskiego Wschodu, którzy następnie przemieszczali się w głąb Europy, asymilując bądź spychając miejscowych łowców-zbieraczy.

To jednak wciąż była bardzo fragmentaryczna wiedza. Najnowsze badania, o których napisał brytyjski magazyn „Nature”, pokazują, że mieszkańcy Europy są mieszanką aż trzech populacji.

Pierwsza z nich to wspomniani już łowcy-zbieracze, najpewniej potomkowie pierwszych Homo sapiens na naszym kontynencie. Drugą grupę stanowią bliskowschodni rolnicy. Trzecia, nieznana dotąd populacja, to ludzie żyjący najpewniej na terenach między Europą a Syberią nazwani przez naukowców północnymi Euroazjatami. Genetyczne ślady tej populacji ujawniały się już w innych niedawnych badaniach genetycznych. Naukowcy znaleźli je w DNA chłopca z Syberii, który żył 24 tys. lat temu i był spokrewniony zarówno z Europejczykami, jak i rodzimą ludnością Ameryki.

Obecni Europejczycy są mozaiką tych trzech populacji. Dotychczasowe badania wskazują, że największe genetyczne dziedzictwo po północnych Euroazjatach mają Szkoci i Estończycy. Najmocniej spokrewnieni z dawnymi rolnikami z Bliskiego Wschodu są natomiast mieszkańcy Sardynii.

Dane te naukowcy uzyskali dzięki analizom DNA całkiem licznej, jak na takie badania, grupy prehistorycznych ludzi. Tworzą ją łowca-zbieracz ze schroniska skalnego w Luksemburgu, który żył 8000 lat temu, siedmiu łowców-zbieraczy z Motali w Szwecji, a także kobieta z Niemiec żyjąca 7500 lat temu w pobliżu Stuttgartu. Ich geny badał zespół, którym kierowali Johannes Krause z Uniwersytetu w Tybindze oraz David Reich z Harvard Medical School w Bostonie (USA).

Obrazu prehistorycznych populacji dopełnia dwóch łowców-zbieraczy, którzy żyli w północno-zachodniej Hiszpanii 7000 lat temu. Ich DNA analizował zespół, któremu przewodził Carles Lalueza-Fox z Uniwersytetu Pompea Fabra w Barcelonie.

Z badań wynika, że osobnicy z Luksemburga i Hiszpanii należeli do populacji łowców-zbieraczy, mieli ciemną skórę i prawdopodobnie niebieskie oczy. Kobieta z Niemiec pochodziła od przybyszów z Bliskiego Wschodu i miała jaśniejszą karnację. Co ciekawe mężczyźni z Luksemburga i Hiszpanii mieli gen umożliwiający trawienie skrobi w jamie ustnej, co uchodziło dotąd za adaptację do diety opartej na produktach rolnych. Nie byli za to w stanie trawić laktozy. Umożliwiający to gen rozpowszechnił się w Europe dopiero wraz z hodowlą bydła, którą zapoczątkowali na naszym kontynencie przybysze z Bliskiego Wschodu. Genetycy ustalili również, że łowcy-zbieracze z Hiszpanii są bardzo słabo spokrewnieni ze współczesną ludnością Półwyspu Iberyjskiego.

Badania genów prehistorycznych Europejczyków dostarczyły jeszcze jednej niezwykle ciekawej informacji. Okazało się bowiem, że owi bliskowschodni rolnicy oddzielili się od naszych afrykańskich przodków wcześniej niż europejscy łowcy-zbieracze oraz północni Euroazjaci. Badacze podejrzewają, że rolnicy pochodzą od Homo sapiens, którzy już 100-120 tys. lat temu żyli na Bliskim Wschodzie (świadectwem tego są choćby stanowiska i szkielety odkrywane w Izraelu), a pozostałe populacje to potomkowie ludzi, którzy opuścili Czarny Ląd podczas słynnego „wyjścia z Afryki” szacowanego na około 70 tys. lat temu.

W rozmowie z Nature Lalueza-Fox zastrzegł, że to wstępne wyniki, oparte na wciąż niewielkiej liczbie dawnych genomów. Jego zdaniem przyszłe badania mogą ujawnić wiele innych nieznanych migracji.

Ewen Callaway, Ancient European genomes reveal jumbled ancestry, Nature, 2 January 2014

Lazaridis, I. et al., Ancient human genomes suggest three ancestral populations for present-day Europeans, Preprint at bioRxiv

Sánchez-Quinto, F. et al., Genomic Affinities of Two 7,000-Year-Old Iberian Hunter-Gatherers, Curr. Biol. 22, 1494–1499 (2012)

AKTUALIZACJA

Oficjalna publikacja wyników badań zespołu Krausego i Reicha ukazała się we wrześniu 2014 r. w „Nature”.

Iosif Lazaridis, Nick Patterson, Alissa Mittnik, Gabriel Renaud, Swapan Mallick, Karola Kirsanow, Peter H. Sudmant, Joshua G. Schraiber,Sergi Castellano, Mark Lipson, Bonnie Berger, Christos Economou, Ruth Bollongino, Qiaomei Fu, Kirsten I. Bos, Susanne Nordenfelt, Heng Li, Cesare de Filippo, Kay Prüfer, Susanna Sawyer, Cosimo Posth, Wolfgang Haak, Fredrik Hallgren, Elin Fornander, Nadin Rohland et al., Ancient human genomes suggest three ancestral populations for present-day Europeans, Nature 513, 409–413 (18 September 2014) doi:10.1038/nature13673

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 31, średnia ocen: 5,94 na 6)
Loading...