Polacy badali w Macedonii osady neolitycznych rolników

Telle, czyli wzgórza powstałe w czasie wielosetletniego osadnictwa, kryjące resztki dawnych budowli w południowej Macedonii, były celem tegorocznego projektu badawczego archeologów Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Warszawie.

Figurka

Fragment glinianej figurki zwierzęcej odnaleziony na tellu Trn. Fot. materiały prasowe

Są to pierwsze w tym rejonie Bałkanów osiedla neolityczne przebadane w sposób nieinwazyjny na tak dużą skalę.

– Zarejestrowany dzięki badaniom geofizycznym powtarzalny model organizacji przestrzeni może zrewolucjonizować dotychczasową wiedzę o początkach neolitycznego osadnictwa w tej części Półwyspu Bałkańskiego – uważa dr Urszula Bugaj, kierowniczka ekspedycji.

Badacze prowadzili swoje prace w czerwcu; były one związane z realizacją wspólnego polsko-macedońskiego projektu naukowego „Cultural encounters in landscape research. Pelagonia – Case study”.

– Tegoroczne badania skoncentrowane były na szczególnie licznych w tym regionie tellach – wzniesieniach uformowanych przez nakładające się na siebie kolejne poziomy osadnicze. Te wielowarstwowe stanowiska związane są przede wszystkim z osadnictwem z epoki neolitu – mówi dr Bugaj.

Region wybrany do badań – Pelagonia – położony jest w południowej Macedonii, w pobliżu granicy z Grecją. Zdaniem archeologów jest to obszar zasiedlany stale od epoki pierwszych rolników ponad 7 tysięcy lat temu.

– Był to naturalny pomost między strefą śródziemnomorską a zachodnimi Bałkanami i środkową Europą, gdzie od tysiącleci krzyżowały się rozmaite wpływy i oddziaływania kulturowe, co czyni zeń teren wyjątkowo atrakcyjny badawczo – uważa dr Bugaj.

Archeolodzy nie przeprowadzili tym razem żadnych wykopalisk. Prace obejmowały badania powierzchniowe polegające na zbieraniu zabytków z powierzchni, prospekcję geofizyczną – badania geomagnetyczne i elektrooporowe. Dla wybranych stanowisk sporządzono szczegółowe mapy i cyfrowe modele terenu, umożliwiające szczegółową, trójwymiarową rekonstrukcję ukształtowania powierzchni telli.

– Jednym z celów projektu jest bowiem testowanie przydatności cyfrowych systemów informacji przestrzennej dla dokumentacji, analiz i prezentacji wyników badań archeologicznych – zaznacza archeolog.

Badania prowadzono na trzech neolitycznych tellach położonych w rejonie wsi Mogila, na północny wschód od Bitoli – głównego miasta regionu. Stanowiska te znane były już z wcześniejszych badań powierzchniowych i niewielkich wykopalisk. Dotychczasowe wyniki nie pozwoliły jednak naukowcom odtworzyć charakteru zabudowy. Tymczasem już wstępne badania geofizyczne wskazują, że na wszystkich badanych stanowiskach znakomicie zachowały się konstrukcje sprzed tysięcy lat.

– W wyniku pomiarów geofizycznych uzyskaliśmy wyraźny obraz osiedla na planie owalu, otoczonego rowem, z zabudową rozlokowaną wokół pustej przestrzeni pośrodku tellu. Co ciekawe, podobny schemat powtarza się na wszystkich badanych stanowiskach, pomimo tego, że położone są one niekiedy w znacznej odległości od siebie i datowane są na różne okresy młodszej epoki kamienia – zaznacza kierowniczka ekspedycji.

Mimo że nie przeprowadzono wykopalisk, archeologom udało się w trakcie badań powierzchniowych pozyskać liczne fragmenty fragmentów naczyń ceramicznych, które pozwolą uściślić czas istnienia osad. Znaleziono też zabytki o szczególnym znaczeniu, np. fragmenty glinianych figurek zwierzęcych i ludzkich czy glinianych modeli domów.

Tekst pochodzi z serwisu Nauka w Polsce. Więcej zdjęć.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 5, średnia ocen: 5,40 na 6)
Loading...