Gliniane fajki ze Stargardu

Stargardzkie muzeum wydało popularnonaukowy folder „Ulotna historia. Fajki gliniane z badań w Stargardzie”. Jest on drugim folderem z serii „Badania archeologiczne Muzeum w Stargardzie”.

Opracowanie, którego autorem jest Karol Kwiatkowski z Muzeum w Stargardzie, zawiera informacje o jednorodnych fajkach glinianych, które znaleziono w trakcie badań stargardzkiego Starego Miasta na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Tego rodzaju fajki, produkowane od końca XVI wieku, stały się powszechnym elementem ówczesnej rzeczywistości.

W trakcie prac archeologicznych w Stargardzie znaleziono fajki gliniane typu jednorodnego – wykonane z jednego, niepodzielnego fragmentu gliny. Pozyskane zostały podczas badań, przeprowadzonych na obszarze Starego Miasta począwszy od lat 60. XX wieku. Obecnie w zbiorach Muzeum w Stargardzie znajduje się ponad 3 tysiące fragmentów takich fajek, które wyprodukowano w znanych europejskich manufakturach działających od początku XVII wieku do pierwszej połowy XIX stulecia.

Bezkonkurencyjnym ośrodkiem produkującym tego typu fajki była holenderska Gouda. Drugim obszarem, z którego pochodzi znaczna część fragmentów stargardzkich fajek były Prusy, głównie zakład w Rościnie oraz manufaktura w Weissenspring. Jeden fragment fajki został wyprodukowany prawdopodobnie w manufakturze angielskiej.

Niektóre fajki ze Stargardu. Fot. Karol Kwiatkowski

Pierwsze manufaktury powstały w Anglii i związane były z dworem Elżbiety I, na którym wprowadzono modę na palenie tytoniu przywiezionego z Ameryki przez sir Waltera Raleigha. Po śmierci Elżbiety w 1603 roku wybuchły zamieszki i prześladowania protestantów, którzy zmuszeni zostali do emigracji. W związku z tym, część z nich – zajmująca się produkcją fajek – dotarła na tereny Niderlandów i tam założyła fabryki. Pierwszy zakład powstał w 1607 roku w Amsterdamie, a w 1617 rozpoczęła swoją produkcję pierwsza wytwórnia w Goudzie – najpopularniejsza manufaktura jednorodnych fajek glinianych w Europie.

Początkowo tylko wyższe warstwy społeczeństwa mogły sobie pozwolić na kosztowanie drogiego tytoniu w glinianych fajkach. Z czasem, za pośrednictwem żołnierzy, fajka jednorodna przeniknęła do wszystkich struktur zróżnicowanego społeczeństwa.

Sygnatury znalezionych w Stargardzie fajek. Fot. Karol Kwiatkowski

Znaczna liczba znalezionych w Stargardzie jednorodnych fajek glinianych sugeruje, że przedmioty te były nieodłącznym elementem rzeczywistości dawnych mieszkańców miasta nad Iną. Początkowo trudno dostępne, z czasem przestały określać wysoki status społeczny właściciela. Niektóre z odkrytych egzemplarzy noszą ślady długiego użytkowania, z kolei domniemywać można, że inne nigdy nie zostały użyte – połamały się podczas transportu.

Przedstawione w folderze fajki gliniane pokazano na tle historii palenia tytoniu i jego oddziaływania na zdrowie i postawę moralną człowieka.

„Dzięki łączeniu danych archeologicznych z historycznymi i ikonograficznymi dysponujemy możliwością pełniejszego zarysowania obrazu na temat tego, co się kiedyś wydarzyło. Odkrywane pozostałości elementów kultury materialnej są często potwierdzeniem różnorakich decyzji politycznych i gospodarczych. Wykorzystując informacje mogące przybliżyć przynajmniej cząstkę dawnej lokalnej rzeczywistości, stwierdzić można, iż fajka gliniana odegrała istotną rolę w kreowaniu obyczajowości ówczesnych mieszkańców pomorskiego Stargardu” – czytamy w folderze.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 46, średnia ocen: 5,93 na 6)
Loading...