Oszczepami rzucali już przodkowie Homo sapiens?

Broni miotanej używano już 280 tys. lat temu – przekonują naukowcy, którzy przeprowadzili dokładne analizy mikrośladów na obsydianowych ostrzach znalezionych w Etiopii.

groty z Gademotta

Groty z Gademotta. Fot. Sahle Y, Hutchings WK, Braun DR, Sealy JC, Morgan LE, et al. (2013) Earliest Stone-Tipped Projectiles from the Ethiopian Rift Date to >279,000 Years Ago. PLoS ONE

Pojawienie się broni miotanej, której pierwszym typem były najpewniej oszczepy, było dla ludzi jedną z najcenniejszych innowacji. Dzięki niej można było razić zwierzęta z większej odległości, co czyniło polowanie łatwiejszym i bezpieczniejszym.

Ogromnym problemem dla nauki jest jednak uchwycenie momentu, w którym doszło do tej ważnej innowacji. Przez długi czas uważano, że był to dość późny wynalazek Homo sapiens. Odkrycie ostatnich lat coraz mocniej wskazują jednak, że broni miotanej (w postaci oszczepów i łuków) używano w Afryce Południowej już 100-50 tys. lat temu.

Międzynarodowy zespół naukowców ogłosił właśnie, że początki te należy przesunąć jeszcze bardziej w przeszłość – do czasów, gdy na świecie nie było Homo sapiens, którego początki datuje się na ok. 200 tys. lat temu.

Dowodem na tak wczesne używanie broni miotanej mają być obsydianowe ostrza znalezione na stanowiskach archeologicznych na terenie formacji geologicznej Gademotta w Etiopii.

Naukowcy z RPA, USA, Wielkiej Brytanii, Kanady i Etiopii przebadali łącznie 226 ostrzy bądź ich fragmentów, których kształt wskazywał na używanie jako groty. Większość z nich była wykonana z pochodzącego z pobliskich złóż obsydianu. Jest to szkliwo wulkaniczne, które świetnie nadaje się do wykonywania bardzo ostrych ostrzy. Na 141 zabytkach badacze znaleźli mikropęknięcia i inne uszkodzenia mogące być skutkiem użycia jako broni. Te ostrza poddali dokładniejszym badaniom.

Dzięki próbom ze współczesnymi kopiami broni miotanej naukowcy doskonale wiedzieli, jakie uszkodzenia powstają na obsydianowych grotach na skutek różnych zdarzeń. Nauczyli się nie tylko odróżniać uszkodzenia powstające podczas pchnięcia od tych będących skutkiem miotania, ale byli w stanie oszacować, czy grot był przyczepiony do włóczni (która sama w sobie nie jest bronią miotaną, ale może być rzucona), czy też do lżejszego oszczepu, który już jest bronią stworzoną specjalnie do miotania.

Okazało się, że 16 prehistorycznych ostrzy ma pęknięcia charakterystyczne dla pękania z dużą prędkością – od 625 do 1495 m/s. Najstarsze z nich pochodziły ze stanowisk mających około 279 tys. lat.

Dzięki eksperymentom naukowcy wiedzieli, że rzucona włócznia daje prędkość pękania obsydianowego grotu do 813 m/s, natomiast oszczep – nawet blisko 1500 m/s. W przypadku aż 12 prehistorycznych grotów wyniki były większe niż dla włóczni, co mocno wskazuje na celowe wykonywanie lżejszej broni miotanej.

Zdaniem naukowców jest to bardzo istotne odkrycie. Oznacza ono bowiem, że już przodkowie naszego gatunku potrafili wykonywać kompozytową (tzn. złożoną z różnych elementów) broń miotaną. Jak podkreślają, oznacza to, że złożone zachowania nie są wyłączną domeną Homo sapiens i występowały również u innych gatunków człowieka.

Wyniki badań ukazały się w PLoS ONE

Sahle Y, Hutchings WK, Braun DR, Sealy JC, Morgan LE, et al. (2013) Earliest Stone-Tipped Projectiles from the Ethiopian Rift Date to >279,000 Years Ago. PLoS ONE 8(11): e78092. doi:10.1371/journal.pone.0078092

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 9, średnia ocen: 5,89 na 6)
Loading...
Tags: