Mielerze laserem wykryte

Ponad tysiąc zabytkowych mielerzy odkryli za pomocą lotniczego skanowania laserowego naukowcy z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Mielerz

Doskonale widoczna konstrukcja mielerza. Fot. EPi, Creative Commons

Mielerz to stos drewna przykryty ziemią, gliną bądź darniną. Spalanie drewna w takiej konstrukcji pozwalało uzyskiwać węgiel drzewny, który przez wiele stuleci był niezwykle ważnym surowcem, choćby w hutnictwie.

Stosowane niegdyś powszechnie mielerze są obecnie wielką rzadkością. Węgiel drzewny wytwarza się obecnie w retortach – stalowych piecach, które są dużo bardziej efektywne, niż wymyślone jeszcze w czasach prehistorycznych mielerze. Niezbity dowód dawnej powszechności mielerzy dostarczyły właśnie badania archeologów Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

01

Zdjęcie pozostałości zabytkowego mielerza. Jak widać, obiekt jest bardzo słabo czytelny w terenie. Fot. R. Zapłata/UKSW

W 2013 r. badacze rozpoznali i zadokumentowali pozostałości ponad 1000 zabytkowych mielerzy. Ten obfity plon archeolodzy zawdzięczają zastosowaniu nieinwazyjnych metod prospekcji, a przede wszystkim lotniczego skanowania laserowego (ALS – ang. Ariborne Laser Scanning), które wykonała wiosną 2012 r. firma MGGP Aero. Uzyskane dane naukowcy interpretowali, a także weryfikowali w terenie, w 2013 r.

Zabytkowe mielerze znajdują się na pograniczu województw mazowieckiego i świętokrzyskiego, na terenach związanych z funkcjonującym w przeszłości Staropolskim Okręgiem Przemysłowym.

– Dzięki zastosowaniu lotniczego skanowania laserowego było możliwe rozpoznanie pozostałości obiektów, po których zachowały się przede wszystkim niewielkie dookolne zagłębienia oraz nieznacznie wyniesiona część centralna – deniwelacje wysokościowe miejscami mają wysokość (lub głębokość) rzędu 15 cm! W oparciu o tradycyjną prospekcję powierzchniową, rozpoznanie tak szczątkowo zachowanych obiektów, i do tego w tak dużej skali, byłoby niemożliwe – opowiada dr Rafał Zapłata z UKSW (Katedra Konserwacji Zabytków, Instytut Historii Sztuki, Wydział Nauk Historycznych i Społecznych UKSW), kierownik projektu badawczego w ramach którego zidentyfikowano mielerze.

Płonący mielerz

Płonący mielerz. Fot. Frank Behnsen, Creative Commons

Jak podkreśla archeolog, badania te po raz kolejny potwierdziły użyteczność i skuteczność lotniczego skanowania laserowego w archeologii. – Warto dodać, że rozpoznania tak licznego zespołu obiektów zabytkowych dokonano na niewielkim terenie zalesionym o powierzchni około 21 kilometrów kwadratowych – mówi dr Zapłata.

Jest też bardzo możliwe, że w przyszłości skaning laserowy będzie umożliwiał rozpoznanie jeszcze większej liczby zabytków na tak małym obszarze. – Zespół naukowców opracowuje kolejne metody poprawy jakości detekcji zabytków z geodanych, co już obecnie wskazuje, że liczba zabytkowych obiektów na badanych obszarach z pewnością wzrośnie – zapowiada dr. Zapłata.

02

Wizualizacja Numerycznego Modelu Terenu – cieniowanie zboczy powierzchni terenu dla obszaru zalesionego. Czerwone punkty to zabytkowe mielerze wykryte w 2013 r. Ryc. R. Zapłata/UKSW

Wraz ze specjalistami z Zakładu Fotogrametrii, Teledetekcji i Systemów Informacji Przestrzennej, Wydziału Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej, pod kierunkiem dr hab. inż. Katarzyny Osińskiej-Skotak, archeolodzy rozpoczęli również prace nad stworzeniem metodyki badawczej w zakresie zastosowania ALS w archeologii oraz dalsze prace nad detekcją dziedzictwa archeologicznego, w tym obiektów poprzemysłowych.

Projekt „Zastosowanie skaningu laserowego oraz teledetekcji w ochronie, badaniu i inwentaryzacji dziedzictwa kulturowego. Opracowanie nieinwazyjnych, cyfrowych metod dokumentacji i rozpoznawania zasobów dziedzictwa architektonicznego i archeologicznego” UKSW realizuje od 2012 r. w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2012-2015.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 17, średnia ocen: 5,47 na 6)
Loading...