Kolejna niespodzianka z jaskini Blombos

Przez ponad dwa miliony lat ludzie wytwarzali kamienne narzędzia uderzając jednym kamieniem o drugi. W pewnym momencie opracowali jednak lepszą metodę, która zapewniała znacznie większą kontrolę nad ostatecznym kształtem wyrobu. Dzięki temu powstawały bardziej ostre groty i narzędzia.

Ten nowatorski sposób polegał na naciskaniu ostro zakończonym drewnianym albo kościanym trzonkiem na odpowiednio dobrany i wstępnie obrobiony kamień. Dzięki temu odłupki są mniejsze, co umożliwia dużo większą precyzję. Przez długi czas naukowcy uważali, że wynalazku tego dokonali 20 tys. lat temu mieszkańcy Europy. Najnowsze analizy narzędzi sprzed 75 tysięcy lat odkrytych w jaskini Blombos w Afryce Południowej wskazują jednak na dużo wcześniejsze początki tej metody.

Grupa badaczy pod kierunkiem Vincenta Mourre’a z Uniwersytetu Toulouse-Le Mirail we Francji przeanalizowała ponad sto kamiennych ostrzy o trójkątnym i liściowatym kształcie odkrytych w południowoafrykańskiej jaskini, która przez tysiące lat była domem dla kolejnych pokoleń Homo sapiens.

By ustalić, jaką metodą mieszkańcy jaskini Blombos wytwarzali narzędzia, naukowcy przeprowadzili eksperyment, który polegał na wykonywaniu kopii narzędzi z tego samego surowca. Nie mogli bowiem porównywać narzędzi z Blombos z europejskimi, gdyż były wykonane z silkretu, który w dodatku poddawano wpierw obróbce termicznej, by poprawić jego właściwości. Europejczycy wykonywali zaś swoje „naciskane” narzędzia ze zwykłego krzemienia.

Mikroślady na kopiach naukowcy porównali z tymi z oryginałów. Okazało się, że 3/5 badanych narzędzi z Blombos ma ślady odpowiednie dla naciskania a nie łupania innym kamieniem.

Tym samym Homo sapiens, którzy żyli w Afryce Południowej ponad 70 tysięcy lat temu, po raz kolejny zaskoczyli naukowców swoimi wysokimi umiejętnościami. O innych niespodziankach, które zgotowali archeologom, pisałem chociażby w artykule poświęconym znaleziskom w jaskini Sibudu.

Więcej na ten temat w materiałach Live Science i Science, gdzie oprócz zalinkowanego artykułu redakcyjnego opublikowano też oryginalny artykuł badaczy. Dostępny jest też komunikat prasowy.

Na zdjęciu jeden z grotów z Blombos. Fot. dzięki uprzejmości Science/AAAS.