Najstarsze malowidła jaskiniowe. Dzieło Homo sapiens, czy neandertalczyka?

Prehistoryczne malunki w jaskini El Castillo w północnej Hiszpanii mają co najmniej 40,8 tys. lat. To najstarszy przykład sztuki jaskiniowej w Europie.

Panel Dłoni w jaskini El Castillo z czerwonymi dyskami i motywami dłoni, które powstawały poprzez nadmuchiwanie bądź plucie farbą. Wedle najnowszych badań są to najstarsze malowidła w Europie Fot. Pedro Saura

Zespół brytyjskich, hiszpańskich i portugalskich badaczy, którym kierowała dr Alistair Pike, wydatował 50 malowideł w 11 jaskiniach w północnej Hiszpanii, w tym w słynnej Altamirze.

Tradycyjne metody, jak datowanie radiowęglowe, nie dają się zastosować w wypadku wielu prehistorycznych dzieł sztuki, gdyż wiele z nich nie ma żadnego organicznego pigmentu. Zespół określał więc wiek malowideł za pomocą datowania metodą szeregu uranowego. Bardzo upraszczając naukowcy sprawdzali ilość izotopów uranu w bardzo małych depozytach węglanu wapnia, które narosły na malowidłach. Ich datowanie było możliwe, gdyż dzięki najnowszych technologiom do określenia wieku wystarczają już próbki wielkości ziarnka ryżu. Dzięki temu badacze znaleźli wystarczająco dużo nadających się do badań narośli bezpośrednio pokrywających malowidła.

Detal Panelu Dłoni. Żółte sylwetki bizonów nachodzą na dyski i dłonie, co oznacza, że są młodsze. Fot. Pedro Saura

Ustalając wiek narośli badacze uzyskali informację, kiedy malowidła już na pewno istniały. Badacze datowali też malowidła wykonane na stalagmitach.

Najstarsze okazały się dłonie i dyski z jaskini El Castillo. Datowanie wykazało, że mają ponad 40,8 tys. lat., czyli są co najmniej o 4 tys. lat starsze od malowideł z Abri Castanet we Francji, które – jak dowiedzieliśmy się z opublikowanych miesiąc temu w PNAS badań – mają około 37 tys. lat. Tak więc dzieła z Abri Castanet zaledwie przez parę tygodni cieszyły się mianem najstarszej sztuki naskalnej Europy.

Badaczki z uniwersytetu w Bristolu pobierają próbki w jaskini Tito Bustillo. Fot. Rodrigo de Balbin Behrmann

Datowania dały też niezwykle cenną informację dotyczącą słynnej Altamiry, która obok położonych we Francji jaskiń Chauveta i Lascaux należy do najwspanialszych galerii prehistorycznej sztuki. Okazało się, że jedno z malowideł – wielki symbol w kształcie maczugi – ma co najmniej 35,6 tys. lat. Oznacza to, że ludzie zaczęli malować na ścianach Altamiry aż 10 tys. lat wcześniej, niż dotąd sądziliśmy, i czynili to przez ponad 20 tys. lat.

– Najstarsze dowody obecności ludzi współczesnych w północnej Hiszpanii mają nawet 41,5 tys. lat, a przed nimi byli neandertalczycy. Nasze wyniki pokazują, że albo współcześni ludzie dotarli tutaj już z malowaniem, jako częścią ich aktywności kulturowej, albo wynaleźli je zaraz po przybyciu. Nie można jednak wykluczyć, że jest to sztuka neandertalczyków. To byłoby fantastyczne odkrycie, gdyby okazało się, że to są ich dłonie – mówi dr Pike.

Korytarz Dysków w jaskini El Castillo. W tym wypadku datowanie dało wyniki 34-36 tys. lat. Fot. Pedro Saura

Sztuka jest uznawana za bardzo ważny wyznacznik umysłowej nowoczesności ludzi. Tworzenie malowideł, rzeźb, czy ozdób to dowód umiejętności symbolicznego myślenia. To już kolejny dowód na to, że pierwsi europejscy Homo sapiens byli istotami o naszym potencjale intelektualnym.

Badania zespołu dr Pike są bardzo cenne, gdyż określanie wieku sztuki naskalnej od dawna sprawia badaczom ogromne problemy. Opracowanie skutecznych sposobów datowania daje nadzieję na sporą rewolucję w badaniu dzieł jaskiniowych artystów.

A. W. G. Pike, D. L. Hoffmann, M. García-Diez, P. B. Pettitt, J. Alcolea, R. De Balbín, C. González-Sainz, C. de las Heras, J. A. Lasheras, R. Montes, J. Zilhão, U-series dating of Palaeolithic Art in 11 Caves in Spain, Science, Vol. 336 no. 6087 pp. 1409-1413, DOI: 10.1126/science.1219957

Komunikat prasowy uniwersytetu w Bristolu

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 20, średnia ocen: 5,95 na 6)
Loading...