Największe miasto Pajonów wreszcie odkryte?

Według greckiego historyka Polibiusza największym miastem Pajonów – ludu zamieszkującego ponad 2500 lat temu obszar dzisiejszej Macedonii – była Bylazora. Dokładna lokalizacja tej miejscowości była dotąd dla naukowców zagadką. Wygląda jednak na to, że w końcu archeolodzy natrafili na ruiny pajońskiej metropolii.

Wykopaliska na wzgórzu niedaleko macedońskiego miasta Sveti Nikole

Od 2008 roku Texas Foundation for Archaeological and Historical Research i Naroden Muzej Sveti Nikole prowadzą badania archeologiczne na wzgórzu w pobliżu miasta Sveti Nikole. Z każdym rokiem poszerzają one naszą wiedzę na temat Paionów. Wskazują też na to, że doktor Ivan Mikulčić, który w 1976 roku zaproponował wzgórze jako możliwą lokalizację Bylazory, miał rację. 
 
W latach 2008-2009 archeolodzy odsłonili propylon, mury obronne, pozostałości ołtarza oraz wtórnie wykorzystane elementy architektoniczne (tryglif i metopę). Znaleźli także liczne miniaturowe figurki i naczynka, które sugerowały bliskość świątyni.

Pozostałości starożytnych budynków

Szukając jej archeolodzy natrafili w 2010 roku na kolejne 17 elementów architektonicznych wykonanych w stylu charakterystycznym dla greckich miast. Początkowo myśleli, że są to pozostałości upragnionej świątyni, ale szczegółowa analiza wykazała, że elementy te pochodzą z różnych budynków zbudowanych w latach 430-275 p.n.e.

W tym samym roku archeolodzy natrafili też na świetnie zachowany zachodni mur obronny o szerokości 3 m i wciąż mający przynajmniej trzy metry wysokości (badacze nie odsłonili jeszcze jego najniższej części). Jest to założenie fortyfikacyjne o niespotykanej dotąd na Bałkanach skali. Tak potężne mury stawiali w tym rejonie dopiero Rzymianie.

W części północnej stanowiska badacze odsłonili kolejny mur (grubość 2,5 m). Ceramika oraz wzajemne relacje faz zabudowy pozwalają dotować go na koniec V w.

Imponujące ślady dawnych fortyfikacji

W kontekście tych odkryć niezwykle interesująca jest informacja, jaką przekazał nam Tukidydes w „Wojnie Peloponeskiej”. Opisując wyprawę trackiego króla Sitalkesa przeciwko Macedończykom w 429 r. p.n.e. wymienił podległe mu plemiona pajońskie (Agrianie, Laeaei) zamieszkujące w górnym biegu rzeki Struma. Tukidydes zaznaczył, że dalej rozpoczynało się już terytorium „wolnych Pajonów”, którzy najwyraźniej nie przyłączyli się do tej wyprawy.

I właśnie na terenach na zachód od górnej Strumy znajduje się miasto Sveti Nikole i badane wzgórze z potężnymi fortyfikacjami i pozostałościami bardzo dobrej architektury.

Według N.G.L. Hammonda obszar ten, a w szczególności tereny pomiędzy miastem Sztip oraz bogatym w rudy regionem Zlotowo-Kratowo, był zamieszkany w V w. przez pajońskie plemię Derrones. Dla nauki jest ono sporą niewiadomą. Archeolodzy znają je wyłącznie dzięki masywnym srebrnym monetom, na których pojawiają się greccy bogowie i zapisane greckimi literami słowa Euergetes, Egko oraz Doki – najprawdopodobniej imiona władców. Monety te datowane są na lata 520-480 p.n.e.

Warto zaznaczyć, że Sveti Nikole znajduje się w odległości 40 kilometrów od kopalni Zletowo-Kratowo oraz około 20 kilometrów od miasta Sztip nad Bregalnicą, gdzie według Poliajnosa koronowano pajońskich władców.  

Widok ogólny miejsca, które może być starożytną Bylazorą

 
Biorąc to wszystko pod uwagę: położenie na zachód od górnego biegu Strumy, utrwalone w architekturze i ceramice świadectwa wczesnej attycyzacji, monety z imionami władców oraz fortyfikacje, a przede wszystkim łączący to wszystko V w. p.n.e. możemy dojść do wniosku, że mamy do czynienia z miejscem formowania się pajońskiego królestwa, którego największym miastem była Bylazora – siedziba plemienia Derrones.
 
Kolejny sezon prac terenowych właśnie trwa. Być może potwierdzi lub obali część z przedstawionych wyżej przypuszczeń. Z pewnością jednak pozwoli nam uzupełnić wiedzę o ludzie, o którym wspominali Homer, Herodot, Tukidydes i Polibiusz.
 
Chciałbym podziękować doktorowi Williamowi Neidinger oraz Pani Eulah Matthews z Teksaskiej Fundacji Badań Archeologicznych i Historycznych za umożliwienie mi wzięcia udziału w projekcie „Bylazora”.

Strona internetowa fundacji z informacjami o badaniach w Macedonii (artykuły, metodologia, analizy ceramiki, katalogi znalezisk, coroczne raporty z wynikami badań i wiele więcej), strona internetowa muzeum w Sveti Nikole

Autor: Sławomir Szyszka, red. WP
Wszystkie zdjęcia dzięki uprzejmości Texas Foundation for Archaeological and Historical Research.

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 13, średnia ocen: 5,85 na 6)
Loading...