Starożytny zodiak z chorwackiej jaskini

Pozostałości prawdopodobnie najstarszej tablicy astrologicznej na świecie znaleźli chorwaccy i kanadyjscy archeolodzy w niewielkiej jaskini, która służyła starożytnym Ilirom za sanktuarium.

Zodiak z kaplicy w egipskiej Denderze (obecnie w Luwrze). Płaskorzeźba ta powstała mniej więcej w tym samym czasie co tablica, której fragmenty znaleziono w chorwackiej jaskini. Zdjęcie na licencji Creative Commons. Autor: Paul James Cowie

Jaskinia znajduje się niedaleko osady Nakovana w Dalmacji tuż nad morskim brzegiem. W 1999 r. podczas wykopalisk przy wejściu do jaskini badacze zorientowali się, że jej część została w przeszłości celowo zamknięta. Przekopali się przez blokadę i 10-metrowym pasażem dotarli do podziemnej komnaty długości 50 m.

Na jej środku ujrzeli stalagmit, wokół którego leżały tysiące fragmentów starożytnej ceramiki. Późniejsze badania wykazały, że jaskinię zablokowano w I w. p.n.e., a prawie wszystkie fragmenty ceramiki znalezione w jaskini pochodzą z naczyń wysokiej jakości, których nie wytwarzano w tej okolicy. Najpewniej były to ofiary dla nieznanego bóstwa, którego symbolem mógł być centralnie umieszczony stalagmit.

Wśród tysięcy fragmentów hellenistycznych naczyń do picia badacze natrafili też na 30 kawałków kości słoniowej. Ich analiza ujawniła ryty przedstawiające trzy znaki zodiaku – Raka, Bliźnięta i Ryby. Zdaniem archeologów są to pozostałości starożytnej tablicy astrologicznej.

W ocenie badaczy służyła ona starożytnemu astrologowi do ustalania horoskopu. W ocenie odkrywców to najstarsza taka znana tablica. Jest ona też starsza niż wszystkie znane nam horoskopy z obszaru grecko-rzymskiego świata. Pochodzi bowiem z czasów, gdy zapoczątkowana w Mezopotamii astrologia dopiero stawała się popularna w świecie Greków i Rzymian.

Zagadką są okoliczności, w których tablica trafiła do jaskini. Możliwe, że Ilirowie zdobyli ją podczas pirackiego rajdu na grecki statek bądź kolonię. Jednak równie dobrze mogła być kupiona albo darowana. Badacze nie wykluczają nawet, że do jaskini przyniósł ją osobiście astrolog z greckiej kolonii poproszony o postawienie horoskopu. Trudno jednak wówczas wytłumaczyć, dlaczego ją pozostawił.

Datowanie radiowęglowe wykazało, że kość słoniowa pochodzi od zwierzęcia, które zmarło około 2200 lat temu. Nie musi to jednak oznaczać czasu powstania tablicy. Kość słoniowa była luksusowym surowcem i mogła być przechowywana przez wiele dekad, nim została wykorzystana przez jakiegoś rzemieślnika.

Nie wiadomo, gdzie tablica powstała. Badacze podejrzewają, że może pochodzić z Egiptu.

Wyniki badań ukazały się w Journal for the History of Astronomy.

Stašo Forenbaher, Alexander Jones, The Nakovana Zodiac: Fragments of an Astrologer’s Board from an Illyrian-Hellenistic Cave Sanctuary, Journal for the History of Astronomy, Vol. 42, Issue 4, p. 425

O tablicy napisał również serwis Live Science. Koniecznie obejrzyjcie galerię zdjęć tablicy i jaskini.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 9, średnia ocen: 5,78 na 6)
Loading...