Szybka adaptacja Tybetańczyków do dużych wysokości

– To najszybsza genetyczna zmiana kiedykolwiek zaobserwowana u ludzi – mówi o wynikach badań międzynarodowego zespołu genetyków jeden z jego członków Rasmus Nielsen z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, który kierował analizami statystycznymi.

Klasztor Tsurpu niedaleko Lhasy znajduje się na wysokości około 4300 m n.p.m. Tybetańscy mnisi żyją w nim od ponad 850 lat. Zdjęcie na licencji Creative Commons. Autor: McKay Savage

Chodzi o błyskawiczne, bo trwające niecałe 3000 lat, rozprzestrzenienie się u Tybetańczyków mutacji, która miała duży wpływ na ich przystosowanie się do warunków panujących na dużych wysokościach. Większość ludzi powyżej 4000 m n.p.m. łatwo się męczy i ma bóle głowy. Tybetańczycy nie mają tych problemów właśnie dzięki odpowiednim mutacjom genów.

Genetycy wzięli pod lupę geny 40 mieszkańców stolicy Pekinu i 50 autochtonicznych mieszkańców dwóch tybetańskich wiosek położonych na wysokości ponad 4000 m n.p.m. Okazało się, że mutację SNP ma tylko 9 proc. mieszkańców Pekinu, ale aż 87 proc. mieszkańców tybetańskich wiosek. Jeszcze nigdy naukowcy nie znaleźli śladów tak szybkiego rozpowszechnienia się jednej wersji genu.

– By doszło do tak wielkiej zmiany, wiele osób musiało umrzeć tylko dlatego, że miało złą wersję genu – tłumaczy brutalny mechanizm tej genetycznej rewolucji Nielsen.

Łącznie badacze znaleźli ponad 30 genów z mutacjami, które częściej występowały u populacji tybetańskiej niż chińskiej. Te geny tworzą różnicę między DNA Chińczyków i Tybetańczyków. Prawie połowa z nich jest związana z tym, jak organizm używa tlen.

Co istotne te genetyczne różnice między Chińczykami i Tybetańczykami powstały bardzo szybko. Analizy genetyków ujawniły, że przodkowie Chińczyków Han i Tybetańczyków rozdzielili się zaledwie 2750 lat temu. Zdaniem badaczy grupa, która udała się do Tybetu, była liczniejsza, ale znacznie się skurczyła. Tymczasem mniej liczna grupa, która żyła na nizinach, radykalnie zwiększyła swoją liczebność. Obecnie Chińczycy Han stanowią trochę ponad 90 proc. ludności Chin.

Yi, X., Liang, Y., Huerta-Sanchez, E., Jin, X., Cuo, Z., Pool, J., Xu, X., Jiang, H., Vinckenbosch, N., Korneliussen, T., Zheng, H., Liu, T., He, W., Li, K., Luo, R., Nie, X., Wu, H., Zhao, M., Cao, H., Zou, J., Shan, Y., Li, S., Yang, Q., Asan, ., Ni, P., Tian, G., Xu, J., Liu, X., Jiang, T., Wu, R., Zhou, G., Tang, M., Qin, J., Wang, T., Feng, S., Li, G., Huasang, ., Luosang, J., Wang, W., Chen, F., Wang, Y., Zheng, X., Li, Z., Bianba, Z., Yang, G., Wang, X., Tang, S., Gao, G., Chen, Y., Luo, Z., Gusang, L., Cao, Z., Zhang, Q., Ouyang, W., Ren, X., Liang, H., Zheng, H., Huang, Y., Li, J., Bolund, L., Kristiansen, K., Li, Y., Zhang, Y., Zhang, X., Li, R., Li, S., Yang, H., Nielsen, R., Wang, J., & Wang, J. (2010). Sequencing of 50 Human Exomes Reveals Adaptation to High Altitude Science, 329 (5987), 75-78 DOI: 10.1126/science.1190371

Korzystałem też z komunikatu prasowego Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley.