Niezwykle stare kamienne groty

Jedna z największych technologicznych rewolucji w dziejach człowieka zdarzyła się o co najmniej 200 tys. lat wcześniej, niż dotąd sądziliśmy.

Kopie prehistorycznych dzid używane podczas eksperymentów. Fot. Jayne Wilkins

Dla ludzi XXI wieku łączenie przedmiotów z różnych materiałów dla uzyskania lepszego efektu, czy bardziej funkcjonalnego złożonego narzędzia jest czymś normalnym i naturalnym. Jednak nie zawsze tak było. Pierwsi ludzie wytwarzali jedynie proste narzędzia – kamienne ostrza, które trzymano bezpośrednio w dłoni, czy też proste dzidy będące jedynie zaostrzonym kijem.

W pewnym momencie któryś z naszych przodków wpadł na pomysł, by ostre kamienie mocować na końcu dzidy. Tak powstało prawdopodobnie pierwsze złożone narzędzie w dziejach ludzkości – dzida z kamiennym ostrzem. Dotąd uważaliśmy, że ta bardzo groźna myśliwska broń pojawiła się około 300 tys. lat temu. Jednak najnowsze badania wykazały, że w Afryce Południowej wytwarzano ją dużo wcześniej.

Najstarsze kamienne groty włóczni pochodzą ze stanowiska archeologicznego Kathu Pan 1. Odkryto je co prawda dawno temu, gdyż podczas wykopalisk prowadzonych w latach 1979-1982. Jednak dopiero niedawno przeprowadzono datowanie stanowiska za pomocą nowoczesnych metod – luminescencji wzbudzanej optycznie oraz datowania uranowego. Opublikowane w 2010 r. wyniki badań zespołu Michaela Chazana z Uniwersytetu w Toronto (Kanada) były dla specjalistów zaskoczeniem, gdyż okazało się, że groty pochodzą z warstw mających aż 500 tys. lat.

To skłoniło badaczy z Toronto, a także Uniwersytetu Arizony (USA) oraz Uniwersytetu w Cape Town (Południowa Afryka) do zweryfikowania tezy, czy przypominające groty kamienne wyroby rzeczywiście pełniły taką funkcję.

Badacze wykonali repliki dzid sprzed pół miliona lat i wbijali je za pomocą odpowiednio skalibrowanej kuszy w korpus antylopy. Następnie badacze porównali uszkodzenia na grotach replik, z tymi na domniemanych pradawnych grotach.

Oryginalny grot sprzed 500 tys. lat. Fot. Jayne Wilkins

– Uszkodzenia na dawnych grotach są bardzo podobne do tych, które powstały na replikach podczas naszych eksperymentów. Wykazaliśmy również, że nie jest łatwo uzyskać takie uszkodzenia innymi metodami – tłumaczy Kyle Brown z Uniwersytetu w Cape Town (Południowa Afryka), który specjalizuje się w rekonstruowaniu kamiennych narzędzi. Jak się okazało, w przypadku używania kamiennego ostrza jako grotu włóczni większość uszkodzeń koncentruje się w szpicu. Badacze zapewniają, że metoda, którą zastosowali sprawdziła się już wcześniej podczas analiz dużo młodszych kamiennych grotów z Bliskiego Wschodu i Afryki.

Stworzenie takiej złożonej broni wymagało od dawnych ludzi więcej planowania i pracy, niż w przypadku prostych dzid z zaostrzonego kija, ale w zamian za to mieli do dyspozycji dużo groźniejszą broń, która zwiększała szanse na upolowanie zwierzyny. Ostre krawędzie kamiennych grotów są bowiem dużo bardziej zabójcze niż efekty uderzenia zaostrzonym kijem – Dawni ludzie pojęli to dużo wcześniej niż dotąd sądziliśmy – komentuje Benjamin Schoville z Uniwersytetu Arizony.

Ludzie żyjący pół miliona lat temu zaliczani są najczęściej do gatunku Homo heidelbergensis, będącego ostatnim wspólnym przodkiem Homo sapiens i neandertalczyków.

– Dotąd wiedzieliśmy, że zarówno neandertalczycy, jak i Homo sapiens używali dzid z kamiennymi grotami. Teraz mamy pierwszy dowód na to, że technologia ich wytwarzania pojawiła się jeszcze przed rozdzieleniem się tych dwóch gatunków – mówi Jayne Wilkins z Uniwersytetu w Toronto. Dotąd podejrzewano, że oba gatunki niezależnie opanowały stosowanie kamiennych grotów, albo jeden z nich podpatrzył technologię u drugiego.

Tak wczesne pojawienie się narzędzia złożonego z różnych surowców dobrze świadczy o intelekcie ludzi sprzed pół miliona lat. – Wygląda na to, że pewne cechy, które wiążemy z ludźmi współczesnymi i naszymi najbliższymi krewniakami, pojawiły się dużo wcześniej – twierdzi Wilkins.

Wyniki badań ukazały się w Science.

Jayne Wilkins, Benjamin J. Schoville, Kyle S. Brown, Michael Chazan, Evidence for Early Hafted Hunting Technology, Science 16 November 2012: Vol. 338 no. 6109 pp. 942-946, DOI: 10.1126/science.1227608

Komunikaty prasowe Uniwersytety Arizony oraz Uniwersytetu w Toronto.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 20, średnia ocen: 5,75 na 6)
Loading...