Hipoteza o kosmicznej zagładzie w Ameryce Północnej pod ostrym ostrzałem

Około 12,9 tys. lat temu w Ameryce Północnej doszło do potężnej katastrofy wywołanej uderzeniem jakiegoś ciała niebieskiego. Spowodowała ona nagłe ochłodzenie klimatu w efekcie którego wymarło wiele miejscowych wielkich ssaków i zniknęli ludzie tworzący kulturę Clovis – taką hipotezę zaprezentowała parę lat temu grupa naukowców z Jamesem i Douglasem Kennettami (ojciec i syn) na czele (czytaj: Zagłada północnoamerykańskiej megafauny przyszła z kosmosu?).

Barwna katastroficzna hipoteza zdobyła sobie całkiem spory rozgłos w mediach, a także zainteresowanie innych naukowców, którzy wzięli na warsztat twierdzenia Kennettów i spółki. Jak to często bywa, skończyło się to podważeniem wielu elementów śmiałej hipotezy. W ostatnich tygodniach pojawiły się kolejne prace, których autorzy odrzucili dwie niezwykle ważne części tezy o prehistorycznej katastrofie.

W końcu sierpnia „PNAS” opublikował artykuł trójki badaczy z USA i Wielkiej Brytanii poświęcony nanodiamentom. Ich występowanie w kilku miejscach Ameryki Północnej w warstwach sprzed 12,9 tys. lat. było jednym z najważniejszych dowodów na to, że w ogóle doszło do katastrofy wywołanej uderzeniem jakiegoś przybysza (przybyszów) z kosmosu. Jednak według trójki krytyków to, co zespół Kennettów uznał za powstałe w wyniku impaktu ciał niebieskich nanodiamenty, to formy węgla podobne do grafitu. Jak podkreślają autorzy artykułu w PNAS nanodiamenty były jednym z najmocniejszych dowodów Kennettów. Tymczasem w ogóle nie ma ich w północnoamerykańskich osadach sprzed około 12,9 tys. lat.

Kolejna mocna krytyka pojawiła się w październikowym wydaniu „Current Anthropology”. Dwaj amerykańscy archeolodzy odrzucili tam twierdzenia zespołu Kennettów, jakoby kultura Clovis nagle zniknęła i w zapisie archeologicznym nastąpiła po katastrofie 500-letnia dziura.

Zdaniem dwójki archeologów błędem zwolenników katastroficznej hipotezy jest przykładanie wielkiej wagi do tego, że bardzo wiele stanowisk kultury Clovis nie wykazuje śladów późniejszej bytności człowieka. Większość tych stanowisk to po prostu jednorazowe obozowiska łowieckie, więc nie ma w tym nic dziwnego, że po ich opuszczeniu przez ludzi Clovis nikt tam już się nie pojawiał.

Dwaj archeolodzy zgromadzili też daty radiowęglowe z 44 stanowisk archeologicznych w USA z okresu około 13 tys. lat. W ich ocenie nie wykazują one istnienia jakiejkolwiek chronologicznej luki po domniemanej katastrofie. Takie luki co prawda pojawiają się, ale tylko wtedy, gdy nie uwzględni się standardowego odchylenia datowania, co jest jednak błędnym postępowaniem. W dodatku są to luki w różnych okresach, a nie około 12,9 tys. lat temu.

Jak uszczypliwie piszą badacze w „Current Anthropology”, „uderzenie ciała niebieskiego jest niepotrzebnym rozwiązaniem dla archeologicznego problemu, który nie istnieje”. Zdaniem dwójki archeologów zniknięcie kultury Clovis było skutkiem normalnych zmian kulturowych i nie ma powodów dopatrywać się tu jakiejś katastrofy.

Jednak ta poważna krytyka najpewniej nie skłoni Kennettów do złożenia broni. W połowie września na łamach „Journal of Glaciology” ogłosili oni wraz z innymi naukowcami z USA, Danii i Japonii odkrycie bogatej warstwy nanodiamentów w lodach Grenlandii. Wedle wstępnych datowań ma ona 12,9 tys. lat.

Daulton, T., Pinter, N., & Scott, A. (2010). No evidence of nanodiamonds in Younger-Dryas sediments to support an impact event Proceedings of the National Academy of Sciences, 107 (37), 16043-16047 DOI: 10.1073/pnas.1003904107

Holliday, V., & Meltzer, D. (2010). The 12.9-ka ET Impact Hypothesis and North American Paleoindians Current Anthropology, 51 (5), 575-607 DOI: 10.1086/656015 (pełna wersja artykułu)

Andrei V. Kurbatov, Paul A. Mayewski, Jorgen P. Steffensen, Allen West, Douglas J. Kennett, James P. Kennett, Ted E. Bunch, Mike Handley, Douglas S. Introne, Shane S. Que Hee, Christopher Mercer, Marilee Sellers, Feng Shen, Sharon B. Sneed, James C. Weaver, James H. Wittke, Thomas W. Stafford, Jr, John J. Donovan, Sujing Xie, Joshua J. Razink, Adrienne Stich, Charles R. Kinzie, Wendy S. Wolbach. Discovery of a nanodiamond-rich layer in the Greenland ice sheet. Journal of Glaciology, 2010; 56 (199): 747-757 (pełna wersja artykułu)

Dostępne są również materiały prasowe uniwersytetów (o błędnej identyfikacji nanodiamentów, o kulturze Clovis i o odkryciu nanodiamentów na Grenlandii).