Ostrowite. Na tropie wczesnośredniowiecznego grodu

Prospekcja lotnicza, badania geofizyczne oraz GIS pozwoliły zlokalizować w Ostrowitem (powiat chojnicki, woj. pomorskie) miejsce, w którym mógł stać nieuchwytny dotąd gród.

Zdjęcie lotnicze owalnej struktury. Fot. W. Stępień, 2006

Ostrowite od dawna znane było archeologom jako stanowisko wczesnośredniowieczne. Znaleziono tam m.in. cmentarzysko oraz pozostałości mostu z około 1160 r., który wiódł niegdyś na położoną na jeziorze wyspę. Już w XIX w. uważano, że na wyspie znajdował się gród, ale późniejsze badania nie wykazały istnienia tam fortyfikacji, choć znaleziono ślady osadnictwa. Wiele wskazuje na to, że archeologom udało się w końcu namierzyć gród, a dokładniej powiedziawszy jego słaby ślad.

Na trop dawnej fortyfikacji badacze natrafili dzięki zdjęciom lotniczym, na których ujawnił się ślad sporej owalnej struktury położonej na brzegu jeziora. Ma ona średnicę zewnętrzną ok. 65 m i wewnętrzną około 47 m.

W przeprowadzonych badaniach archeolodzy wykorzystali zdjęcia wykonane w 2006 r. przez Wiesława Stępnia oraz czarno-białe i kolorowe ortofotomapy uzyskane z CODGiK, (z lat 1964-2004), a także ogólnie dostępne materiały z serwisów Google Maps i Bing Maps. Zdjęcia lotnicze poddano procesowi georeferencji w programach Air Photo oraz Qgis, co pozwoliło zniwelować zniekształcenia perspektywiczne oraz nadać im cechy metryczne.

Wyniki analizy zdjęć lotniczych i satelitarnych zweryfikowano za pomocą prospekcji geofizycznej, którą przeprowadził Piotr Wroniecki z użyciem gradiometru transduktorowego. Badania wykazały szereg anomalii magnetycznych, z których jedna niemal dokładnie powtarzała zarys czytelny wcześniej na zdjęciach lotniczych.

– Gdyby nie dane pozyskane w efekcie analizy zdjęć lotniczych i map magnetycznych przygotowanych przez Piotra Wronieckiego oraz zestawienie wyników w GIS, obiektu prawdopodobnie nie udałoby się odnaleźć. Po prostu na powierzchni gruntu nie widać niczego. Nie był on też znany ze źródeł pisanych i starszej literatury – informuje dr Jerzy Sikora z Uniwersytetu Łódzkiego.

Badacze przeprowadzili również wykopaliska. Ujawniły one m.in. obecność licznych jam, które zinterpretowano wstępnie jako ślady po wydobyciu gliny. Sadząc po charakterze znalezionego materiału ruchomego wiązać je należy ze wczesnym średniowieczem. Archeolodzy zidentyfikowali też pozostałości sztucznie ukształtowanego stoku.

W ocenie dr. Sikory istniejący niegdyś w tym miejscu obiekt uległ zniszczeniu wskutek głębokiej orki. Do naszych czasów zachował się on jedynie w formie domieszki do gleby, która ma charakterystykę odmienną od tła, co pozwoliło na jego zidentyfikowanie na zdjęciach lotniczych i mapach magnetycznych. Forma tej struktury i związane z nią nikłe pozostałości (sztucznie ukształtowany stok i jamy posłupowe) wskazują, że być może jest to całkowicie zniwelowany gród. Mógł on stanowić umocniony przyczółek, który bronił mostu prowadzącego na wyspę.

Wizualizacja domniemanego grodu i wczesnośredniowiecznego mostu. Il. Jerzy Sikora

W ocenie dr. Sikory w przestrzennym układzie ośrodka dopatrzeć się można analogii do zespołów osadniczych z wyspami, o domniemanych cechach kultowych, m.in. w Żółtym, czy Starym Bornem. Na obecnym etapie badań nie można jednak potwierdzić takiej kultowej funkcji ośrodka w Ostrowitym.

– Dalsze badania będą skupiały się na rozpoznaniu wykopaliskowym struktury w jej części wschodniej, która na zdjęciach lotniczych i mapie magnetycznej jest najlepiej czytelna oraz wykonaniu analiz geochemicznych materiału z warstw archeologicznych, które mogłyby przynieść dalsze dane o ewentualnym istnieniu tutaj zniwelowanych wałów grodowych. Przewidujemy także kontynuowanie badań geofizycznych i rozpoznania lotniczego – zapowiada dr Sikora.

Więcej szczegółów, zdjęć i odnośnik do fachowej publikacji

NędzaUjdzie w tłumieŚrednieDobreBardzo dobreRewelacja (Oddanych głosów: 13, średnia ocen: 5,38 na 6)
Loading...