Mąka sprzed 30 tys. lat

Bardzo możliwe, że już 30 tys. lat temu mieszkańcy Europy rozcierali rośliny, by zrobić z nich mąkę. Do takiego wniosku doszli naukowcy, którzy dokładnie przebadali kamienne narzędzia znalezione na stanowiskach archeologicznych w Czechach, Rosji i we Włoszech.

Badacze znaleźli na narzędziach ziarna skrobi pochodzące z różnych dzikich roślin, m.in. pałek i paproci. Analizy mikrośladów wykazały też, że niektóre narzędzia były najwyraźniej używane do rozgniatania i rozcierania roślin.

Badacze przeprowadzili również eksperyment. Korzystając z kamiennych narzędzi bez większego problemu uzyskali mąkę z bogatych w skrobię kłączy pałek. Zdaniem naukowców mąka z pałek ma prawie taką samą wartość energetyczną, co mąka z udomowionych zbóż.

Odkrycie pozwala przypuszczać, że wytwarzanie mąki było powszechne na długo przed pojawieniem się rolnictwa i mogło mieć duże znaczenie w diecie dawnych ludzi. Warto w tym miejscu przypomnieć, że w ubiegłym roku opublikowano wyniki podobnych badań kamiennych narzędzi z Mozambiku sprzed 100 tysięcy lat, na których odkryto ślady spożywania dzikiego sorgo.

Oba te odkrycia pokazują, że prehistoryczni ludzie korzystali z roślin w dużo szerszym zakresie niż niegdyś uważaliśmy. Jedli nie tylko łatwo dostępne owoce i orzechy, ale sięgali też po części roślin, których przygotowanie do spożycia wymagało pewnej wiedzy i wysiłku. A to pozwala przypuszczać, że mięso nie miało aż tak dominującej pozycji w diecie dawnych ludzi. Ślady jego spożycia w postaci kości zwierząt są po prostu dużo łatwiejsze do znalezienia niż mikroskopijne pozostałości jedzenia roślin.

Cała ta sprawa jest również doskonałym dowodem na to, jak naszą wiedzę o przeszłości może zmienić wprowadzenie nowej metody badawczej. Analizy skrobi na kamiennych narzędziach i naczyniach nie tylko wywołały małą rewolucję w naszej wiedzy o diecie ludzi żyjących kilkadziesiąt tysięcy lat temu, ale wykazały też m.in., że mieszkańcy Ameryki zaczęli udomawiać rośliny dużo wcześniej niż sądzono jeszcze parę lat temu.

Wyniki badań narzędzi z Włoch, Czech i Rosji ukazały się w PNAS.

Revedin, A., Aranguren, B., Becattini, R., Longo, L., Marconi, E., Lippi, M., Skakun, N., Sinitsyn, A., Spiridonova, E., & Svoboda, J. (2010). Thirty thousand-year-old evidence of plant food processing Proceedings of the National Academy of Sciences DOI: 10.1073/pnas.1006993107

Dostępne są też artykuły w Nature i Scientific American.

Tags: ,