Psy pochodzą z Europy

Wielki zwrot w genetycznych poszukiwaniach początków psiego rodu. To Europa jest najpewniej ojczyzną naszych czworonożnych przyjaciół, a nie Azja, bądź Afryka – przekonuje na łamach „Science” zespół ponad 30 badaczy z Niemiec, USA, Finlandii, Rosji, Belgii, Hiszpanii i Argentyny.

Dwa wilki - Monty Sloan

Dwa wilki. Fot. Monty Sloan

– Ustaliliśmy, że to nie współczesne wilki są najbliższe udomowionym psom. To pradawne wilki z Europy są z nimi bezpośrednio związane – mówi Robert Wayne z University of California, jeden z autorów publikacji. – To wprowadza zgodność między ustaleniami genetyki i archeologii – dodaje.

Dotychczas bowiem archeologia i genetyka zazwyczaj inaczej widziały przeszłość psów. Znaleziska psich i wilczych czaszek w obozowiskach łowców i jaskiniach wskazywały, że ludzie zaczęli udamawiać wilki na długo przed pojawieniem się rolnictwa. Na czaszki takich prapsów naukowcy natrafili chociażby w mającym 27-26 tys. lat obozowisku w czeskim Předmostí.

Tymczasem badania genetyczne prowadzone na współczesnych psach sugerowały, że ich kolebką jest raczej wschodnia Azja. Tamtejsze psy były bowiem najbardziej zróżnicowane genetycznie, a to zazwyczaj obszary pojawienia się danego gatunku mają najbardziej zróżnicowaną populację. Pojawiały się także badania sugerujące, że być może kolebka leży na Bliskim Wschodzie (tak sugerowały choćby jedne z wcześniejszych badań Wayne’a) bądź w Afryce.

Zaczątkiem najnowszych ustaleń były badania, które Wayne przeprowadził z grupą kolegów. Analizując DNA 3 ras współczesnych wilków (z Bliskiego Wschodu, Wschodniej Azji i Europy), dwóch starożytnych ras psów i współczesnych bokserów, badacze uznali, że żadna ze współczesnych populacji wilków nie wydaje się być najbliższa udomowionym psom. Innymi słowy wilki z wszystkich regionów wydawały się równie odległe genetycznie od psów.

– Myśleliśmy, że jedna z nich będzie [genetycznie bliższa – WP], ponieważ reprezentowały one wilki z trzech możliwych centrów domestykacji psów, ale żadna nie była – opisuje rozczarowanie badaczy Wayne.

Nowe badania, w które było zaangażowane ponad 30 badaczy z 7 krajów polegały na analizie DNA mitochondrialnego (mtDNA) 10 pradawnych zwierząt „wilkopodobnych” i 8 zwierząt „psopodobnych”, pochodzących z Europy, Rosji i USA. Wszystkie te zwierzęta miały ponad 1000 lat. Dwa żyły ponad 30 tys. lat temu.

Te dawne naukowcy porównywali z mtDNA 77 ras współczesnych psów, 49 wilków, a także 4 kojotów (zwierzęta te niektórzy podejrzewali o związki z psim rodem). Wyniki okazały się dość jednoznaczne – współczesne psy utworzyły jedną genetyczną grupą z pradawnymi „wilkopodobnymi” i „psopodobnymi” z Europy. Zwierzęta z innych regionów świata, a także współczesne europejskie wilki już się do niej nie mieściły. Osobnikiem najbliżej spokrewnionym z największą grupą współczesnych ras okazał się „wilkopodobny” czworonóg sprzed 14,5 tys. lat, którego kości znaleziono w szwajcarskiej jaskini.

Zdaniem naukowców oznacza to, że psy pochodzą od prehistorycznych wilków, które żyły niegdyś w Europie, ale ich linia wymarła.

Naukowcy uważają, że do tego udomowienia doszło jakieś 18-32 tys. lat temu. W Europie żyli wówczas jedynie łowcy-zbieracze. Nikt na świecie nie zajmował się jeszcze wówczas rolnictwem, bądź hodowlą zwierząt. Oswajane przez myśliwych wilki stawały się psami najpewniej na skutek długotrwałego życia wraz z ludźmi.

Badania te potwierdzają, że wilki (psy) są pierwszymi zwierzętami udomowionymi przez ludzi. Wayne wyobraża sobie, że proces ten zaczął się od wilków, które podążały za ludźmi, by zjadać pozostawione przez nich resztki upolowanych zwierząt. Inną hipoteza zakłada, że wszystko zaczęło się od przynoszonych do obozowisk wilczych szczeniąt, które są równie słodkimi istotami, co szczeniaki naszych psów.

Badania oparte jedynie na DNA współczesnych psów zwiodły naukowców na manowce najpewniej ze względu na ogromne zamieszanie w psim DNA. Zwierzęta te wędrowały z ludźmi przez tysiące lat. Nowe rasy często szybko rozprzestrzeniały się po świecie i mieszały z miejscowymi czworonogami. W dodatku na skutek działań hodowców w ostatnich wiekach psy bardzo szybko ewoluowały. Wayne ocenia, że 80 proc. współczesnych ras powstało w ciągu ostatnich kilkuset lat. Tylko nieliczne mają co najmniej kilka tysięcy lat.

Czy najnowsze badania pokazują wreszcie prawdę? Autorzy badań uważają, że ich ustalenia dają mocne dowody, ale będą próbowali zweryfikować je za pomocą analiz DNA jądrowego, gdyż mtDNA niekoniecznie musi pokazywać całą historię. Materiał genetyczny z jąder komórkowych jest jednak trudniejszy do pozyskania i badania.

Sceptycy wskazują zaś, że znaczna cześć dawnego DNA użytego w badaniach pochodziła od europejskich zwierząt, co mogło mocno zniekształcić wyniki badań. Tym bardziej, że ich autorzy w ogóle nie mieli dawnego DNA z Bliskiego Wschodu i Wschodniej Azji. Tylko, że to właśnie w Europie znaleziono jak dotąd najwięcej szczątków prehistorycznych „psopodobnych” czworonogów.

O. Thalmann, B. Shapiro, P. Cui, V. J. Schuenemann, S. K. Sawyer, D. L. Greenfield, M. B. Germonpré, M. V. Sablin, F. López-Giráldez, X. Domingo-Roura, H. Napierala, H-P. Uerpmann, D. M. Loponte, A. A. Acosta, L. Giemsch, R. W. Schmitz, B. Worthington, J. E. Buikstra, A. Druzhkova, A. S. Graphodatsky, N. D. Ovodov, N. Wahlberg, A. H. Freedman, R. M. Schweizer, K.-P. Koepfli, J. A. Leonard, M. Meyer, J. Krause, S. Pääbo, R. E. Green, and R. K. Wayne, Complete Mitochondrial Genomes of Ancient Canids Suggest a European Origin of Domestic Dogs, Science 15 November 2013: 871-874.

Artykuł redakcyjny Science, komunikat University of California

Czytaj też: Pies z Ałtaju najstarszym znanym przodkiem naszych najlepszych przyjaciół oraz Nasza przyjaźń z psami trwa ponad 30 tys. lat. Kolejny dowód (subskrypcja)

Spodobała ci się ta informacja? Wesprzyj powstawanie serwisu i zostań subskrybentem. Bez pomocy Czytelników Archeowieści znikną. Subskrypcję możesz wykupić np. tutaj

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 15, średnia ocen: 5,87 na 6)
Loading...