Prastare narzędzia śladem wczesnej obecności ludzi w Indiach

Kamienne narzędzie sprzed około 1,5 mln lat odkryli indyjscy archeolodzy w Attirampakkam niedaleko Chennai (dawniej Madras) stolicy stanu Tamil Nadu (południowo-wschodnie Indie). To kolejny dowód na to, że ludzie – najpewniej Homo erectus – pojawili się w Indiach bardzo wcześnie.

Aszelski pięściak z Europy w czterech rzutach. Ma około 500-300 tys. lat. Zbiory muzeum w Tuluzie. Zdjęcie na licencji Creative Commons. Autor: Didier Descouens

Archeolodzy prowadzą wykopaliska w Attirampakkam od 12 lat. Odkryli tam już bardzo wiele narzędzi zaliczanych do kultury aszelskiej, która pojawiła się 1,8-1,6 mln lat temu w Afryce.

Kultura ta jest przejawem wielkiego postępu technologicznego. Wcześniejsze wyroby kamienne (kultura olduwajska) miały ostry tylko jeden koniec. Wyroby aszelskie są dużo lepiej opracowane i mają już ostre dwa brzegi (tzw. narzędzia bifacjalne). Sztandarowym przykładem jest tutaj pięściak.

Dotąd badacze datowali znajdowane w Attirampakkam narzędzia na kilkaset tysięcy lat. Sytuacja zmieniła się dzięki ponad 3,5 tys. zabytków, które archeolodzy wydobyli z wykopu założonego specjalnie po to, by sięgnąć do najstarszych warstw stanowiska.

Znalezione narzędzia wykonane z kwarcu francuscy eksperci datowali metodą ustalającą, kiedy ostatni raz były wystawione na bombardowanie przez promieniowanie kosmiczne. Wyniki dawały daty znacząco przekraczające 1 mln lat. Średni wynik wyniósł 1,51 mln lat (+/- 0,07 mln lat). Dla pewności badacze wykonali też datowanie paleomagnetyczne, które wykazało, że znaleziska mają więcej niż 1,07 mln lat.

– To oznacza, że wkrótce po wynalezieniu narzędzi aszelskich, wcześni ludzie przekroczyli potężne bariery geograficzne, by dostać się do południowej Azji – komentuje wyniki Michael Petraglia, znany badacz indyjskiej prehistorii, który nie był zaangażowany w wykopaliska w Attirampakkam. – Sugestia, że doszło do tego 1,5 mln lat temu jest oszałamiająca – dodał.

Zdaniem badaczy przeprowadzone przez nich datowania są najsilniejszym jak dotąd dowodem, że ludzie pojawili się w Indiach grubo ponad 1 mln lat temu. Co prawda znajdowano już w Indiach i okolicznych krajach narzędzia, którym przypisywano podobny wiek, ale nigdy dotąd nie przeprowadzono tak dokładnych datowań. Dlatego wcześniejsze odkrycia budziły poważne wątpliwości specjalistów.

Wyniki badań opublikowano w Science.

Pappu, S., Gunnell, Y., Akhilesh, K., Braucher, R., Taieb, M., Demory, F., & Thouveny, N. (2011). Early Pleistocene Presence of Acheulian Hominins in South India Science, 331 (6024), 1596-1599 DOI: 10.1126/science.1200183

Wypowiedzi Michaela Petraglii cytuję za kalkuckim The Telegraph. Opis zastosowanej metody datowania (ang. surface exposure dating, czyli datowanie wystawienia na powierzchnię) znajdziecie w tym pdf (tekst ze stron Departamentu Zasobów Mineralnych Północnej Dakoty (USA) niezwiązany z badaniami w Attirampakkam).