O słowiańskich drużynnikach króla Danii

Niedawno przez duńskie i polskie media przewinęła się sensacyjna wiadomość jakoby drużynę króla Danii Haralda Sinozębego tworzyli Polacy. Jak to często bywa przy takich informacjach, prawda jest trochę inna.

Odsłonięte pozostałości wczesnośredniowiecznych domostw z Trelleborga. W tle widać rekonstrukcję takiego budynku. Zdjęcie na licencji Creative Commons. Aitor: Adrião

Źródłem powyższej informacji są badania izotopowe szkliwa zębów ludzi pochowanych na wczesnośredniowiecznym cmentarzysku w Trelleborgu na duńskiej wyspie Zelandia. Pochówki te duńscy archeolodzy wiążą z pobliskim grodem, który był siedzibą króla Haralda Sinozębego. Władca ten zapisał się w dziejach swego kraju przede wszystkim przyjęciem chrztu, co uczynił w tej samej dekadzie, co nasz Mieszko.

Cmentarzysko w Trelleborgu badano na krótko przed II wojną światową. Duńscy badacze zainteresowali się teraz izotopami z wykopanych ponad 70 lat temu zębów, gdyż chcieli zweryfikować podejrzenia o licznej obecności cudzoziemców wśród mieszkańców grodu.

Głównym źródłem tych podejrzeń były oczywiście odkrywane w Trelleborgu zabytki, w tym słowiańska ceramika charakterystyczna dla południowych wybrzeży Bałtyku. Materiał dowodowy uzupełniały wzmianki historyczne, jak np. informacja duńskiego kronikarza Saxo o tym iż drużynę Haralda tworzyli Duńczycy i Słowianie.

Zawarte w zębach izotopy strontu są bardzo dobrym wskaźnikiem tego, gdzie zmarły spędził pierwsze 5-7 lat swojego życia. Charakterystyczne dla danego obszaru izotopy wchłaniane są wraz z pożywieniem i odkładają się w szkliwie zębów podczas ich wzrostu.

Do badań wykorzystano zęby 48 osób. Okazało się, że co najmniej 32 z nich pochodzą spoza Danii. Zdaniem badaczy najwięcej cudzoziemców przybyło z Norwegii, ale cześć osób spędziła młodość na terenach zamieszkanych wówczas przez Słowian (badacze podają tylko taką ogólnikowa informację). Cztery osoby mogły też pochodzić z wysp na północy Brytanii albo z Irlandii. Oprócz tego trochę cudzoziemców może się również ukrywać wśród osób mających izotopy charakterystyczne dla Danii. Nie jest to bowiem jedyny obszar, gdzie mogą one występować.

Tym samym izotopy potwierdziły, że wśród mieszkańców Trelleborga było wiele osób, które nie pochodziły z Danii i że część z nich mogła być Słowianami. Jednak mówienie w tym wypadku o Polakach jest z wielu powodów całkowicie bezpodstawne.

Przede wszystkim trudno mówić o istnieniu naszego narodu w tym okresie. Poza tym owi Słowianie nie musieli nawet pochodzić z ziem, które tworzą obecnie terytorium naszego państwa. Pamiętać bowiem należy, że Słowianie zamieszkiwali wówczas także te wybrzeża Bałtyku, które należą dziś do Niemiec. I to oni właśnie byli bezpośrednimi sąsiadami ziem Haralda i z pewnością mieli bogate kontakty z Danią.

Nie ma też pewności, że badane zęby należały do drużynników. Największe zróżnicowanie wykazały co prawda izotopy strontu zmarłych pochowanych w masowym grobie, który duńscy badacze interpretują jako możliwą mogiłę członków królewskiej drużyny. Jest to jednak tylko interpretacja oparta na niezbyt mocnych przesłankach (choćby tym, że złożone w grobie osoby miały 20-35 lat, być może są to wyłącznie mężczyźni i najwyraźniej zmarli w tym samym zdarzeniu).

Poza tym badania wykazały, że do Trelleborga trafiali spoza Danii nie tylko wojownicy. Cudzoziemkami były również trzy kobiety. Mogły to być żony obcych wojowników, ale równie dobrze niektóre z nich mogły być po prostu niewolnicami albo brankami. Z drugiej strony w grobie jednej z tych kobiet znaleziono srebrną szkatułkę.

Wyniki badań są z pewnością kolejnym przykładem na to, że światy Skandynawów i Słowian często się przenikały. Pokazują jednak przy okazji, że choć izotopy pozwalają uzyskać dużo informacji, to prowadzone z ich użyciem badania również mogą stawać się ofiarą zbyt daleko idących interpretacji.

Wyniki badań opublikowano w Antiquity.

T. Douglas Price, Karin Margarita Frei, Andres Siegfried Dobat, Niels Lynnerup, Pia Bennike (2011). Who was in Harold Bluetooth’s army? Strontium isotope investigation of the cemetery at the Viking Age fortress at Trelleborg, Denmark, Antiquity Volume: 85 Number: 328 Page: 476–489 (pełna wersja artykułu dostępna tutaj)

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 17, średnia ocen: 5,71 na 6)
Loading...