Starożytne protezy palucha

Najstarsze znane funkcjonalne protezy świata pochodzą z Egiptu. Są to dwa sztuczne paluchy (największy palec stopy) mające ponad 2600 lat. Pierwszy przechowywany jest w Muzeum Egipskim w Kairze, a drugi w British Museum w Londynie.

Proteza palucha z Muzeum Egipskiego w Kairze. Photo courtesy of University of Manchester

Tego, że oba sztuczne paluchy doskonale spisują się w roli protezy, dowiodła dr Jacky Finch z Uniwersytetu w Manchesterze. Dwoje ochotników, którzy utracili prawe paluchy, testowało kopie zabytków w laboratorium pod czujnym okiem naukowców i ich aparatury.

Wbrew pozorom brak dużego palucha to dość poważna strata. Na palcu tym opiera się bowiem około 40 proc. masy ciała. Ma on też ogromne znaczenie przy odpychaniu się podczas chodzenia. Pozbawione go osoby są jednak w stanie przyzwyczaić się do tego braku. Dobra proteza jest jednak dużo lepszym rozwiązaniem, co jak widać rozumieli już starożytni.

Proteza palucha z British Museum. Photo courtesy of University of Manchester

Ochotnicy używali protez w połączeniu z replikami egipskich sandałów. Obie ułatwiały chodzenie, aczkolwiek uczestnicy testów uznali, że lepsza jest wykonana ze skóry i drewna proteza z Kairu, która się zgina. Znaleziono ją w Tebach wraz z mumią kobiety, córki kapłana, która w chwili śmierci miała 50-60 lat. Zabytek pochodzi z okresu między 950 a 710 r. p.n.e.

Drugi paluch jest prostszy. Wykonano go z kartonażu (mieszanka lnu, kleju i gipsu), gdzieś między 1295 a 664 r. p.n.e. Nie zgina się, ale są na nim ślady użycia.

Najstarszą akceptowaną dotąd przez naukę protezą była wykonana z brązu rzymska noga z Kapui, z około 300 r. p.n.e. Niestety uległa ona zniszczeniu podczas drugiej wojny światowej. Jej kopia przechowywana jest w londyńskim Muzeum Nauki.

Jacky Finch z kopiami obu protez. Photo courtesy of University of Manchester

Wyniki badań ukazały się w tygodniku Lancet, jednym z najbardziej prestiżowych medycznych czasopism naukowych.

Finch, J. (2011). The ancient origins of prosthetic medicine The Lancet, 377 (9765), 548-549 DOI: 10.1016/S0140-6736(11)60190-6

Komunikat prasowy Uniwersytetu w Manchesterze.